PL208896B1 - Przestawny pionowo sprzęg przyczepy - Google Patents

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest przestawny w pionie sprzęg przyczepy, zwłaszcza do pojazdów rolniczych.

Tego rodzaju sprzęg przyczepy znany jest z AT 001 287 U1. W tym znanym sprzęgu przyczepy przewidziane są dwa rygle prowadzone we współosiowych nieprzelotowych otworach. Te nieprzelotowe otwory usytuowane są po średnicowo przeciwległych stronach łożyskowego czopu. Ich wewnętrzne końce są usytuowane w odstępie od łożyskowego otworu mieszczącego czop łożyskowy. Pomiędzy wewnętrznym końcem nieprzelotowego otworu a jednym końcem odpowiedniego rygla usytuowana jest śrubowa sprężyna ściskana, która dąży do wypchnięcia trzpienia ryglowego z nieprzelotowego otworu. Naprężenie wstępne wywierane na trzpień ryglowy, przenoszone jest więc na dno nieprzelotowego otworu, a zatem na człon wsporczy sprzęgu.

Czop łożyskowy według tego stanu techniki przechodzi przez człon wsporczy sprzęgu tak, że uzyskuje się stosunkowo dużą długość łożyska i połączoną z tym dłuższą żywotność niż przy mniejszej długości łożyska, jak to było w przypadku EP 0 155 338 A. Pomimo tego nie można uniknąć wystąpienia luzu łożyskowego po pewnym czasie eksploatacji. W stanie fabrycznie nowym można wprawdzie łatwo osiągnąć przepisowy moment obrotowy luzowania, który chroni zaczep sprzęgu przed niezamierzonym obrotem wokół osi czopu łożyskowego, to znaczy, że na zaczep sprzęgowy trzeba wywrzeć moment przewyższający moment obrotowy luzowania, aby zaczep sprzęgowy obrócił się ze swego położenia spoczynkowego. Powstający po pewnym czasie luz ułożyskowania zaczepu sprzęgowego na członie wsporczym tego zaczepu sprzęgowego doprowadza jednak później szybko do tego, że moment obrotowy luzowania jest coraz mniejszy i w końcu zaczep sprzęgowy daje się obrócić łatwo, ale w sposób niezamierzony ze swego położenia spoczynkowego, np. na skutek drgań lub uderzeń.

Wspomniany już EP 0 155 338 przedstawia podobny przestawny w pionie sprzęg przyczepy, w którym rygle są wstępnie naprężane do położenia zaryglowania przez zwiniętą sprężynę działającą na obrotową płytę.

W przestawnym w pionie sprzęgu przyczepy opisanym w DE-PS 29 10 164 dwa rygle są we wzajemnie zgodnym usytuowaniu prowadzone w członie wsporczym zaczepu sprzęgowego i są spychane do położenia zaryglowania względem siebie przez umieszczoną pomiędzy nimi sprężynę ściskaną.

Zadaniem wynalazku jest takie wykonanie przestawnego w pionie sprzęgu przyczepy wymienionego rodzaju, że zaczep sprzęgowy jest zablokowany w swym położeniu spoczynkowym i nawet po dłuższym czasie eksploatacji daje się obrócić z tego położenia spoczynkowego tylko po przezwyciężeniu pewnego momentu obrotowego luzowania.

Przestawny w pionie sprzęg według wynalazku, zawiera sprzęgowy zaczep. Sprzęg zawiera również wsporczy człon zaczepu sprzęgowego prowadzony przestawnie w pierwszym kierunku w prowadzących szynach. Na wsporczym członie ułożyskowany jest sprzęgowy zaczep obrotowo za pomocą łożyskowego czopu przechodzącego przez wsporczy człon sprzęgowego zaczepu w drugim kierunku zasadniczo prostopadłym do pierwszego kierunku. Dodatkowo, sprzęg zawiera rygle, prowadzone we wsporczym członie zaczepu sprzęgowego, które są przestawne w trzecim kierunku, zasadniczo prostopadłym do pierwszego i do drugiego kierunku. Rygle w swym położeniu zaryglowania wchodzą w wycięcia prowadzących szyn i blokują wsporczy człon zaczepu sprzęgowego w szynach prowadzących przed przesunięciem wzdłuż prowadzących szyn, a w swym położeniu odryglowania zwalniają wsporczy człon zaczepu sprzęgowego do przesunięcia wzdłuż prowadzących szyn. Sprzęg według wynalazku zawiera również ułożyskowaną obrotowo na oddalonym od sprzęgowego zaczepu końcu łożyskowego czołu obrotową płytę, która jest obracana pomiędzy położeniem zaryglowanym a poł o ż eniem odryglowanym w celu przestawiania rygli pomię dzy ich poł o ż eniem zaryglowanym a położ eniem odryglowanym i jest sprzężona z ryglami za pomocą czopów usytuowanych równolegle do osi łożyskowego czołu. Sprzęg obejmuje także układ sprężyn, który spycha rygle do ich położenia zaryglowania.

