PL204608B1 - Armatura odcinająca oraz element odcinający do armatury odcinającej - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest armatura odcinająca oraz element odcinający do armatury odcinającej.

Z opisu DE 1093 634 jest znany zawór odcinają cy z elementem zamykają cym w postaci cylindra, zakończonego czaszą kulistą, który na swojej powierzchni zewnętrznej jest zaopatrzony w płaszcz z elastycznego materiału. W otworze cylindra jest osadzone gwintowane wrzeciono, służące do zamykania elementu zamykającego. Aby przy obracaniu wrzeciona uniemożliwić obrót elementu zamykającego na jego powierzchni są umieszczone dwa noski prowadzące, które są prowadzone w rowkach prowadzących, wykonanych w obudowie zaworu. W stanie zamknięcia przepływu element zamykający swoją elastycznym płaszczem jest dociskany do powierzchni uszczelniającej.

Z opisu DE 527 748 jest znane urządzenie uszczelniające dla elementu zamykającego kurka odcinającego. Element zamykający ma postać nieznacznie stożkowego, wydrążonego korpusu, w którym jest osadzone gwintowe wrzeciono. Korpus jest otoczony zewnę trznym pł aszczem z elastycznego materiału, w postaci kielicha, który jest mocowany do dna cylindrycznego korpusu za pomocą podkładki i wkręta. Na powierzchni płaszcza kielicha są wykonane przelotowe otwory, służące do wyrównywania ciśnienia, oddziaływującego na elastyczny kielich, co zabezpiecza przed jego odkształceniom. Korpus od strony wrzeciona jest zaopatrzony w dwa występy prowadzące, osadzone w rowkach prowadzą cych, wykonanych w dodatkowej obudowie, wkrę conej w obudowę kurka.

Z opisu DE 1916 347 A1 znany jest sposób wytwarzania armatury odcinającej oraz armatura odcinająca, która posiada jednoczęściową obudowę, której jedna część obudowy tworzy kanał przepływowy a druga część obudowy tworzy komorę dla zasuwy klinowej, prowadzonej w sposób zabezpieczony przed przekręceniem i przepust dla wrzeciona z układem uszczelniającym. Armatura ta tworzy tak zwaną twardo uszczelniającą armaturę z wrzecionem, w której elementy uszczelniające, tworzące powierzchnie uszczelniające, umieszczone są naprzeciwległe wobec kanału przepływowego i którym przyporządkowane są powierzchnie uszczelniające na zasuwie klinowej. W celu wytworzenia takiej obudowy armatury konieczna jest nakładcza konstrukcja formy i nakładczy proces formowania, w celu ustalenia prefabrykowane zasuwy klinowej w rdzeniu formy i razem z nim w formie odlewniczej.

Ponadto z opisu EP 0 117 444 znana jest armatura odcinająca, zawierająca w zasadzie jednoczęściową obudowę, która jest zaopatrzona w boczny otwór montażowy do umieszczenia elementu odcinającego oraz ułożyskowania i jest zamykana szczelnie za pomocą pokrywy. W celu uzyskania wymaganej szczelności, zwłaszcza w przypadku większych ciśnień znamionowych, konieczna jest związana z nakładami obróbka powierzchni uszczelniających obudowy i pokrywy oraz specjalne ukształtowanie zamocowania pokrywy obudowy.

Zadaniem wynalazku jest opracowanie armatury odcinającej, która, niezależnie od ukształtowania obudowy armatury jako jednoczęściowej lub wieloczęściowej, mogłaby być stosowana do występujących, spotykanych zakresów ciśnień, a dzięki wytwarzaniu elementów obudowy z różnych materiałów, dopasowanych do właściwości przenoszonego czynnika, jej zastosowanie mogłoby być uniwersalne.

Zadanie to zostało rozwiązane dzięki temu, że na przeciwległych powierzchniach podporowych korpusu podstawowego, przyjmującego wrzeciono i ukształtowanego w postaci tarczy, umieszczone są żebra, wystające poza jego powierzchnie i tworzące konstrukcję do przylegania z zamknięciem kształtowym jednakowo ukształtowanych elementów uszczelniających, a elementy uszczelniające są zamocowane w korpusie podstawowym przez tarcze podporowe, umieszczone na przeciwległych powierzchniach czołowych elementów uszczelniających i ustalone za pomocą środków mocujących, przechodzących poprzecznie przez otwory w tarczach podporowych, elementach uszczelniających i korpusie podstawowym.

Korzystnie wrzeciono jest prowadzone w przedłużeniu obudowy za pomocą układu uszczelniającego i/lub łożyskującego posiadającego powierzchnie uszczelniające, które są ukształtowane stożkowo, rozszerzając się w kierunku powierzchni czołowej przedłużenia, które jest ukształtowane jednoczęściowo z obudową, albo obudowa jest ukształtowana wieloczęściowo z przedłużeniem.

Zgodnie z wynalazkiem obudowa w obszarze komory dla wrzeciona jest podzielona w płaszczyźnie przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, albo obudowa jest podzielona w płaszczyźnie podziału, zawierającej wzdłużną oś symetrii wrzeciona i oś symetrii kanału przepływowego, względnie obudowa jest podzielona w płaszczyźnie podziału, zawierającej wzdłużną oś symetrii wrzeciona, przebiegającej prostopadle do osi symetrii kanału przepływowego, albo obudowa

PL 204 608 B1 jest podzielona w płaszczyźnie podziału, przebiegającej w osi symetrii kanału przepływowego, prostopadłej do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, przy czym części obudowy są połączone rozłącznie układem kołnierzowym, ukształtowanym w obszarze płaszczyzny podziałowej.

Korzystnie równolegle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, w komorze wrzeciona umieszczone są prowadnice dla zabezpieczenia przed przekręcaniem nakrętki wrzeciona, przy czym prowadnice są ukształtowane w zagłębieniach, w postaci rowków, usytuowanych średnicowo naprzeciwlegle, w odniesieniu do wspomnianej wzdłużnej osi symetrii, względnie w postaci listew prowadzących, usytuowanych średnicowo naprzeciwlegle, w odniesieniu do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona.

Według wynalazku nakrętka wrzeciona jest zaopatrzona w środki sprzęgające, usytuowane średnicowo naprzeciwlegle wobec wzdłużnej osi symetrii i umieszczone w rowkach korpusu podstawowego.

Korzystnie w położeniu końcowym nakrętki wrzeciona, odpowiadającym położeniu zamknięcia, środki sprzęgające wystają poza komorę w kierunku kanału przepływowego, a korpus podstawowy w kierunku wymiaru zewnę trznego posiada otwór ustalający, przyjmujący wrzeciono.

W innym wykonaniu korpus podstawowy jest ukształ towany jako korpus wydrążony, wzglę dnie jest utworzony z tarcz, połączonych przez części ścianowe i tuleje dystansowe, przy czym korpus podstawowy jest zaopatrzony w co najmniej jedno spłaszczenie, utworzone w płaszczyźnie, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, a w obszarze spłaszczenia umieszczony jest element wyrównujący, zamocowany korzystnie poprzez złącze wtykowe.

Korzystnie korpus podstawowy jest umieszczony w obudowie w układzie prowadzącym, rozciągającym się liniowo wobec kierunku przestawiania, który jest utworzony przez elementy prowadzące, wystające bocznie poza zarys zewnętrzny korpusu podstawowego oraz przez usytuowane średnicowo naprzeciwlegle żebra prowadzące, przebiegające w obudowie równolegle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, przy czym żebra prowadzące umieszczone są w obszarze występów, poza przekrojem poprzecznym kanału przepływowego.

