, Przedmiot wynalazku dotyczy) urzadze¬ nia hamulcowego, dzialajacego sprezonem powietrzem, z wyrównywaczem, reguluja¬ cym wahania cisnienia sprezonego powie¬ trza, przeplywajacego z przewodu glówne¬ go do urzadzenia hamulcowego.Jak wiadomo, w celu uruchomienia jednokolorowych hamulców, dzialajacych sprezonem powietrzem, obniza sie zapomo- ca zaworu maszynisty cisnienie w przewo¬ dzie glównym, aby zas zluzowac hamulce, nalezy zapomoca tegoz zaworu podwyzszyc w przewodzie glównym cisnienie doi jego normalnej wartosci, laczac glówny zbior¬ nik z przewodem glównym.Te dwie czynnosci sa niekorzystne z te¬ go wzgledu, ze wskutek nieuniknionego tar¬ cia powietrza o powierzchnie wewnetrzna przewodu lub tez bezwladnosci masy po¬ wietrza, która nalezy poruszyc, cisnienie w rozmaitych czesciach przewodu glównego bedzie rózne. Poniewaz z przewodem glów¬ nym sa polaczone rozmaite grupy przy¬ rzadów, tworzacych odpowiednie czesci u- rzadzenia hamulcowego, to, jesli nie zasto¬ suje sie odpowiedniego urzadzenia, hamul¬ ce nie beda dzialaly jednoczesnie i równo¬ miernie.Celem niniejszego wynalazku jest usu¬ niecie tych niedogodnosci. Istota wyna¬ lazku polega na tern, ze pomiedzy prze¬ wodem glównym i przyrzadami, tworza-cemi uklady hamulcowa poszczególnych wagonów, umieszcza sie wyrównywacz, to znaczy urzadzenie, które zapewnia jedno¬ czesne i równomierne dzialanie wszystkich hamulców w calym pociagu.Uklady hamulcowe zawieraja grupe przyrzadów, które w czasie hamowania przyspieszaja przeplyw powietrza w prze¬ wodzie glównym, w celu zwiekszenia szyb¬ kosci rozchodzenia sie spowodowanej przez maszyniste zmiany cisnienia.Wedlug wynalazku kazdy wagon posia¬ da odgalezienie, które wychodzi z glówne¬ go przewodu i, przechodzac poprzez kurek oddzielajacy danego wagonu, rozgalezia sie dalej. Wzdluz jednego z tych odgale¬ zien powietrze sprezone z przewodu glów¬ nego doplywa bezposrednio i do przyrza¬ dów przyspieszajacych, dzieki czemu przy¬ rzady te dzialaja niezaleznie od pozostalej czesci ukladu hamulcowego. W drugiem zas odgalezieniu przed innemi przyrzadami, stanowiacemi czesc ukladu hamulcowego, umieszcza sie tak zwane urzadzenie wy¬ równawcze (wyrównywacz), zbudowane i rozmieszczone w ten sposób, aby odpo¬ wiednie przyrzady podlegaly równomier¬ nemu cisnieniu, niezaleznie od nierówno¬ miernego cisnieniai w przewodzie glównym, uzaleznionego od dlugosci tego przewodu.Wyrównywacz ten jest zbudowany w taki sposób, aby stawial opór przeplywajace¬ mu powietrzu zarówno w jednym kierun¬ ku, jak i w drugim, albo przeciwstawial sie ruchowi przeplywajacego powietrza, co mozna osiagnac przez zastosowanie wezy¬ kowatej drogi przeplywu, dlawienia i na¬ glych zmian wielkosci otworu wlotowego dla przeplywajacego powietrza.Przy znanych zaworach trój drogowych nie mozna szybko przerwac oprózniania cy¬ lindra hamulcowego z chwila osiagniecia pozadanego stopnia hamowania; przy uzy¬ ciu ich musza byc stosowane oddzielne u- rzadzenia do hamowania wagonów próz¬ nych i naladowanych. Znane obecnie zawo¬ ry trój drogowe dzialaja w ten sposób, ze zasilanie zbiornika pomocniczego odbywa sie w jednakowy sposób niezaleznie od