Przestawny w pionie sprzęg przyczepy charakteryzuje się tym, że zawiera sprzężone z łożyskowym czopem zatrzaskowe urządzenie, za pomocą którego sprzęgowy zaczep jest sprężyście zatrzaskiwany w położeniu spoczynkowym obrotu względem wsporczego członu zaczepu sprzęgowego. Układ sprężyn jest tak skonstruowany, że wywierana przez niego siła do wstępnego naprężenia rygli

PL 208 896 B1 z jednej strony działa pomiędzy tymi ryglami, a z drugiej strony działa poprzez zatrzaskowe urzą dzenie na łożyskowy czop tak, że równocześnie działa na urządzenie zatrzaskowe.

Korzystnie, gdy urządzenie zatrzaskowe ma co najmniej jedno zatrzaskowe wycięcie wykonane w obwodowej powierzchni łoż yskowego czopu oraz zatrzaskowy człon dociskany przez układ sprężyn do obwodowej powierzchni łożyskowego czopu, który to człon w położeniu spoczynkowym obrotu zaczepu sprzęgowego wchodzi w zatrzaskowe wycięcie.

Dodatkowo korzystnie jest, gdy to co najmniej jedno zatrzaskowe wycięcie jest zasadniczo promieniowym otworem mającym w przekroju poprzecznym kształt stożkowy lub kształt wycinka kuli.

Korzystnie, gdy układ sprężyn zawiera dla co najmniej jednego rygla śrubową sprężynę ściskaną, która z jednej strony jest sprzężona z ryglem, a z drugiej strony z zatrzaskowym członem.

Ponadto korzystnie jest, gdy zatrzaskowym członem jest kołpak, którego zamknięty koniec ma kształt zasadniczo komplementarny do zatrzaskowego wycięcia, a w jego otwarty koniec wprowadzony jest koniec śrubowej sprężyny ściskanej.

Kolejną korzystną cechą jest, gdy łożyskowy czop w osiowym odcinku zwróconym do zaczepu sprzęgowego ma średnicę większą niż w pozostałej części, a zatrzaskowe wycięcie jest usytuowane w odcinku o mniejszej ś rednicy.

Korzystnie, gdy sprzęg zawiera dwa rygle prowadzone w usytuowanych zgodnie ze sobą otworach na średnicowo przeciwległych stronach łożyskowego czopu, przy czym otwory te są otwarte do otworu łożyskowego mieszczącego łożyskowy czop, a układ sprężyn ma dla każdego rygla specjalną sprężynę osadzoną pomiędzy ryglem a łożyskowym czopem.

Korzystnie jest również gdy, sprzęg posiada uchwyt służący do przestawiania w pionie wsporczego członu zaczepu sprzęgowego oraz do obracania obrotowej płyty i jest on zamocowany na występie obrotowej płyty, a w położeniu zaryglowanym obrotowej płyty jest względem niej przechylny pomiędzy położeniem spoczynkowym a położeniem roboczym oraz w swym położeniu spoczynkowym przez kształtowe połączenie pomiędzy członem wsporczym zaczepu sprzęgowego a uchwytem uniemożliwia przestawianie obrotowej płyty z jej położenia zaryglowanego.

Ponadto korzystnie, gdy pałąkowy uchwyt w swym położeniu spoczynkowym jest usytuowany w zasadniczo poziomej płaszczyźnie, a w swym położeniu roboczym jest usytuowany w płaszczyźnie zasadniczo pionowej.