W innym wykonaniu układ prowadzący dla wystających poza korpus podstawowy elementów prowadzących, jest utworzony przez przebiegające równolegle do środkowej osi wzdłużnej i usytuowane średnicowo naprzeciwlegle rowki prowadzące.

Według wynalazku w obu przypadkach elementy prowadzące są zamocowane w korpusie podstawowym, korzystnie są z nim połączone jednoczęściowo.

Zgodnie z wynalazkiem elementy uszczelniające z tarczami podporowymi i elementami prowadzącymi są połączone korzystnie z korpusem podstawowym przez umieszczone w płaszczyźnie symetrii korpusu podstawowego, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, środki mocujące, korzystnie przez śruby dystansowe, przy czym środki mocujące są osadzone szczelnie w otworach, a na każ dym elemencie uszczelniają cym umieszczone jest zgrubienie uszczelniają ce, otaczające otwór, które jest osadzone w korpusie podstawowym poprzez element ustalający, otaczający otwór.

Korzystnie układ uszczelniający dla wrzeciona w przedłużeniu obudowy posiada nośnik, zawierający wewnętrzny i zewnętrzny wkład uszczelniający, korzystnie pierścienie samouszczelniające o przekroju okrągłym, otaczające odcinek końcowy wrzeciona, przy czym wewnętrzny i zewnętrzny wkład uszczelniający korzystnie jest utworzony z umieszczonych parami pierścieni samouszczelniających o przekroju okrągłym.

Według wynalazku nośnik jest osadzony w przedłużeniu obudowy za pomocą bagnetowego urządzenia blokującego, a przedłużenie nośnika tworzy stożkową nasadkę uszczelniającą z tym, że bagnetowe urządzenie blokujące nośnika jest utworzone przez elementy blokujące, wystające średnicowo poza zewnętrzną średnicę nośnika, oraz rowki ustalające, przyporządkowane do elementów blokujących w otworze ustalającym, w przedłużeniu obudowy.

W innym wykonaniu noś nik w przedłużeniu obudowy jest zabezpieczony przed przekręceniem przez co najmniej jeden zawinięty nosek.

Zgodnie z wynalazkiem wrzeciono, w obszarze układu łożyskowego w przedłużeniu obudowy posiada korzystnie pierścień oporowy, który jest utworzony przez zgrubienie pierścieniowe o trójkątnym przekroju poprzecznym, o średnicy większej od średnicy wrzeciona.

Korzystnie pierścień oporowy jest umieszczony na kołnierzu łożyskowym tulei łożyskowej, osadzonej w otworze ustalającym w przedłużeniu obudowy, przy czym pomiędzy pierścieniem oporowym a noś nikiem umieszczony jest pierś cień ś lizgowy.

PL 204 608 B1

Według wynalazku układ łożyskowy dla wrzeciona jest zaopatrzony w miejscach łożyskowania w ś rodek smarują cy, a w czoł owym obszarze koń cowym przedł u ż enia obudowy, otaczaj ą cym odcinek końcowy wrzeciona, osadzony jest pierścień szyjkowy, ustalony przez sprężyste ramiona.

Korzystnie korpus podstawowy jest wykonany z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne, a element uszczelniający jest wykonany z tworzywa elastomerowego, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne, natomiast tarcza podporowa jest wykonana z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne, a wrzeciono jest zaopatrzone w nakrętkę, która jak i wrzeciono, nośnik oraz obudowa również jest wykonana z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

Zgodnie z wynalazkiem pomiędzy wrzecionem a korpusem podstawowym jest utworzony układ zderzakowy, ukształtowany zwłaszcza przez tarczę zderzakową, zamocowaną w obszarze końcowym wrzeciona, która ogranicza drogę przestawiania wrzeciona i ustala położenie blokujące elementu odcinającego, w którym elementy uszczelniające szczelnie przylegają do powierzchni uszczelniających obudowy.

Korzystnie element uszczelniający posiada zgrubienie brzegowe wykonane z wargami uszczelniającymi.

Zadaniem wynalazku jest także opracowanie elementu odcinającego, który mógłby być bezproblemowo wprowadzany do obudowy armatury poprzez jej kanał przepływowy.

Zadanie to zostało rozwiązane dzięki temu, że na powierzchniach podporowych umieszczone są, wystające poza ich powierzchnie, żebra tworzące konstrukcję do przylegania z zamknięciem kształtowym jednakowo ukształtowanych elementów uszczelniających, a elementy uszczelniające są zamocowane na korpusie podstawowym przez tarcze podporowe, umieszczone na przeciwległych powierzchniach czołowych elementów uszczelniających, za pomocą środków mocujących, przechodzących poprzecznie przez otwory w tarczach podporowych, elementach uszczelniających i korpusie podstawowym.

Korpus podstawowy korzystnie jest ukształtowany jako korpus wydrążony, względnie jest utworzony z tarcz, połączonych przez części ścianowe i tuleje dystansowe.

Według wynalazku korpus podstawowy jest zaopatrzony w co najmniej jedno spłaszczenie, które jest ukształtowane w płaszczyźnie, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, przy czym w obszarze spłaszczenia jest umieszczony element wyrównujący, zamocowany korzystnie poprzez złącze wtykowe.

Ponadto korpus podstawowy jest zaopatrzony w rowki dla ustalenia środków sprzęgających nakrętki wrzeciona, a także w elementy prowadzące, wystające poza jego zarys zewnętrzny przy czym elementy prowadzące są zamocowane w korpusie podstawowym, korzystnie połączone z nim jednoczęściowo.

Natomiast elementy uszczelniające z tarczami podporowymi i elementami prowadzącymi są połączone korzystnie z korpusem podstawowym przez środki mocujące, umieszczone w jego płaszczyźnie środkowej, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii wrzeciona, korzystnie przez śruby dystansowe.

Zgodnie z wynalazkiem środki mocujące są osadzone szczelnie w otworach w elementach uszczelniających, a na każdym elemencie uszczelniającym umieszczone jest zgrubienie uszczelniające, otaczające otwór, które jest ustalane w elemencie ustalającym, w korpusie podstawowym.

Zaletą armatury odcinającej i jej elementu odcinającego według wynalazku jest to, że tworzące element odcinający elementy składowe, składające się z korpusu podstawowego, elementów uszczelniających i ewentualnie środków podporowych i mocujących, mogą być doprowadzane przez kanał przepływowy do obudowy armatury, a korpus podstawowy może być połączony z nakrętką wrzeciona. W poszczególnych etapach montaż u może być skompletowany element odcinający, bez konieczności stosowania wymagających nakładów środków ułatwiających montaż.

Bez dodatkowej obróbki, można przeprowadzić montaż elementów składowych dla układu uszczelniającego i łożyskowego w obszarze przeprowadzenia wrzeciona suwaka, a także ułatwione jest prowadzenie magazynu prefabrykowanych części składowych dla montażu na gotowo, z powodu mniejszej ilości części i krótszego czasu montażowego na wykonanie, stosownie do zlecenia, żądanej armatury, ponieważ jest możliwy różny podział obudowy, nadający się do odpowiedniego celu zastosowania armatury odcinającej.

PL 204 608 B1

W przypadku obudów wieloczęściowych uzyskuje się niezawodne połączenie części obudowy, wystarczające dla wysokich zakresów ciśnienia.

