PL213429B1 - Wódka gatunkowa gorzka z substancją bioaktywną i naturalnymi substancjami goryczkowymi - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest wódka gatunkowa gorzka z substancją bioaktywną i naturalnymi substancjami goryczkowymi. Substancja bioaktywna występuje w postaci prenyloflawonoidów, a głównym składnikiem naturalnych substancji goryczkowych są kwasy goryczkowe, które zostały wyekstrahowane z szyszek chmielu i są zawarte w tak zwanej lupulinie.

Wysuszone szyszki chmielu zawierają wagowo: 35-45% celulozy, 4-14% alfa kwasów, 3-8% beta kwasów, 0,5-2,5% olejków, 6-10% wody, 12-18% białek, 0,2-1% ksantohumolu i wiele innych (w sumie ponad 300 różnych związków chemicznych). Zawartość poszczególnych związków zależy głównie od odmiany chmielu i w dużo mniejszym stopniu od warunków jego uprawy.

Głównym prenyloflawonoidem jest ksantohumol o sumarycznym wzorze cząsteczkowym C21H22O5. Jego pochodnymi są: izoksantohumol, dimetyloksantohumol, 6-prenylonaringenina, 8-prenylonaringenina. Zawartość pochodnych ksantohumolu jest wielokrotnie mniejsza. Głównymi kwasami goryczkowymi alfa, nazywanymi również humulonami są humulon i adhumulon (C21H30O5) oraz cohumulon (C20H28O5). W niewielkich ilościach, nie mających znaczenia, występują również posthumulon (C19H26O5), prehumulon (C22H32O5). Zawartość ksantohumolu i alfa kwasów w ekstraktach z granulatów szyszek chmielu zależy od rodzaju surowca, zastosowanego rozpuszczalnika i warunków ekstrakcji.

W celu uzyskania ekstraktu zawierającego stosunkowo dużo ksantohumolu i stosunkowo mało alfa kwasów, jako surowiec wykorzystuje się tak zwane wychmieliny, czyli granulat z szyszek chmielu po uprzednim wyekstrahowaniu z niego większości alfa i beta kwasów. Jako rozpuszczalnik można stosować ditlenek węgla pod ciśnieniem 50-100 MPa i w temperaturze 70-90°C lub rozpuszczalniki organiczne, takie jak etanol, metanol, aceton, octan etylu, eter etylowy lub ich mieszaniny.

Znany jest też sposób otrzymywania ekstraktu bogatego w ksantohumol poprzez ekstrakcję wychmielin wodą, a następnie etanolem. Przeważnie jest to substancja stała zawierająca od 10 do 30% ksantohumolu. Resztę stanowią alfa i beta kwasy, pochodne ksantohumolu oraz inne substancje zawarte w szyszkach chmielu.

Zarówno flawonoidy, jak i alfa kwasy są słabo rozpuszczalne w wodzie, a dobrze rozpuszczalne w etanolu.

Ksantohumol wzmacnia gorzki smak wódki, ale główną jego zaletą jest działanie prozdrowotne na organizm człowieka. Jest substancją antyrakową, szczególnie w odniesieniu do raka prostaty, piersi i wątroby oraz zapobiega osteoporozie.

Ogólna nazwa wódki gatunkowe gorzkie, typu Bitters, zawierające przeważnie 20-75% obj. alkoholu etylowego i do 5% ekstraktu, odnosi się do win, wódek i gorzkich likierów. Produkuje się je na bazie spirytusu oraz ekstraktów (nalewów) z owoców, łodyg, liści, kory lub korzeni różnych roślin, również tropikalnych i subtropikalnych. Do nalewów wykorzystuje się między innymi: piołun, zioła Bittner'a, tysiącznik, gencjanę, pieprz, owoce jałowca, jarzębiny, dzikiej róży, tarniny, skórki owoców pomarańczy, grapefruitów i limonek, korę drzewa angostury, chinowego i sandałowego, korzenie goryczki i imbiru. Przeważnie stosuje się kompozycje wielu różnych nalewów na pojedyncze surowce roślinne lub pojedyncze nalewy na wieloskładnikowe mieszanki tych surowców. Do uszlachetniania tych wódek stosuje się dodatki smakowe, najczęściej cukier lub karmel, dodatki zapachowe, takie jak na przykład waleriana, mięta, melisa, lukrecja, zioła prowansalskie, kolendra, anyżek, kardamon, oraz dodatki barwiące w postaci ekstraktów roślinnych lub barwników organicznych. Niektóre wódki uszlachetniają się dodatkowo same poprzez długookresowe leżakowanie, na przykład w dębowych beczkach. Szczegółowe receptury wytwarzania większości tych wódek są tajemnicą producenta. Na ogół nie wiadomo jakie substancje chemiczne i w jakich stężeniach zawarte są w poszczególnych wódkach i jak działają one na organizm człowieka. Wiadomo natomiast, że działają one pobudzająco, wzmagają apetyt i ułatwiają trawienie.