Również korzystnie jest gdy, czopy są w prowadzącej szczelinie obrotowej płyty prowadzone tak, że obrót obrotowej płyty powoduje przesunięcie rygli, przy czym część prowadzących szczelin, w której czopy są usytuowane w położeniu ryglowania obrotowej płyty i rygli, przebiega prostopadle do rygli, a te części prowadzących szczelin są usytuowane na wspólnej prostej przebiegającej przez punkt obrotu obrotowej płyty.

Wynalazek jest dokładniej opisany na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia istotną część sprzęgu przyczepy według wynalazku w widoku z góry; fig. 2 przedstawia człon wsporczy z zaczepem sprzęgowym w widoku z góry w nieco większym powiększeniu; fig. 3 przedstawia urządzenie ryglujące w widoku w kierunku pokazanym strzałką X na fig. 2 w położeniu zaryglowania; fig. 4 przedstawia urządzenie ryglujące w widoku w kierunku pokazanym strzałką X na fig. 2 w położeniu odryglowania; oraz fig. 5 przedstawia urządzenie z fig. 1 w widoku z boku.

Jak pokazano na fig. 1, sprzęgowy zaczep 1 jest zamocowany na wsporczym członie 2 sprzęgu obrotowo za pomocą łożyskowego czopu 5. Łożyskowy czop 5 jest wprowadzony w otwór łożyskowy przechodzący przez wsporczy człon 2 sprzęgu. Jak pokazano na fig. 2 w dwa zwrócone do siebie pierścieniowe rowki łożyskowego czopu 5 i wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgu wprowadzony jest drut 16. Służy on do nieprzesuwnego przytrzymywania obu tych części. Wsporczy człon 2 zaczepu sprzęgu jest po obu swych stronach czołowych prowadzony w ruchu pionowym i kształtowo przytrzymywany w kierunku jazdy (kierunek pionowy na fig. 1) w zwróconych do siebie rowkach prowadzących dwóch prowadzących szyn 17. Szyny prowadzące mogą być częścią nie przedstawionego bliżej kozła przyczepy.

Szyny prowadzące są w znany sposób wyposażone w wycięcia w podstawie rowków prowadzących. W członie wsporczym 2 zaczepu sprzęgu są ułożyskowane rygle 4 przesuwne pomiędzy położeniem zaryglowania a położeniem odryglowania. W swym położeniu zaryglowania te rygle wystają z przeciwległych stron czołowych członu wsporczego zaczepu sprzęgu i wchodzą w jedno z wycięć. Na skutek tego człon wsporczy zaczepu sprzęgu jest zaryglowany w wybranym położeniu pionowym na prowadzących szynach 17. Jeżeli należy ustawić inne położenie pionowe sprzęgu, wówczas rygle 4 trzeba wyciągnąć z wycięć do ich położenia odryglowania, człon wsporczy 2 zaczepu sprzęgu trzeba

PL 208 896 B1 doprowadzić do nowego położenia pionowego, a rygle 4 trzeba sprowadzić z powrotem do położenia zaryglowania, aby weszły w wycięcia odpowiadające nowemu położeniu pionowemu.

Układ rygli 4 oraz części służących do ich przestawiania zostanie poniżej objaśniony zwłaszcza na podstawie fig. 2-4.

W widoku z góry na fig. 3 część uchwytu 10, który bę dzie jeszcze objaś niany, pozostawiona jest w wyraź nym widoku, a przedł u ż enie 6b obrotowej pł yty 6 jest przedstawione w przekroju. Na fig. 2 widać wystające końce 2a wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgu, które w zamontowanym sprzęgu wchodzą w prowadzące rowki prowadzących szyn 17. Z rowków tych wystają pokazane tu w swym położeniu zaryglowanym rygle 4, które współpracują z opisanymi wycięciami prowadzących szyn 17. Korzystnie dwa rygle 4 są prowadzone po przeciwległych stronach w wykonanych zgodnie ze sobą otworach ryglowych wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgu. Do przestawiania rygli 4 służy wspomniana obrotowa płyta 6. Jest ona nasadzona obrotowo na łożyskowy czop 5 przy końcu oddalonym od zaczepu 1 sprzęgu i jest zabezpieczona za pomocą zabezpieczającego pierścienia 3 lub w podobny sposób przed zsunięciem się. Obrotowa płyta 6 jest zatem usytuowana na stronie wsporczego członu 2 zaczepu sprzę gu oddalonej od zaczepu 1 sprzę gu.