Ponieważ prowadnice nakrętki wrzeciona przyjmują moment obrotowy, wywierany przy przestawianiu elementu odcinającego przez wrzeciono suwaka, dlatego też element odcinający, a w szczególności elementy uszczelniające elementu odcinającego chronione są skutecznie przed niesymetrycznym obciążeniem, a tym samym przed nierównomiernym zużyciem i uszkodzeniem.

Sam proces wytwarzania ruchomego połączenia między nakrętką wrzeciona a korpusem podstawowym elementu odcinającego, zwłaszcza w przypadku tworzenia armatury odcinającej z jednoczęściową obudową jest bardzo łatwy.

Zwłaszcza dla większych średnic znamionowych, przykładowo powyżej 100 mm, uproszczona jest konstrukcja elementu odcinającego i ułatwiony jest montaż wewnątrz jednoczęściowej obudowy.

Układ uszczelniająco/łożyskujący w obszarze przepustu wrzeciona jest łatwy do wytwarzania i montażu, a jednocześnie jest bardzo skuteczny, ponieważ uzyskuje się szczególnie łatwo pracujące, promieniowe łożyskowanie wrzeciona, przyjmujące osiowe obciążenia, dzięki czemu zapewnia się lekki ruch przestawiania. Jednocześnie zastosowane części są łatwo montowane i zdemontowane, co ułatwia prace konserwacyjne, względnie wymianę gniazd uszczelniających lub elementów łożyskowych.

Dzięki kombinacji najróżniejszych materiałów do wytwarzania poszczególnych elementów armatury odcinającej, jak również na obudowę armatury, armaturę odcinającą według wynalazku można stosować w szerokim zakresie od podciśnienia aż do wysokiego ciśnienia, jak również dla wszelkiego rodzaju czynników, w tym czynników o wysokim działaniu korodującym i dla szerokiego zakresu temperatur.

Szczelne i niezawodne przyleganie elementów uszczelniających do powierzchni uszczelniających uniemożliwia ich przedwczesne zużycie lub uszkodzenie.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykładach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia armaturę odcinającą w przekroju wzdłuż linii I-I na fig. 2, fig. 2 - armaturę w przekroju wzdłuż linii II-II na fig. 1, fig. 3 - armaturę w przekroju wzdłuż linii III-III na fig. 1, fig. 4 - inną postać wykonania armatury w przekroju, fig. 5 - widok schematycznej armatury dzieloną obudową, fig. 6 inną postać dzielonej obudowy, fig. 7 - jeszcze inną postać wykonania dzielonej obudowy, fig. 8 - odmianę połączenia elementu odcinającego i nakrętki wrzeciona w widoku, w częściowym przekroju, fig. 9 - przekrój wzdł u ż linii IX-IX na fig. 8, fig. 10 - inną postać wykonania obudowy z ukł adem prowadzą cym, w przekroju, fig. 11 - przekrój wzdłuż linii XI-XI na fig. 10, fig. 12 - przekrój wzdłuż linii XII-XII na fig. 11, fig. 13 - inna postać wykonania armatury w przekroju, a fig. 14 - szczegół armatury, w przekroju wzdłuż linii XIV-XIV na fig. 13.

W róż nych postaciach wykonania armatury odcinają cej jednakowe części są zaopatrzone w te same oznaczniki lub te same nazwy elementów konstrukcyjnych, a podane w opisie dane dotyczące położenia, przykładowo u góry, u dołu, z boku, i tym podobne, odnoszą się do bezpośrednio opisanej oraz przedstawionej figury rysunku i w przypadku zmiany należy je przenieść, zgodnie z sensem, na nowe położenie.

Na fig. 1 i 2 przedstawiona jest armatura odcinająca 1, zwłaszcza armatura zasuwowa 2. Składa się ona z obudowy 3, która jako elementy przyłączeniowe 4 zawiera kołnierze przyłączeniowe 5. Kanał przepływowy 6 służy dla przepływu czynnika, zgodnie ze strzałką 7. Przekrój poprzeczny 8 przepływu czynnika odpowiada średnicy znamionowej 9 kanału przepływowego 6. Obudowa 3 wraz ze swoją nasadką 10 tworzy komorę 11 dla wrzeciona 16, a w przedłużeniu 12 nasadki 10 ukształtowany jest przepust 13 z układem uszczelniającym 14 i układem łożyskowym 15 dla wrzeciona 16.

Wrzeciono 16 wystaje swoim przedłużeniem 17 z komory 11, w której obszarze posiada gwint zewnętrzny 18, z którym współpracuje nakrętka 19 z gwintem wewnętrznym 21, wykonanym w jej otworze 20. Nakrętka 19 jest poprzez układ sprzęgający 22 połączona rozłącznie z elementem odcinającym 23.

Wzdłużna oś symetrii 24 nasadki 10 i wrzeciona 16 przebiega prostopadle do osi symetrii 25 kanału przepływowego 6.

Utworzona za pomocą nasadki 10 komora 11 posiada długość 26, która pozwala na całkowite uwolnienie przekroju poprzecznego przepływu 8 przez element odcinający 23 i przy tym odpowiada w przybliżeniu średnicy znamionowej 9 łącznie z wysokością konstrukcyjną nakrętki 19 wrzeciona 16.

Element odcinający 23 jest utworzony z korpusu podstawowego 28 o kształcie pierścienia, mającego wymiar zewnętrzny 29, który jest nieznacznie mniejszy od średnicy znamionowej 9. Zwrócony

PL 204 608 B1 do nakrętki 19 korpus podstawowy 28 posiada rowki 30 dla zazębiania się haczykowatych środków łączących 31 nakrętki 19, dzięki czemu utworzone zostaje rozłączalny układ łączący 22 między nakrętką 19 a korpusem podstawowym 28 elementu odcinającego 23.

Korpus podstawowy 28 posiada powierzchnie podporowe 32 utworzone z żeber 33, na których umieszczone są tarczowe, tak zwane miękkie elementy uszczelniające 34. Elementy uszczelniające 34 posiadają obwodowe zgrubienie brzegowe 35, którego wymiar zewnętrzny 36 jest większy od średnicy znamionowej 9 i które służą do szczelnego przylegania do powierzchni uszczelniających 38, utworzonych na występach 37 w obudowie 1.

Do podparcia elementów uszczelniających 34 i ich zamocowania na korpusie podstawowym 28 służą tarcze podporowe 40, umieszczone na naprzeciwległych powierzchniach czołowych 39 elementów uszczelniających 34, które to tarcze są poprzez środki mocujące 41, przykładowo kołki gwintowane 43, przechodzące poprzecznie przez otwory 42 w korpusie podstawowym 28, elementach uszczelniających 34 i tarczach podporowych 40, są zamocowane za pomocą nakrętki 44.

Ponadto korpus podstawowy 28 posiada osiowy otwór ustalający 45 o średnicy 46, usytuowany współśrodkowo względem wzdłużnej osi symetrii 24, służący do przeprowadzenia wrzeciona 16, przy czym średnica 46 jest nieznacznie większa od zewnętrznej średnicy gwintu 47 wrzeciona 16.

Możliwe jest również ukształtowanie kanału przepływowego 6, w postaci owalu lub elipsy.

Przy tym według wynalazku jest istotne, aby wymiar zewnętrzny 29 korpusu podstawowego 28, w przypadku kształtu o średnicy kołowej, był nieznacznie mniejszy od średnicy znamionowej 9 kanału przepływowego 6, a w przypadku kształtu owalnego lub eliptycznego najmniejszy wymiar zewnętrzny 29 korpusu podstawowego 28 był nieznacznie mniejszy od minimalnego wymiaru średnicy znamionowej 9.