te¬ go, czy odbywa sie ono w pociagu towaro¬ wym czy osobowym, co powoduje nieregu¬ larne zasilanie tego zbiornika.Dzieki zastosowaniu wyrównywacza 12 w sposób nizej opisany hamulce rozpoczy¬ naja dzialac jednoczesnie i równomiernie przy wszystkich wagonach, przyczem moz¬ na skrócic okres napelniania i oprózniania cylindrów hamulcowych. Wskutek tego u- suwa sie niebezpieczenstwo wadliwego dzia¬ lania hamulców, jakie mogloby powstac wskutek duzych i naglych zmian cisnienia w glównym przewodzie, poza tern mozna wywolac szybka zmiane sily hamowania, nawet gdy chodzi o uzyskanie bardzo ma¬ lych zmian w stopniu hamowania.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania wynalazku.Fig. 1 przedstawia w prostokatnym ukladzie spólrzednych rozklad zmian ci¬ snienia wzdluz przewodu glównego hamul¬ ca podczas hamowania; fig. 2 — w analo¬ giczny sposób rozklad zmian cisnienia pod¬ czas zwalniania hamulców; fig. 3 — sche¬ matycznie urzadzenie do hamowania, roz¬ mieszczone wzdluz pociagu; fig. 4 — prze¬ krój osiowy jednej z postaci wyrównywa¬ cza, a fig. 5 — schematycznie rozmaite czesci urzadzenia hamulcowego wedlug wy¬ nalazku oraz przewody, laczace poszcze¬ gólne jego czesci.W wagonie silnikowym 1 (fig. 1—4), np. w lokomotywie, znajduje sie zbiornik glówny 2, polaczony zapomoca kurka ma¬ szynisty 3 z przewodem glównym, sklada¬ jacym sie z kolejnych odcinków 4, 4', 4"....4"'", przyczem piec wagonów 5', 5", 5"\ 5"", 5'"" wraz z lokomotywa, tworza pociag. Skoro przy przestawieniu kurka 3 w celu zahamowania laczy sie przewód glówny z atmosfera, to cisnienie w tym przewodzie zmienia sie w pierwszej chwili zgodnie z wykresem, przedstawionym na — 2 —fig* lf czyli naprzeciw odgalezien 6, 6*....6"t4s urzadzen do hamowania wytwarzaja sie rozmaite cisnienia, zmiany zas cisnienia odpowiadaja odcinkom h, h'..~h"'". Gdy przez przestawienie kurka 3 zbiornik 2 laczy sie z przewodem glównym, to na¬ przeciw odgalezien 6....6""* panuja roz¬ maite cisnienia, zmiany zas cisnienia przed¬ stawione sa odcinkami hQ...h0'"" na fig. 2.Poniewaz urzadzenie hamulcowe w kazdym wagonie jest jednakowe, wystar¬ czy opisac urzadzenie jednego wagonu, np. 5\ Odcinek 4' przewodu glównego po¬ siada odgalezienie 6'. Odgalezienie toi poza kurkiem oddzielajacym T hamulca wago¬ nu 5' znów sie rozgalezia. Z jednej strony bowiem powietrze z przewodu glównego doplywa swobodnie przez przewód 9' do zespolu 10' przyrzadów przyspieszajacych, dzialajacych w zwykly sposób, z drugiej zas strony powietrze przeplywa z przewodu glównego przez przewód 11' do wyrówtny- wacza 12', a stad do wszystkich innych u- rzadzen hamulcowych 13'.Wyrównywacz (fig. 4) posiada postac zbiornika, zaopatrzonego w przegrody, któ¬ re sa rozmieszczone w ten sposób, ze po¬ wietrze sprezone przeplywa przez wyrów¬ nywacz droga wezykowata. v Jezeli cisnienie w przewodzie glównym jednego wagonu, np. 5', wynosi K wzgled¬ nie h'0, przyczem wartosc ta rózni sie od wartosci cisnienia w innych wagonach, a wszystkie urzadzenia przyspieszajace 10...10'"", polaczone bezposrednio z glów¬ nym, przewodem, niezaleznie od pozosta¬ lych urzadzen, dzialaja przyspieszajaco na strumien