Na fig. 3 przedstawiono w widoku z góry w kierunku strzałki X z fig. 2 człon wsporczy zaczepu sprzęgu.

Za pomocą czopów 13 oba rygle 4 i obrotowa płyta 6 są sprzężone ze sobą. Czopy 13 przechodzą przez odpowiednie otwory w ryglach 4 oraz przez prowadzącą szczelinę 6a w obrotowej płycie 6 i przelotową szczelinę 2b we wsporczym czł onie 2 zaczepu sprzę gu. Dł ugość przelotowych szczelin 2b określa zakres ruchu rygla 4. Przy obrotowym ruchu obrotowej płyty 6 wokół łożyskowego czopu 5 czopy 13 poruszają się w odpowiednich prowadzących szczelinach 6a i przelotowych szczelinach 2b, na skutek czego ruch obrotowy płyty 6 przetwarzany jest w przeciwsobny ruch przesuwania czopów 13 wzdłuż przelotowych szczelin 2b, a przez to rygli 4.

Jak pokazano na fig. 1-4, układ ryglowania złożony z rygli 4 i obrotowej płyty 6 jest utrzymywany w położeniu zaryglowania przez dwie sprężyny 14. Każda z tych dwóch sprężyn 14 jest wsparta z jednej strony na usytuowanej wewną trz powierzchni czoł owej odpowiedniego rygla 4, a z drugiej strony na łożyskowym czopie 5.

Obrotowa płyta 6 ma występ 6b (fig. 3 i 4), który wystaje ponad górną krawędź wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgowego i wspiera wspomniany już uchwyt 10. Za pomocą tego uchwytu 10 płyta 6 jest obracana pomiędzy dwoma położeniami końcowymi, mianowicie położeniem zaryglowania i położ eniem odryglowania, wokół łożyskowego czopu 5. Prowadzące szczeliny 6a są wykonane tak, że rygle 4 w położeniu zaryglowania obrotowej płyty (pokazane na fig. 3) są ze swej strony w położeniu zaryglowania, to znaczy wystają stosunkowo daleko ze wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgowego. Natomiast rygle 4 w położeniu odryglowania obrotowej płyty 6 (pokazane na fig. 4) są na tyle schowane we wsporczym członie 2 zaczepu sprzęgowego, że ten człon 2 może być przestawiany w pionie w prowadzą cych szynach 17.

Uchwyt 10 jest wykonany w kształcie pałąka, zasadniczo w kształcie litery U i jednym swym ramieniem jest ułożyskowany obrotowo przy końcu występu 6b obrotowej płyty 6. Ten koniec występu 6b jest wykonany jako rozwidlony z dwoma łożyskowymi kołnierzami 7, w których usytuowane zgodnie otwory wprowadzony jest uchwyt 10. Pomiędzy oboma kołnierzami łożyskowymi, które są dobrze widoczne na fig. 3, na uchwycie 10 umieszczony jest blokujący kułak 9, połączony z uchwytem bez możliwości obrotu za pomocą sprężystego kołka 11. Kształt blokującego kułaka 9 szczególnie dobrze jest pokazany w widoku z boku na fig. 5. Sprężyna skręcana 8 spycha uchwyt 10 względem występu 6b obrotowej płyty 6 do położenia spoczynkowego (w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara na fig. 5). W położeniu spoczynkowym blokujący kułak 9 jest wsparty na występie 6b za pomocą mocującego kołka 12, przechodzącego przez ten kułak zasadniczo równolegle do osi obrotu uchwytu 10. W tym położeniu spoczynkowym uchwyt 10 jest usytuowany zasadniczo w płaszczyźnie poziomej, w każdym razie tak, że ma możliwie mały udział w wysokości konstrukcyjnej urządzenia. W tym położeniu spoczynkowym uchwytu 10 część blokującego kułaka 9 styka się jedną stroną z odsadzeniem 2c przy krawędzi wsporczego członu zaczepu sprzęgowego, co powoduje unieruchomienie obrotowej płyty 6 w jej położeniu zaryglowania (fig. 3). W położeniu roboczym uchwytu 10 kułak blokujący 9 wsparty jest poprzez odchodzące z jego obu stron zgrubienia 22 (patrz fig. 4) na występie 6b.