Takie wymiary znacznie ułatwiają wprowadzanie w obudowę 1 korpusu podstawowego 28, łączenie z nakrętką 19 i zamontowanie elementów uszczelniających 34, co znacznie ułatwia montaż.

W obszarze występów 37, w przybliżeniu pośrodku średniej odległości 48 między powierzchniami uszczelniającymi 38, są ukształtowane żebra prowadzące 49, wystające do obszaru komory 11 i mające w przybliżeniu trójkątny przekrój poprzeczny, które współpracują z elementami prowadzącymi 50, ustalającymi korpus podstawowy 28, dzięki czemu uzyskuje się liniowy układ prowadzący 51, a tym samym zabezpieczenie przez przekręceniem dla elementu odcinającego 23. Prześwit 52 między żebrami prowadzącymi 49 jest równy lub mniejszy od średnicy znamionowej 9. Elementy prowadzące 50 są umieszczone przykładowo w szczelinowych wybraniach 53 korpusu podstawowego 28 i są ustalane za pomocą środków mocujących 41, przechodzących poprzecznie przez korpus podstawowy 28. Korzystnie elementy prowadzące 50 są utworzone z umieszczonych parami blach prowadzących 54, zagiętych w obszarze przejścia, które obejmują w postaci litery V żebra prowadzące 49.

Jak już wspomniano, uruchomienie elementu odcinającego 23 przeprowadza się za pomocą nakrętki 19, połączonej poprzez układ łączący 22 z elementem odcinającym 23, która współpracuje z gwintem zewnę trznym 18 wrzeciona 16. Nakrę tka 19, zabezpieczona przed przekręceniem w komorze 11, jest prowadzona w kierunku podwójnej strzałki 55. W tym celu w nasadce 10 umieszczone są prowadnice 56, usytuowane naprzeciwległe w odniesieniu do wzdłużnej osi symetrii 24, w które wchodzą przedłużenia prowadzące nakrętki 19. W ten sposób uzyskuje się ruch liniowy nakrętki 19, a tym samym elementu odcinającego 23, wywodzący się z ruchu obrotowego wrzeciona 16, ułożyskowanego obrotowo w przedłużeniu 12.

Wrzeciono 16 jest ułożyskowane obrotowo w układzie łożyskowym 15, utworzonym z pierścienia oporowego 57 osadzonego w tulei łożyskowej 59, umieszczonej w przedłużeniu 12 i zaopatrzonej w kołnierz 58. Na powierzchni górnej pierścienia oporowego 57 umieszczony jest pierścień ślizgowy 60, na którym opiera się tuleja nośna 61, osadzona w przepuście 13 i otaczająca odcinek końcowy 17 wrzeciona 16. Takie ukształtowanie utworzonego w powyższy sposób układu łożyskowego 15 zapewnia bezluzowe, promieniowe i osiowe ułożyskowanie wrzeciona 16 w przedłużeniu 12.

Tuleja nośna 61, w otworze 62 dla odcinka końcowego 17 wrzeciona 16, w przynajmniej jednym swoim rowku 63, korzystnie w dwóch, posiada pierścień samouszczelniający o przekroju okrągłym 64, w celu zabezpieczenia przed przeciekiem. Ponadto tuleja noś na 61 od strony swojego obwodu zewnętrznego 65 jest, za pomocą umieszczonych również parami pierścieni samouszczelniających o przekroju okrągłym 64, uszczelniona w otworze ustalającym 67 przedłużenia 12, w celu uniemożliwienia wypływu czynnika. Zwrócona do tulei nośnej 61 wewnętrzna powierzchnia 68 otworu ustalającego 67, jak również powierzchnia otworu łożyskowego 69, ustalającego tuleję łożyskową 59, przebiega od powierzchni czołowej 70 przedłużenia 12 w kierunku do komory 11, w postaci stożkowego

PL 204 608 B1 płaszcza, zbiegającego się w kierunku komory 11. Stosownie do tego, również tuleja nośna 61 jest ukształtowana z powierzchnią zewnętrzną w postaci stożka ściętego, przynajmniej w obszarze nasadki 10.

Dzięki temu, w przypadku jednoczęściowego ukształtowania obudowy 3 uzyskuje się ukształtowanie odlewu, posiadającego najmniejsze tolerancje wytwórcze, nie wpływające na późniejsze nakładcze procesy wytwarzania, przykładowo wiórowy proces toczenia w obszarze przepustu 13 wrzeciona 16, dzięki czemu uzyskuje się obniżenie kosztów, jak również najwyższą jakość w odniesieniu do szczelności i możliwości wymiany części.

Korzystnie, do osiowego ustalenia tulei nośnej 61 zastosowano pierścień 63, otaczający za pomocą powierzchni podporowych 72 odcinek końcowy 17 wrzeciona 16 i tuleję nośną 61, który jest osadzony w pierścieniowym wybraniu 71 przedłużenia 12, który to pierścień jest zamocowany, przykładowo przez układ zatrzaskowy 74, utworzony z haczykowatych ramion sprężystych 75, osadzanych w elementach ustalaj ą cych 76 przedł u ż enia 12.

Z fig. 2 jest widoczne, ż e zgrubienia brzegowe 35 elementów uszczelniają cych 34 są w obszarze występu 37 podzielone za pomocą rowka, przebiegającego współśrodkowo do wymiaru zewnętrznego 36 i dzięki temu tworzą wargi uszczelniające 100, 101, wskutek czego uzyskuje się lepsze właściwości uszczelniające, a ponadto uzyskuje się tę zaletę, że do wytworzenia elementów uszczelniających 34 można stosować do wyboru również twardszy materiał o większej odporności, o odpowiednio korzystnym, długotrwałym działaniu.

Fig. 3 przedstawia korzystne ukształtowanie tulei nośnej 61 i wewnętrznej powierzchni 68 otworu ustalającego 67 (fig. 1). Według tego ukształtowania, tuleja nośna 61 posiada naprzeciwległe elementy blokujące 77, wykraczające poza obwód zewnętrzny 66 tulei nośnej 61. Elementy blokujące 77 współpracują z rowkami ustalającymi 78, usytuowanymi na wspomnianej wewnętrznej powierzchni 68.

Elementy blokujące 77, jak również rowki ustalające 78, rozciągają się odpowiednio w przybliżeniu na 1/4 obwodu koła obwodu zewnętrznego 66 tulei nośnej 61 oraz wewnętrznej powierzchni 68 w przedłużeniu 12. W ten sposób uzyskuje się bagnetową blokadę tulei nośnej 61 i jej korzystne ustawienie, w którym pierścienie samouszczelniające o przekroju okrągłym 65 układu uszczelniającego 14 są wstępnie naprężone wskutek stożkowatości wewnętrznej powierzchni 68.

Na fig. 1 do 3 tuleja nośna 61 jest przedstawiona w położeniu zablokowanym w przedłużeniu 12. Natomiast podczas montażu, w celu wprowadzenia tulei nośnej 61 lub w celu jej usunięcia, przykładowo dla przeprowadzenia prac konserwacyjnych, zwłaszcza w celu wymiany pierścieni samouszczelniających o przekroju okrągłym, tuleja nośna 61 zostaje obrócona z przedstawionego położenia w położenie wychylone o 90°, w którym elementy blokujące 77 wyzębiają się z rowków ustalających 88, co umożliwia wyjęcie tulei nośnej 61. Przeciwną manipulację przeprowadza się podczas jej wbudowania.