powietrza, przeplywajacy przez przewód glówny, to urzadzenia 13...13'"" pozostalych wagonów, dzieki umieszczeniu pomiedzy niemi wyrównywaczy 12...12'"", beda dzialaly niezaleznie od zmiennego ci¬ snienia, panujacego w przewodzie glów¬ nym, dzieki czemu wspomniane urzadze¬ nia dzialaja jednoczesnie i równomiernie.W praktyce stwierdzono, ze urzadzenie hamulcowe wedlug przytoczonego jwrzykla* du uruchomia przeaewszystluem namuiec wagonu posredniego, poczem ulegaja ha¬ mowaniu pozostale wagony; JNa lig. o przedstawiono, urzadzenie ha¬ mulcowe, bedace przedmiotem mniejszego wynaiazKU, przyczem poszczególne czesci j± i o tego urzadzenia sa przedstawione schematycznie na lig. 3 i oznaczone liczba¬ mi w, w i t; d. Poszczególne zas czesci f, U, K i f, r", r" tworza razem grupe urza¬ dzen, oznaczonych na lig. 6 liczoami 13, IS i i. d. Uzesc r przedstawia urzadzenie do regulowania przeplywu sprezonego po¬ wietrza ze zbiornika pomocniczego do cy¬ lindra hamulcowego, a czesc (J przedsta¬ wia urzadzenie, regulujace przeplyw spre¬ zonego powietrza z cylindra hamulcowego nazewnatrz i jednoczesnie przeplyw spre¬ zonego powietrza z przewodu glównego do zbiornika pomocniczego w celu jego zasilania. Czesc R przedstawia urzadze¬ nie, regulujace usuwanie sprezonego po¬ wietrza z cylindra hamulcowego, czesci zas r, f\ f"... przedstawiaja trzy prze¬ kroje kurka, sluzacego do, regulowania ha¬ mulca pociagów osobowych lub towaro¬ wych.Jezeli we wszystkich poszczególnych czesciach urzadzenia hamulcowego panuje cisnienie atmosferyczne, wówczas tlok 16 urzadzenia przyspieszajacego A pod dzia¬ laniem sprezyny 17 zostaje przesuniety w swe dolne skrajne polozenie. Na fig. 5 przedstawiono tlok 16 w górnem skrajnem polozeniu. Przy dolnem skrajnem poloze¬ niu tloka 16 suwak 20, polaczony z tym tlokiem, ustala zapomoca wydrazenia 21 bezposrednie polaczenie miedzy przewo¬ dami 22 i 23. Przewód 23 wchodzi do komo¬ ry S o okreslonej objetosci, w której na poczatku napelniania hamulców sprezonem powietrzem panuje cisnienie atmosferycz¬ ne. Przewód 19 wchodzi do nasady 24, sta¬ le i bezposrednio polaczonej ze zbiorni¬ kiem pomocniczym, nieprzedstawionym na — 3 —rysunku, Tlok 25 tirzadzemk regulujacego U jest dociskany z pewna sila zapomoca sprezymy 2o do odpowiedniego wystepu w oslonie urzadzenia G. bprezyna 30, siab- sza od sprezyny 26, dociska grzybek 29 do jego gniazda, dzieki czemu przerywa po¬ laczenie komory 26 z komora 31. óprezy- ma< 33 przesuwa tlok 32 w jego górne polo¬ zenie, dociskajac go doi odpowiedniego: wy¬ stepu w ten sposób, ze przerywa polaczenie komory 34 z komora 35, która faczy sie stale z atmosfera poprzez otwór 36.Tlok 32 za posrednictwem drazka 37 przesuwa tlok 38 w górne skrajne polo¬ zenie, jak to przedstawiono na fig. 5. Na- zewnatrz pierscieniowego wystepu 40 tloka 38 znajduje sie otwór 39, laczacy komory 31 i 41. Komora 41 laczy sie stale z ko¬ mora 35 zapomoca otworu 42. Sprezyna 44 przesuwa tlok 43 urzadzenia regulujacego R w jego dolne skrajne polozenie za po¬ srednictwem tloka 45 i drazka 49, dociska¬ jac tlok 45 do odpowiednio umieszczonej przegrody w ten sposób, ze przerywa po¬ laczenie