Jeżeli w celu pionowego przestawienia sprzęgu rygle 4 należy przeprowadzić z położenia zaryglowania do położenia odryglowania, wówczas najpierw trzeba przechylić uchwyt 10 z położenia spoczynkowego pokazanego na fig. 3 do położenia roboczego pokazanego na fig. 4, w którym blokujący

PL 208 896 B1 kułak 9 jest wyprowadzony ze sprzężenia z odsadzeniem 2c wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgowego, a uchwyt korzystnie jest usytuowany zasadniczo pionowo nad punktem ciężkości całego sprzęgu. Za pomocą uchwytu można następnie obrócić obrotową płytę 6 wbrew sile sprężyny 14 z położenia zaryglowanego, pokazanego na fig. 4, do położenia odryglowanego, pokazanego na fig. 4. Dzięki opisanemu prowadzeniu połączonych z ryglami 4 czopów 13 w prowadzących szczelinach 6a przy takim obróceniu obrotowej płyty 6 rygle zostają wycofane do swego położenia odryglowanego w członie wsporczym 2 zaczepu sprzęgowego. Sprzęg można teraz podnieść na nową wysokość lub opuścić. Przy osiągnięciu położenia pionowego postępuje się natomiast odwrotnie, to znaczy najpierw za pomocą uchwytu 10 obraca się obrotową płytę 6 z powrotem do położenia zaryglowania, a następnie sam uchwyt 10 przechyla się do swego położenia spoczynkowego. Zarówno przechylanie uchwytu w celu ryglowania lub odryglowania obrotowej pł yty 6 jak i obracanie obrotowej pł yty 6 oraz podnoszenie lub opuszczanie całego sprzęgu przeprowadza się przez odpowiednie obsługiwanie zawsze tego samego elementu obsługi, mianowicie uchwytu 10. Za pomocą zwiniętej sprężyny 8 uchwyt 10 jest spychany do swego położenia spoczynkowego, na skutek czego również poszczególne części są odpychane od siebie.

Koniec 20 prowadzącej szczeliny 6a przebiega, przynajmniej po stronie usytuowanej promieniowo wewnątrz, prostopadle do kierunku ruchu rygla 4. Ponadto te końce 20 lub linie środkowe czopów 13 są usytuowane wraz z punktem obrotu obrotowej płyty 6 na jednej prostej tak, że skierowany do wewnątrz nacisk na rygle 4, będące w położeniu zaryglowanym, nie powoduje żadnego momentu obrotowego wywieranego na obrotową płytę 6.

Rygle 4 są spychane do swego położenia zaryglowanego przez sprężyny 14. Mianowicie, gdy tylko obrotowa płyta zostanie obrócona ze swego położenia zaryglowanego, siła sprężyny poprzez rygle 4, czopy 10 i krzywoliniową zewnętrzną powierzchnię ograniczającą danej prowadzącej szczeliny 6a wytwarza moment obrotowy, działający na obrotową płytę, który dąży do obrócenia obrotowej płyty z powrotem do położenia zaryglowanego. Obie sprężyny 14 swym końcem oddalonym od rygla oparte są jednak nie na członie wsporczym zaczepu sprzęgowego, ale na łożyskowym czopie 5. Dzięki temu sprężyny te mogą spełniać drugą funkcję, niezależną od właśnie opisanej pierwszej funkcji, mianowicie działają jako sprężyny zatrzaskowe dla zaczepu sprzęgowego.