Na fig. 4 przedstawiona jest armatura odcinająca 1 z elementem odcinającym 23 w położeniu odsłaniającym kanał przepływowy 6, w którym element odcinający 23 znajduje się w całości w komorze 11. Podczas tego procesu otwierania, wrzeciono 16, obracane zgodnie ze strzałką 79 za pomocą kółka ręcznego 80, swoim gwintem zewnętrznym 18 wchodzi w korpus podstawowy 28 elementu odcinającego 23. Tego rodzaju uruchomienie można przeprowadzić poprzez kółko ręczne 80. W przypadku automatycznej armatury odcinającej 1 kółko ręczne 80, przykładowo w postaci koła zębatego jest uruchamiane za pomocą napędu silnikowego, przykładowo napędu elektrycznego, pneumatycznego, i tym podobnego.

W celu ograniczenia drogi przestawiania, przykładowo między wrzecionem 16 a elementem odcinającym 23 umieszczony jest układ zderzakowy 81, utworzony z tarczy zderzakowej 83, umieszczonej w obszarze końca 82 wrzeciona 16 i ustalonej za pomocą nakrętki 84, która tworzy płaszczyznę zderzakową 85, przebiegającą prostopadle do wzdłużnej osi symetrii 24, dla powierzchni dolnej 86 korpusu podstawowego 28. Tym samym uzyskuje się także niezawodny zderzak końcowy w położeniu zamykania elementu odcinającego 23.

Ponadto na fig. 4 przedstawiona jest linią przerywaną możliwa odmiana ukształtowania obudowy 3 armatury odcinającej 1. Przedłużenie 12, zawierające przepust 13 z układem uszczelniającym 14 i ukł adem ł o ż yskowym 15, jest zamocowane na nasadce 10, za pomoc ą ukł adu koł nierzowego 87.

Dzięki możliwości wyboru najróżniejszych materiałów do wytwarzania obudowy 3, elementu odcinającego 23 z korpusem podstawowym 28, tarczami podporowymi 40, elementami ustalającymi 34, jak również wrzeciona 16 i nośnika 61 oraz układu uszczelniającego 14 i układu łożyskowego 15, umożliwione jest zastosowanie armatury odcinającej do wszelkiego rodzaju czynników, nawet wysoko agresywnych, w zakresie podciśnienia i wysokiego ciśnienia, a także dla szerokiego zakresu temperatur, przykładowo pomiędzy minus 50° a plus 300°C.

PL 204 608 B1

Jak już wspomniano armatura odcinająca 1 według wynalazku charakteryzuje się modułową budową elementu odcinającego 23, dzięki czemu ułatwiony jest montaż i wytwarzanie części składowych, co powoduje, że przy wysokiej jakości wytwarzania uzyskuje się niskie koszty, zwłaszcza w przypadku produkcji seryjnej.

Na fig. 5 - 7 przedstawione są w uproszczeniu możliwości podziału obudowy 3, w celu ukształtowania wieloczęściowej armatury odcinającej 1. Połączenie części, tworzących obudowę 3, może być dokonane w różny, znany ze stanu techniki, sposób, przykładowo w postaci kołnierzy łączących, których nie przedstawiono ze względu na lepszą przejrzystość rysunku.

W celu utworzenia wieloczęściowej obudowy 3, na fig. 5 przedstawiony jest podział w płaszczyźnie podziałowej 90, w której przebiega wzdłużna oś symetrii 24 nasadki 10 i oś symetrii 25 kanału przepływowego 6.

Na fig. 6 przedstawiony jest podział obudowy 3 w płaszczyźnie podziałowej 91, w której przebiega wzdłużna oś symetrii 24 nasadki 10 i która jest usytuowana prostopadle do osi symetrii 25 kanału przepływowego 6.

Na fig. 7 przedstawiony jest podział obudowy 3, w którym płaszczyzna podziałowa 92 przebiega w osi symetrii 25 kanału przepływowego 6 i która jest skierowana prostopadle do wzdłużnej osi symetrii 24 nasadki 10.

Na fig. 8 i 9 jest przedstawiona inna postać wykonania układu łączącego 22 między korpusem podstawowym 28 a nakrętką 19 wrzeciona 16. Nakrętka 19 w obszarze końcowym 93, zwróconym do korpusu podstawowego 28, posiada obwodowy pierścień oporowy 94. Korpus podstawowy 28 jest zaopatrzony w element ustalający 96, przebiegający na całej grubości 95, który z powodu swojego ukształtowania nakłada się w pewnych obszarach na pierścień oporowy 94, a tym samym umożliwia połączenia ruchowe między nakrętką 19 a korpusem podstawowym 28, w celu przestawiania korpusu podstawowego 28 wzdłuż wzdłużnej osi symetrii 24 wrzeciona 16, bez przenoszenia momentu obrotowego z nakrętki 19 na korpus podstawowy 28.

Na fig. 10 jest przedstawiona inna postać wykonania układu prowadzącego 51 dla elementu odcinającego 23, przy czym na rysunku odzwierciedlony jest jedynie półprzekrój.

Zgodnie z tą postacią wykonania, w występie 37 obudowy 3 usytuowane są rowki prowadzące 96, umieszczone średnicowo naprzeciwlegle i przebiegające równolegle, w przybliżeniu pośrodku między powierzchniami uszczelniającymi 38. W korpusie podstawowym 28 są zamocowane elementy prowadzące 97 wchodzące w rowki prowadzące 96. Korzystnie, elementy prowadzące 97 są wykonane jako wieloczęściowe i składają się z części nośnej 98, zamocowanej za pomocą środków mocujących 41 dla elementów uszczelniających 34 i tarcz podporowych 40, oraz z zamocowanego na niej elementu ślizgowego 99, przykładowo z materiału o niewielkim współczynniku tarcia, w celu uzyskania łatwego przestawienia elementu odcinającego 23 w układzie prowadzącym 51.

Na fig. 11 i 12 jest przedstawiona inna postać wykonania armatury odcinającej 1, w której jednoczęściowy korpus podstawowy 28 elementu odcinającego 23 jest wyposażony w elementy prowadzące 94, za pomocą których element odcinający 23 jest prowadzony liniowo w usytuowanych w nasadce 10 rowkach prowadzących 96. Ponadto korpus podstawowy 28, wychodząc od otworu ustalającego 45 dla wrzeciona 16 i symetrycznie względem wzdłużnej osi symetrii 24, posiada szczelinowe elementy ustalające 102, usytuowane w obszarze środków mocujących 41. W elementy te wchodzą nakładki mocujące 103, połączone jednoczęściowo z nakrętką 19 wrzeciona 16, które są zaopatrzone w otwory 104 i połączone nieruchomo za pomocą środków mocujących 41 z korpusem podstawowym 28. Tym samym uzyskano połączenie, odpowiednie do montażu elementu odcinającego 23 wewnątrz obudowy 3, oraz połączenia nakrętki 19 z elementem odcinającym 23.

Jako środki łączące 41 stosuje się nitowkręty 105, za pomocą których są trwale połączone części składowe elementu odcinającego 23, składającego się z korpusu podstawowego 28, elementów uszczelniających 34, i tarcz podporowych 40. Korzystnie elementy uszczelniające 34 posiadają zgrubienia uszczelniające 107, zawierające otwory 106 do przeprowadzenia nitowkrętów 105, zwrócone do korpusu podstawowego 28, które wchodzą w elementy ustalające 108, które są umieszczone w korpusie podstawowym 28, otaczają otwór 42 dla przeprowadzenia nitowkrę tu 105, oraz powodują uszczelnienie w jego obszarze.