Wódki gatunkowe gorzkie mogą być używane do sporządzania drinków, aromatyzowania koktajli oraz jako zaprawa do wódek czystych, mogą być również podawane z wodą i lodem jako aperitify.

W Polsce produkuje się kilkadziesiąt różnych wódek gatunkowych gorzkich, a wiele dostępnych w handlu pochodzi również z importu. Nie znaleziono informacji aby do produkcji którejkolwiek z nich stosowano ekstrakt z szyszek chmielu zawierający prenyloflawonoidy, głównie ksantohumol oraz kwasy alfa i beta zawarte w naturalnych substancjach goryczkowych. Znane jest, z tak zwanej medycyny ludowej, prozdrowotne działanie niektórych napojów alkoholowych wysokoprocentowych, jak na przykład nalewki z zielonych orzechów włoskich (przy dolegliwościach żołądka) lub śliwowicy łąckiej i paschalnej (przy przeziębieniach).

PL 213 429 B1

Ponieważ wraz z rozwojem cywilizacji wzrasta w szybkim tempie zachorowalność ludzi na nowotwory, celowym jest zwiększenie spożycia żywności zawierającej substancje przeciwdziałające tym zjawiskom. Ze względu na duże spożycie alkoholi, celowym jest dodawanie do nich tych substancji o działaniu prozdrowotnym.

Celem wynalazku jest zastosowanie do produkcji wódek gorzkich ekstraktu z szyszek chmielu zawierającego prenyloflawonoidy, głównie ksantohumol oraz kwasy goryczkowe alfa i beta, w odpowiednich stężeniach, nadających wódce charakterystyczny gorzki smak i zapach chmielu.

Wódka gatunkowa gorzka z substancją bioaktywną i naturalnymi substancjami goryczkowymi, o stężeniu od 20 do 75% alkoholu etylowego, według wynalazku, charakteryzuje się tym, że zawiera naturalne substancje bioaktywne w postaci prenyloflawonoidów, głównie ksantohumolu oraz kwasy alfa i beta wyekstrahowane z szyszek chmielu.

Wódka zawiera ksantohumol w stężeniach od 10 do 3000 mg/l, korzystnie od 100 do 1000 mg/l oraz alfa kwasy w stężeniach od 5 do 200 mg/l, korzystnie od 10 do 100 mg/l.

Nieoczekiwanie okazało się, że stężenia ksantohumolu i alfa kwasów w tych zakresach nadają wódce odpowiednio gorzki smak i lekko wyczuwalny zapach chmielu, odpowiadający gustom części konsumentów, a jednocześnie są one odpowiednie ze względów prozdrowotnych. Stężenie kwasów beta zależy głównie od odmiany chmielu, z której wyprodukowano ekstrakt i nie ma istotnego znaczenia dla walorów smakowych wódki. W celu uszlachetnienia tych wódek, to jest poprawy ich smaku i/lub zapachu i/lub barwy, można wprowadzać do nich odpowiednio dobrane ogólnie znane i stosowane dodatki. Wódki te mogą zawierać od 20 do 75% objętościowych alkoholu etylowego, korzystnie od 38 do 45%.

P r z y k ł a d 1

Do 0,5 I spirytusu rektyfikowanego 96% dodano 10 ml ekstraktu chmielowego, w którym stężenie alfa kwasów wynosiło 10 g/l, a stężenie ksantohumolu 48 g/l. Roztwór wymieszano a następnie dodano wody destylowanej do uzyskania objętości ok. 1,2 I. Uzyskano wódkę gorzką 40% zawierającą około 80 mg/l alfa kwasów i ok. 400 mg/l ksantohumolu.

P r z y k ł a d 2

Do 0,5 I spirytusu rektyfikowanego 96% dodano 12 ml ekstraktu chmielowego, w którym stężenie alfa kwasów wynosiło 10 g/l, a stężenie ksantohumolu 48 g/l. Roztwór wymieszano a następnie dodano 60 g cukru i wody destylowanej do uzyskania objętości ok. 1,29 I. Uzyskano wódkę gorzką 38% zawierającą około 93 mg/l alfa kwasów i około 446 mg/l ksantohumolu.

Claims (2)

1. Wódka gatunkowa gorzka z substancją bioaktywną i naturalnymi substancjami goryczkowymi, o stężeniu od 20 do 75% alkoholu etylowego oraz dodatkami smakowymi, barwiącymi i zapachowymi, znamienna tym, że zawiera naturalne substancje bioaktywne w postaci prenyloflawonoidów, głównie ksantohumolu oraz kwasy alfa i beta wyekstrahowane z szyszek chmielu.

2. Wódka według zastrz. 1, znamienna tym, że zawiera ksantohumol w stężeniach od 10 do 3000 mg/l, korzystnie od 100 do 1000 mg/l oraz alfa kwasy w stężeniach od 5 do 200 mg/l, korzystnie od 10 do 100 mg/l.