W tym celu w obwodowej powierzchni łożyskowego czopa 5 dla każdego rygla 4 wykonane jest stożkowe zatrzaskowe wycięcie 5a w kształcie wycinka kuli itp., posiadające w kierunku obwodowym krzywkowe powierzchnie ukośne tak, że w położeniu spoczynkowym obrotu zaczepu sprzęgowego są one usytuowane zgodnie z otworami ryglującymi. Sprężyny 14 sięgają poza zatrzaskowy człon 15 na czopie łożyskowym. W przedstawionym przykładzie wykonania sprężyny 14 są śrubowymi sprężynami ściskanymi, a zatrzaskowymi członami 15 są kołpaki, których zamknięte końce przylegają do obwodowej powierzchni łożyskowego czopu 5, a w otwartym końcu takiego kołpaka osadzony jest oddalony od rygla 4 koniec odpowiedniej sprężyny 14. Zatrzaskowe wycięcia 5a i zatrzaskowe człony 15 są wykonane tak, że zatrzaskowe człony w położeniu spoczynkowym obrotu wchodzą najdalej w wycięcia zatrzaskowe, a przy obrocie czopu łożyskowego ze spoczynkowego położenia obrotu są wypychane z wycięć zatrzaskowych. Ponieważ sprężyny 14 wciskają zatrzaskowe człony 15 w zatrzaskowe wycięcia 5a, potrzebny jest określony moment obrotowy, aby człony zatrzaskowe mogły być wypychane na zewnątrz wbrew sile sprężyn. Taki moment obrotowy stanowi moment obrotowy luzowania, który musi działać przynajmniej na zaczep sprzęgowy lub musi być większy, aby obrócić zaczep sprzęgowy z jego położenia spoczynkowego. Moment obrotowy luzowania zależy od siły sprężyny i od kształtu zatrzaskowych wycięć 5a oraz zatrzaskowych członów 15, ale nie od stanu zużycia łożyskowania czopu łożyskowego w otworze łożyskowym. W przedstawionym przykładzie wykonania zatrzaskowe wycięcia 5a przedstawione są jako stożkowe otwory, w które wchodzą zatrzaskowe człony 15 o odpowiednim stożkowym kształcie zewnętrznym. Im mniejszy jest kąt rozwarcia stożka przy takiej samej sile sprężyny, tym większy jest moment obrotowy luzowania.

Według wynalazku działanie podwójne sprężyn 14 ma nie tylko tę zaletę, że moment obrotowy luzowania jest zasadniczo niezależny od zużycia. Umożliwia to również zwiększenie długości sprężyn. Z kolei większa długość sprężyn umożliwia przy ugięciu sprężyny niezależnym od zadanego skoku rygla zastosowanie bardziej miękkich sprężyn. Taką długość sprężyn można w poszczególnych przypadkach jeszcze zwiększyć przez to, że według dalszego rozwinięcia wynalazku łożyskowy czop 5 jest odsadzony w swym odcinku osiowym oddalonym od zaczepu sprzęgu, to znaczy ma mniejszą średnicę, a zatrzaskowe wycięcia 5a są wykonane w obwodowej powierzchni odsadzonego odcinka, jak to zaznaczono linią osiową 5' na fig. 2.

PL 208 896 B1

W opisanym powyżej przykładzie wykonania układ ryglowania w położ eniu ryglowania jest blokowany uchwytem 10 i może być wyprowadzony z położenia zaryglowania do położenia odryglowania tylko po zwolnieniu blokady. Alternatywnie można stosować uchwyt zamocowany sztywno na obrotowej płycie bez funkcji blokady. W takim przypadku blokowanie obrotowej płyty w położeniu zaryglowania przeprowadzane jest za pomocą sprężynowych zatrzasków lub za pomocą trzpienia blokującego. W tym celu w członie wsporczym 2 zaczepu sprzęgowego oraz w obrotowej płycie 6 wykonany jest otwór 2d lub 6c, przy czym te otwory przebiegają równolegle do osi łożyskowego czopu 5 i są usytuowane tak, że oba otwory są wzajemnie zgodne w położeniu ryglowania obrotowej płyty 6. W otworze 2d blokujący trzpień 18 jest pod działaniem sprężyny usytuowany tak, że wskakuje w otwór 6c, gdy oba otwory są skierowane na siebie (patrz fig. 2 i 5). Otwór 2d ma pierścieniowe odsadzenie, to znaczy jego koniec oddalony od sprzęgowego zaczepu 1 ma średnicę mniejszą niż pozostała część. Blokujący trzpień 18 ma kołnierz 18b, który w położeniu zatrzaśnięcia naciska na pierścieniowe odsadzenie otworu 2d. Po stronie zaczepu sprzęgowego blokujący trzpień 18 wystaje ze wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgowego i ma tu łeb 18a. Za pomocą tego łba 18a blokujący trzpień 18 może być wbrew działaniu na niego sprężyny, na fig. 5 w lewo, odwodzony na tyle, że wychodzi z otworu 6c i zwalnia obrotową płytę. Jak już podano, przedstawione otwory 6c i 2d oraz blokujący trzpień 18 stanowią alternatywę wobec blokowania za pomocą uchwytu 10 i może ich nie być wtedy, gdy blokowanie realizowane jest za pomocą uchwytu 10 wykonanego w opisany sposób.