Jak wynika z fig. 11, obszar przepustu 13 w przedłużeniu 12 dla wrzeciona 16 jest zaopatrzony w pierścień oporowy 57, który w przedstawionym przykładzie wykonania jest utworzony w zasadzie przez dwie powierzchnie pierścieniowe 110, w postaci stożka ściętego, wystające poza średnicę 109 wrzeciona 16. Dzięki temu pierścień oporowy 57 jest prowadzony w prowadnicy o przekroju poprzeczPL 204 608 B1 nym w przybliżeniu w postaci litery V, utworzonej z tulei łożyskowej 59, umieszczonej w przepuście 13 i pierś cienia ś lizgowego 60, które to elementy korzystnie są wykonane z tworzywa sztucznego o wysokiej odporności i o nieznacznym współczynniku tarcia, co zapewnia dokładne i trwałe łożyskowanie dla wrzeciona 16. Kształt pierścienia oporowego 57 wraz z dopasowanym profilowaniem tulei łożyskowej 59 i pierścieniem ślizgowym 60 powoduje niezawodne promieniowe, jak i osiowe łożyskowanie wrzeciona 16 w obszarze przepustu 13.

Tuleja łożyskowa 59, zwrócona do elementu odcinającego 23, za pomocą przedłużenia pierścieniowego 111 wystaje poza pierścieniową powierzchnię czołową 112, zwróconą do komory suwaka 11, w kierunku elementu blokującego 23 i w ten sposób tworzy powierzchnię zderzakową 113 dla zwróconej do niej pierścieniowej powierzchni czołowej 114 nakrętki 19 wrzeciona 16, dzięki czemu zostaje ograniczona droga przestawiania elementu odcinającego 23 w położeniu otwarcia, w którym całkowicie uwolniony jest przekrój poprzeczny 8 przepływu czynnika.

Nośnik 61, osadzony w przedłużeniu 12, posiada w jego obszarze powierzchni czołowej 70 przynajmniej dwa zawinięte noski 116, usytuowane naprzeciwlegle średnicowo względem wzdłużnej osi symetrii 24, wchodzące w zagłębienia 115, dzięki którym uzyskuje się zabezpieczenie przed przekręceniem nośnika 61 w przedłużeniu 12.

Na fig. 13 i 14 jest przedstawione szczegółowo inne ukształtowanie elementu odcinającego 23, zwłaszcza dla armatur odcinających 1 o większej średnicy znamionowej, przykładowo powyżej 100 mm. W tej postaci wykonania, korpus podstawowy 28 jest utworzony w zasadzie za pomocą dwóch oddalonych od siebie, kształtowych tarcz 117, 118, dla ustalenia elementów uszczelniających 34 i tarcz podporowych 40, przy czym tarcze 117, 118 poprzez określone części ścianowe 119 i tuleje dystansowe 120, tworzą razem wydrążony korpus 121. Korzystnie tarcze 117, 118 wraz z częściami ścianowymi 119 i tulejami dystansowymi 120 oraz z elementami prowadzącymi 97 tworzą jednoczęściowy element konstrukcyjny.

Obszar końcowy 122 korpusu podstawowego 28 jest zaopatrzony w spłaszczenie 123, dzięki czemu wysokość 124 korpusu podstawowego 28 jest mniejsza od jego średnicy 125 teoretycznego kołowego obrysu zarysu zewnętrznego.

Dzięki spłaszczeniu 123 znacznie ułatwione jest wprowadzenie korpusu podstawowego 28 do obudowy 3, a zwłaszcza wprowadzenie elementów prowadzących 97 w rowki prowadzące 96 podczas montażu elementu odcinającego 23, przy czym konieczne jest jego wychylenie z osi symetrii 25.

W celu uzyskania żądanego przylegania i podparcia dla elementów uszczelniają cych 34 w osł abionym wskutek spł aszczenia 123 obszarze korpusu podstawowego 28, obszar ten jest wyrównany za pomocą elementu wyrównującego 127, który poprzez złącze wtykowe 126 jest połączony z korpusem podstawowym 28, zwł aszcza z dolnym obszarem 119 i tym samym wyrównuje ko ł owy zarys korpus podstawowego 28. Element wyrównujący 127 jest osadzony przed montażem elementów uszczelniających 34 i tarcz podporowych 40.

Zwraca się również uwagę, że w celu lepszego zrozumienia budowy armatury zaporowej 1, armatura ta lub jej części składowe zostały uwidocznione na figurach niezgodnie podziałką i/lub jako powiększone i/lub jako pomniejszone.

Wykaz oznaczeń armatura odcinają ca 2 armatura zasuwowa 3 obudowa elementy przy łączeniowe 5 kołnierze przyłączeniowe 6 kanał przepływowy strzałka przekrój poprzeczny przepł ywu czynnika 9 ś rednica znamionowa nasadka komora przedłużenie przepust układ uszczelniający układ łożyskowy

PL 204 608 B1 wrzeciono odcinek końcowy wrzeciona gwint zewnętrzny nakrętka wrzeciona otwór gwint wewnętrzny układ sprzęgający element odcinający wzdłużna oś symetrii oś symetrii długość wysokość konstrukcyjna korpus podstawowy wymiar zewnętrzny rowek środki sprzęgające powierzchnia podporowa żebro element uszczelniający zgrubienie brzegowe wymiar zewnętrzny występ obudowy powierzchnia uszczelniająca powierzchnia czołowa tarcze podporowe środek mocujący otwór kołek gwintowany nakrętka gwintowa otwór ustalający średnica wewnętrzna średnica zewnętrzna gwintu odległość żebro prowadzące element prowadzący układ prowadnicy szerokość wybranie blacha prowadząca podwójna strzałka prowadnice pierścień oporowy łożyska kołnierz łożyskowy tuleja łożyskowa pierścień ślizgowy nośnik uszczelki otwór rowki pierścień samouszczelniający o przekroju okrągłym pierścień samouszczelniający o przekroju okrągłym obwód zewnętrzny otwór ustalający powierzchnia górna otwór łożyskowy powierzchnia czołowa wybranie

PL 204 608 B1 powierzchnia podporowa pierścień szyjkowy układ zatrzaskowy sprężyste ramiona zatrzaskowy element ustalający element blokujący rowki ustalające strzałka koło ręczne układ zderzakowy koniec tarcza zderzakowa nakrętka mocująca płaszczyzna zderzakowa powierzchnia dolna układ kołnierza płaszczyzna podziału płaszczyzna podziału płaszczyzna podziału obszar końcowy pierścień oporowy grubość rowek prowadzący element prowadzący część nośna prowadnicy element ślizgowy warga uszczelniająca warga uszczelniająca element ustalający nakładka mocująca otwór nitowkręt otwór zgrubienie uszczelniające element ustalający średnica wrzeciona powierzchnia pierścieniowa przedłużenie pierścieniowe powierzchnia czołowa powierzchnia zderzakowa powierzchnia czołowa zagłębienie karbu zawinięty nosek tarcza tarcza część ścianowa tuleja dystansowa wydrążony korpus obszar końcowy spłaszczenie wysokość średnica złącze wtykowe element wyrównujący

Claims (62)