W przykładzie wykonania opisanym na podstawie fig. 1-5 wycięcia są wykonane w dnie prowadzącego rowka prowadzących szyn 17, to znaczy przebiegają one w kierunku ruchu rygla 4. Aby zapewnić wprowadzenie w te wycięcia, rygle 4 muszą w swym położeniu zaryglowanym wystawać poza boczne końce wsporczego członu 2 zaczepu sprzęgowego.

Wynalazek objaśniony został na podstawie przykładu wykonania, w którym dwie ściskane sprężyny śrubowe 14 tworzą układ sprężyn o podwójnym działaniu. Należy zauważyć, że wynalazek nie ogranicza się do zastosowania śrubowych sprężyn ściskanych. Stanowią one wprawdzie korzystną realizację układu sprężyn, zasadniczo jednak rodzaj układu sprężyn nie odgrywa roli, jeżeli tylko nadaje się do spełniania opisanego podwójnego działania wstępnego spychania rygli 4 z jednej strony i urządzenia zatrzaskowego do zaczepu sprzęgowego z drugiej strony.

Jeśli chodzi o nieopisane oddzielnie szczegóły konstrukcyjne przedstawionej postaci wykonania, są one wyraźnie przedstawione na załączonych rysunkach, przy czym konkretne postacie wykonania nie muszą różnić się od siebie, z uwarunkowaniem według przedmiotowego wynalazku.

Claims (10)

1. Przestawny w pionie sprzęg przyczepy, zwłaszcza do pojazdów rolniczych, zawierający sprzęgowy zaczep; prowadzony przestawnie w pierwszym kierunku w prowadzących szynach wsporczy człon zaczepu sprzęgowego, na którym sprzęgowy zaczep jest ułożyskowany obrotowo za pomocą łożyskowego czopu przechodzącego przez wsporczy człon sprzęgowego zaczepu w drugim kierunku zasadniczo prostopadłym do pierwszego kierunku; prowadzone we wsporczym członie zaczepu sprzęgowego rygle, które są przestawne w trzecim kierunku, zasadniczo prostopadłym do pierwszego i do drugiego kierunku, które w swym po łożeniu zaryglowania wchodzą w wycięcia prowadzących szyn i blokują wsporczy człon zaczepu sprzęgowego w szynach prowadzących przed przesunięciem wzdłuż prowadzących szyn a w swym położeniu odryglowania zwalniają wsporczy człon zaczepu sprzęgowego do przesunięcia wzdłuż prowadzących szyn; ułożyskowaną obrotowo na oddalonym od sprzęgowego zaczepu końcu łożyskowego czopu obrotową płytę, która jest obracana pomiędzy położeniem zaryglowanym a położeniem odryglowanym w celu przestawiania rygli pomiędzy ich położeniem zaryglowanym a położeniem odryglowanym i jest sprzężona z ryglami za pomocą czopów usytuowanych równolegle do osi łożyskowego czopu oraz układ sprężyn, który spychają rygle do ich położenia zaryglowania, znamienny tym, że zawiera sprzężone z łożyskowym czopem (5) zatrzaskowe urządzenie (5a, 15), za pomocą którego sprzęgowy zaczep (1) jest sprężyście zatrzaskiwany w położeniu spoczynkowym obrotu względem wsporczego członu (2) zaczepu sprzęgowego, a ten układ sprężyn jest tak skonstruowany, że wywierana przez niego siła do wstępnego naprężenia rygli (4) z jednej strony działa pomiędzy tymi ryglami (4), a z drugiej strony działa poprzez zatrzaskowe urzą dzenie (5a, 15) na łożyskowy czop (5) tak, że równocześnie działa na urządzenie zatrzaskowe.