1. Armatura odcinająca dla czynnika przepływowego, zwłaszcza dla armatury zasuwowej, przeznaczonej do obustronnego zasilania ciśnieniem, z obudową, zawierającą kanał przepływowy i komorę zasuwy oraz z odcinającym kanał przepływowy, miękko uszczelniającym elementem odcinającym i z wrzecionem, przechodzącym przez układ uszczelniający i/lub łożyskowy na przedłużeniu zwężonej części obudowy, ograniczającej komorę zasuwy oraz połączonym obrotowo poprzez gwint z nakrętką, sprzężoną z elementem odcinającym i z korpusem podstawowym, zaopatrzonym w elementy uszczelniające, posiadającym co najmniej jeden wymiar zewnętrzny nieznacznie mniejszy od średnicy znamionowej kanału przepływowego, znamienna tym, że na przeciwległych powierzchniach podporowych (32) korpusu podstawowego (28), przyjmującego wrzeciono (16) i ukształtowanego w postaci tarczy, umieszczone są żebra (33), wystające poza jego powierzchnie i tworzące konstrukcję do przylegania z zamknięciem kształtowym jednakowo ukształtowanych elementów uszczelniających (34), a elementy uszczelniające (34) są zamocowane w korpusie podstawowym (28) przez tarcze podporowe (40), umieszczone na przeciwległych powierzchniach czołowych (39) elementów uszczelniających (34) i ustalone za pomocą środków mocujących (41), przechodzących poprzecznie przez otwory (42) w tarczach podporowych (40), elementach uszczelniających (34) i korpusie podstawowym (28).

2. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że wrzeciono (16) jest prowadzone w przedłużeniu (12) obudowy (3) za pomocą układu uszczelniającego i/lub łożyskowego (14, 15) posiadającego powierzchnie uszczelniające (38), które są ukształtowane stożkowo i rozszerzają się w kierunku powierzchni czołowej (70) przedłużenia (12).

3. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że obudowa (3) jest ukształtowana jednoczęściowo z przedłużeniem (12).

4. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że obudowa (3) jest ukształtowana wieloczęściowo z przedłużeniem (12).

5. Armatura według zastrz. 3 albo 4, znamienna tym, że obudowa (3) w obszarze komory (11) jest podzielona w płaszczyźnie przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16).

6. Armatura według zastrz. 4, znamienna tym, że obudowa (3) jest podzielona w płaszczyźnie podziału (90), zawierającej wzdłużną oś symetrii (24) wrzeciona (16) i oś symetrii (25) kanału przepływowego (6).

7. Armatura według zastrz. 4, znamienna tym, że obudowa (3) jest podzielona w płaszczyźnie podziału (91), zawierającej wzdłużną oś symetrii (24) wrzeciona (16) i przebiegającej prostopadle do osi symetrii (25) kanału przepływowego (6).

8. Armatura według zastrz. 4, znamienna tym, że obudowa (3) jest podzielona w płaszczyźnie podziału (92), przebiegającej w osi symetrii (25) kanału przepływowego (6) i prostopadle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16).

9. Armatura według zastrz. 6 albo 7 albo 8, znamienna tym, że części obudowy (3) są połączone rozłącznie poprzez układ kołnierzy (87), ukształtowany w obszarze płaszczyzny podziału (90, 91, 92).

10. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że równolegle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16), w komorze (11) umieszczone są prowadnice (56), dla zabezpieczenia przed przekręcaniem nakrętki (19) wrzeciona (16).

11. Armatura według zastrz. 10, znamienna tym, że prowadnice (56) są ukształtowane w zagłębieniach w postaci rowków, usytuowanych średnicowo naprzeciwlegle w odniesieniu do wzdłużnej osi symetrii (24), w komorze (11) obudowy (3).

12. Armatura według zastrz. 10, znamienna tym, że prowadnice (56) są ukształtowane za pomocą listew prowadzących, usytuowanych średnicowo naprzeciwlegle w odniesieniu do wzdłużnej osi symetrii (24), w komorze (11) obudowy (3).

13. Armatura według zastrz. 10, znamienna tym, że nakrętka (19) wrzeciona (16) jest zaopatrzona w środki sprzęgające (31), usytuowane średnicowo naprzeciwlegle wobec wzdłużnej osi symetrii (24) i umieszczone w rowkach (30) korpusu podstawowego (28).

14. Armatura według zastrz. 13, znamienna tym, że w położeniu końcowym nakrętki (19) wrzeciona (16), odpowiadającym położeniu zamknięcia, środki sprzęgające (31) wystają poza komorę (11) w kierunku kanału przepływowego (6).

15. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że korpus podstawowy (28) w kierunku wymiaru zewnętrznego (29) posiada otwór ustalający (45), przyjmujący wrzeciono (16).

PL 204 608 B1

16. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że korpus podstawowy (28) jest ukształtowany jako korpus wydrążony (121).

17. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że korpus podstawowy (28) jest utworzony z tarcz (117, 118), połączonych przez części ścianowe (119) i tuleje dystansowe (120).

18. Armatura według zastrz. 17, znamienna tym, że korpus podstawowy (28) jest zaopatrzony w co najmniej jedno spłaszczenie (123), które jest ukształtowane w płaszczyźnie, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16).

19. Armatura według zastrz. 18, znamienna tym, że w obszarze spłaszczenia (123) w korpusie podstawowym (28) umieszczony jest element wyrównujący (127), zamocowany korzystnie poprzez złącze wtykowe (126).

20. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że korpus podstawowy (28) jest umieszczony w obudowie (3) w układzie prowadzącym (51), rozciągającym się liniowo wobec kierunku przestawiania.

21. Armatura według zastrz. 20, znamienna tym, że układ prowadzący (51) jest utworzony przez elementy prowadzące (50), wystające bocznie poza zarys zewnętrzny korpusu podstawowego (28) oraz usytuowane średnicowo naprzeciwlegle żebra prowadzące (49), przebiegające w obudowie (3) równolegle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16).

22. Armatura według zastrz. 21, znamienna tym, że żebra prowadzące (49) umieszczone są w obszarze występów (37), poza przekrojem poprzecznym kanału przepływowego (9).

23. Armatura według zastrz. 20, znamienna tym, że układ prowadzący (51) dla wystających poza korpus podstawowy (28) elementów prowadzących (97) jest utworzony przez przebiegające równolegle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16) i usytuowane średnicowo naprzeciwlegle rowki prowadzące (96).

24. Armatura według zastrz. 21 albo 23, znamienna tym, że elementy prowadzące (50, 57), są zamocowane w korpusie podstawowym (28).

25. Armatura według zastrz. 24, znamienna tym, że elementy prowadzące (50, 57) są połączone jednoczęściowo z korpusem podstawowym (28).

26. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że elementy uszczelniające (34) z tarczami podporowymi (40) i elementami prowadzącymi (50) są połączone korzystnie z korpusem podstawowym (28) przez środki mocujące (41), umieszczone w płaszczyźnie symetrii korpusu podstawowego (38), przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16), korzystnie przez śruby dystansowe.

27. Armatura według zastrz. 26, znamienna tym, że środki mocujące (41) są osadzone szczelnie w otworach (42) elementu uszczelniającego (34).

28. Armatura według zastrz. 27, znamienna tym, że na elemencie uszczelniającym (34) umieszczone jest zgrubienie uszczelniające (107), otaczające otwór (42).

29. Armatura według zastrz. 28, znamienna tym, że zgrubienie uszczelniające (107) jest osadzone w korpusie podstawowym (28) poprzez element ustalający (108), otaczający otwór (42).

30. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że układ uszczelniający (14) dla wrzeciona (16) w przedłużeniu (12) posiada nośnik (61), zawierający wewnętrzny i zewnętrzny wkład uszczelniający, korzystnie pierścienie samouszczelniające o przekroju okrągłym (64, 65), otaczające odcinek końcowy (17) wrzeciona (16).

31. Armatura według zastrz. 30, znamienna tym, że wewnętrzny i zewnętrzny wkład uszczelniający korzystnie jest utworzony z umieszczonych parami pierścieni samouszczelniających o przekroju okrągłym (64, 65).

32. Armatura według zastrz. 30, znamienna tym, że nośnik (61) jest osadzony w przedłużeniu (12) za pomocą bagnetowego urządzenia blokującego.

33. Armatura według zastrz. 32, znamienna tym, że przedłużenie nośnika (61), ustalające zewnętrzny wkład uszczelniający, tworzy stożkowy wkład uszczelniający.

34. Armatura według zastrz. 32, znamienna tym, że bagnetowe urządzenie blokujące nośnika (61) jest utworzone przez elementy blokujące (77), wystające średnicowo poza zewnętrzną średnicę nośnika (61), oraz rowki ustalające (78), przyporządkowane do elementów blokujących (77) w otworze ustalającym (67), przedłużeniu (12) obudowy (3).

35. Armatura według zastrz. 33, znamienna tym, że nośnik (61) w przedłużeniu (12) jest zabezpieczony przed przekręceniem przez co najmniej jeden zawinięty nosek (116).

36. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że wrzeciono (16) w obszarze układu łożyskowego (15) w przedłużeniu (12) posiada korzystnie pierścień oporowy (57).

PL 204 608 B1

37. Armatura według zastrz. 36, znamienna tym, że pierścień oporowy łożyska (57) jest utworzony przez zgrubienie pierścieniowe o trójkątnym przekroju poprzecznym, o średnicy większej od średnicy (109) wrzeciona (16).

38. Armatura według zastrz. 37, znamienna tym, że pierścień oporowy (57) jest umieszczony na kołnierzu łożyskowym (58) tulei łożyskowej (59), osadzonej w otworze ustalającym (67), w przedłużeniu (12) obudowy (3).

39. Armatura według zastrz. 38, znamienna tym, że pomiędzy pierścieniem oporowym (57) a nośnikiem (61) umieszczony jest pierścień ślizgowy (60).

40. Armatura według zastrz. 36, znamienna tym, że układ łożyskowy (15) dla wrzeciona (16) jest zaopatrzony w miejscach łożyskowania w środek smarujący.

41. Armatura według zastrz. 36, znamienna tym, że w czołowym obszarze końcowym przedłużenia (12), otaczającym odcinek końcowy wrzeciona, osadzony jest pierścień szyjkowy (73), ustalony przez sprężyste ramiona (75).

42. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że korpus podstawowy (28) elementu odcinającego (23) jest wykonany z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

43. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że element uszczelniający (34) jest wykonany z tworzywa elastomerowego, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

44. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że tarcza podporowa (40) jest wykonana z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

45. Armatura według zastrz. 13, znamienna tym, że nakrętka (19) wrzeciona (16) jest wykonana z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

46. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że wrzeciono (16) jest wykonane z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

47. Armatura według zastrz. 30, znamienna tym, że nośnik (61) jest wykonany z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

48. Armatura według zastrz. 2, znamienna tym, że obudowa (3) jest wykonana z metalu, tworzywa sztucznego lub z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur i/lub odpornych na czynniki agresywne.

49. Armatura według zastrz. 1, znamienna tym, że pomiędzy wrzecionem (16) a korpusem podstawowym (28) jest utworzony układ zderzakowy (81), ukształtowany zwłaszcza w postaci tarczy zderzakowej (83), zamocowanej w obszarze końca wrzeciona (16), która ogranicza drogę przestawiania wrzeciona (16) i ustala położenie blokujące elementu odcinającego (23), w którym elementy uszczelniające (34) szczelnie przylegają do powierzchni uszczelniających (38) obudowy armatury (3).

50. Armatura według zastrz. 49, znamienna tym, że element uszczelniający (34) posiada zgrubienie brzegowe (35) wykonane z wargami uszczelniającymi (100, 101).

51. Element odcinający do armatury odcinającej dla czynnika przepływowego, z korpusem podstawowym w postaci tarczy, zaopatrzonym na przeciwległych powierzchniach podporowych w miękko uszczelniające elementy uszczelniające, oraz z otworem ustalającym dla wrzeciona, przechodzącym przez korpus podstawowy, znamienny tym, że na powierzchniach podporowych (32) umieszczone są, wystające poza ich powierzchnie, żebra (33) tworzące konstrukcję do przylegania z zamknięciem kształtowym jednakowo ukształtowanych elementów uszczelniających (34), a elementy uszczelniające (34) są zamocowane na korpusie podstawowym (28) przez tarcze podporowe (40), umieszczone na przeciwległych powierzchniach czołowych (39) elementów uszczelniających (34), za pomocą środków mocujących (41), przechodzących poprzecznie przez otwory (42) w tarczach podporowych (40), elementach uszczelniających (34) i korpusie podstawowym (28).

52. Element według zastrz. 51, znamienny tym, że korpus podstawowy (28) korzystnie jest ukształtowany jako korpus wydrążony (121), względnie jest utworzony z tarcz (117, 118), połączonych przez części ścianowe (119) i tuleje dystansowe (120).

PL 204 608 B1

53. Element według zastrz. 52, znamienny tym, że korpus podstawowy (28) jest zaopatrzony w co najmniej jedno spłaszczenie (123), które jest ukształtowane w płaszczyźnie, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16).

54. Element według zastrz. 53, znamienny tym, że w obszarze spłaszczenia (123) jest umieszczony element wyrównujący (127), zamocowany korzystnie poprzez złącze wtykowe (126).

55. Element według zastrz. 54, znamienny tym, że korpus podstawowy (28) jest zaopatrzony w rowki (30) dla ustalenia środków sprzęgających (31) nakrętki (19) wrzeciona (16).

56. Element według zastrz. 55, znamienny tym, że korpus podstawowy (28) jest zaopatrzony w elementy prowadzące (50, 97), wystające poza jego zarys zewnętrzny.

57. Element według zastrz. 56, znamienny tym, że elementy prowadzące (50, 97) są zamocowane w korpusie podstawowym (28).

58. Element według zastrz. 57, znamienne tym, że elementy prowadzące (50, 97) stanowią jedną część z korpusem podstawowym (28).

59. Element według zastrz. 51, znamienny tym, że elementy uszczelniające (34) z tarczami podporowymi (40) i elementami prowadzącymi (50) są połączone korzystnie z korpusem podstawowym (28) przez środki mocujące (41), korzystnie śruby dystansowe, umieszczone w jego płaszczyźnie symetrii, przebiegającej prostopadle do wzdłużnej osi symetrii (24) wrzeciona (16).

60. Element według zastrz. 60, znamienny tym, że środki mocujące (41) są osadzone szczelnie w otworach (42) w elementach uszczelniających (34).

61. Element według zastrz. 60, znamienny tym, że na każdym elemencie uszczelniającym (34) umieszczone jest zgrubienie uszczelniające (107), otaczające otwór (42).

62. Element według zastrz. 61, znamienny tym, że zgrubienie uszczelniające (107) jest ustalone w elemencie ustalającym (108) w korpusie podstawowym (28).