PL 208 896 B1

2. Sprzęg według zastrz. 1, znamienny tym, ż e urządzenie zatrzaskowe ma co najmniej jedno zatrzaskowe wycięcie wykonane w obwodowej powierzchni łożyskowego czopu (5) oraz zatrzaskowy człon (15) dociskany przez układ sprężyn do obwodowej powierzchni łożyskowego czopu (5), który to człon w położeniu spoczynkowym obrotu zaczepu sprzęgowego (1) wchodzi w zatrzaskowe wycięcie (5a).

3. Sprzę g wedł ug zastrz. 2, znamienny tym, ż e to co najmniej jedno zatrzaskowe wycię cie (5a) jest zasadniczo promieniowym otworem mającym w przekroju poprzecznym kształt stożkowy lub kształt wycinka kuli.

4. Sprzęg według zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienny tym, że układ sprężyn zawiera dla co najmniej jednego rygla (4) śrubową sprężynę ściskaną (14), która z jednej strony jest sprzężona z ryglem (4), a z drugiej strony z zatrzaskowym czł onem (15).

5. Sprzęg według zastrz. 2 albo 4, znamienny tym, ż e zatrzaskowym członem (15) jest kołpak, którego zamknięty koniec ma kształt zasadniczo komplementarny do zatrzaskowego wycięcia (5a), a w jego otwarty koniec wprowadzony jest koniec śrubowej sprężyny ściskanej (14).

6. Sprzęg według zastrz. 5, znamienny tym, ż e łożyskowy czop (5) w osiowym odcinku zwróconym do zaczepu sprzęgowego (1) ma średnicę większą niż w pozostałej części (5'), a zatrzaskowe wycięcie (5a) jest usytuowane w odcinku o mniejszej średnicy.

7. Sprzęg według jednego z zastrz. od 1 do 6, znamienny tym, że zawiera dwa rygle (4) prowadzone w usytuowanych zgodnie ze sobą otworach na średnicowo przeciwległych stronach łożyskowego czopu (5), przy czym otwory te są otwarte do otworu łożyskowego mieszczącego łożyskowy czop (5), a układ sprężyn (14) ma dla każdego rygla (4) specjalną sprężynę osadzoną pomiędzy ryglem (4) a łożyskowym czopem (5).

8. Sprzęg według jednego z zastrz. od 1 do 7, znamienny tym, że zawiera uchwyt (10) służący do przestawiania w pionie wsporczego członu (2) zaczepu sprzęgowego oraz do obracania obrotowej płyty (6) zamocowany na występie (6b) obrotowej płyty (6), a w położeniu zaryglowanym obrotowej płyty (6) jest względem niej przechylny pomiędzy położeniem spoczynkowym a położeniem roboczym oraz w swym położeniu spoczynkowym przez kształtowe połączenie pomiędzy członem wsporczym (2) zaczepu sprzęgowego a uchwytem (10) uniemożliwia przestawianie obrotowej płyty (6) z jej poł oż enia zaryglowanego.

9. Sprzęg według zastrz. 8, znamienny tym, że uchwyt (10) ma kształt pałąkowy, przy czym w swym poł oż eniu spoczynkowym jest usytuowany w zasadniczo poziomej pł aszczyź nie, a w swym położeniu roboczym jest usytuowany w płaszczyźnie zasadniczo pionowej.

10. Sprzęg według jednego z zastrz. od 1 do 7, znamienny tym, że czopy (13) są w prowadzącej szczelinie (6a) obrotowej płyty (6) prowadzone tak, że obrót obrotowej płyty (6) powoduje przesunięcie rygli, przy czym część (20) prowadzących szczelin (6a), w której czopy (13) są usytuowane w położeniu ryglowania obrotowej płyty (6) i rygli (4), przebiega prostopadle do rygli (4), a te części (20) prowadzących szczelin (6a) są usytuowane na wspólnej prostej przebiegającej przez punkt obrotu obrotowej płyty (6).