pomiedzy komorami 46 i 48. Ko¬ mora 48 jest stale polaczona z atmosfera otworem 47. Grzybek 50 jest docisniety do swego stozkowegoi gniazda sprezyna 51.Tlok 52 jest dociskamy w swem dolnem polozeniu doi odpowiedniego wystepu w oslonie czesci F sprezyna 55, która go u- trzymuje w tern polozeniu. Grzybek 56 jest docisniety do swego gniazda sprezyna 57, wskutek czego zamyka polaczenie miedzy komorami 54 i 58. Grzybek 59 zostaje prze¬ suniety wgóre zapomoca tloka 60, na któ¬ ry wywierany jest nacisk zapomoca spre¬ zyny 61, wskutek czego tlok ten jest do¬ ciskamy do odpowiedniego wystepu w oslo¬ nie czesci F. Komora 63 jest stale pola¬ czona z atmosfera otworem 64. Na fig. 5 grzybek 59 jest docisniety do swego gnia¬ zda sprezyna 65, przyczem polaczenie mie¬ dzy komorami 58 i 62 zostaje przerwane.W okresie napelniania hamulców sprezo- nenz powietrzem, gdy wszystkie czesci u- rzadzenia hamulcowego znajduja sie pod dzialaniem cisnienia atmosferycznego, grzy¬ bek 59 jest podniesiony, poniewaz spre¬ zyna 61 wywiera znacznie wiekszy nacisk na tlok 60, niz sprezyna 65 na; grzybek 59* Kalibrowany czop 67 kurka do przy¬ stosowania dzialania urzadzenia hamulco¬ wego do pociagów osobowych lub towaro¬ wych umozliwia zapomoca obrotu tegoz kurka w przyblizeniu o 90° rozmaite pola¬ czenia dwóch szeregów otworów, przyczem uzyskuje sie dwa rozmaite czasy trwania przeplywu tej samej objetosci powietrza sprezonego przez te otwory, a wskutek te¬ go dwa rozmaite sposoby dzialania urza¬ dzenia hamulcowego, z których jeden slu¬ zy do obslugi pociagów osobowych, a dru¬ gi towarowych.Dzialanie innych czesci urzadzenia ha¬ mulcowego jest podane ponizej, przyczem opisano jego dzialanie przy napelnianiu zbiornika pomocniczego, przy hamowaniu oraz przy stopmiowem zwiekszaniu lub zmniejszaniu sily hamowania.W celu wlaczenia urzadzenia hamulco¬ wego i napelnienia zbiornika pomocnicze¬ go otwiera sie wylaczajacy kurek 7 (fig. 5).Powietrze sprezone przeplywa przede- wszystkiem przez filtr 68, na którym osia¬ daja zanieczyszczenia i pyl, a nastepnie przez otwór 69 dostaje sie do rury 9, skad plynie do komory 18 urzadzenia przyspie¬ szajacego A i przewodem 11 do wyrów- nywacza 12, gdyz suwak 20, polaczony z tlokiem 16, pokryl swem wydrazeniem 21 otwory przewodów 22 i 23. Skoro suwak 20 znajdzie sie w tern polozeniu, wówczas przewody 22 i 23 lacza sie ze soba poprzez wydrazenie 21, a wskutek tego komora S laczy sie poprzez przewód 23, wydrazenie 21 i przewody 22, 71, 72 z komora 73. Jak wyzej wspomniano, komora S i komora 73 znajduja sie pod dzialaniem cisnienia atmosferycznego, przeplyw zas sprezonego powietrza z komory 18 do przewodu 23 jest uniemozliwiony. Powietrze sprezone,przeplywajac poprzez przewód 9 dd komo¬ ry 18, pozostaje w niej, gdyz chwilowo nie znajduje z tej komory odplywu. Z prze¬ wodu 11 powietrze sprezone przeplywa do wyrównywacza 12.Wyfównywacz sklada sie z szeregu przegród 14, umieszczonych w zbiorniku ,12, zaopatrzonych w otwory przelotowe 15 i rozmieszczonych równolegle wzgledem sie¬ bie w ten sposób, ze powoduja wezykowa¬ ty przeplyw sprezonego powietrza. Wy- równywacz, który w rozpatrywanej postaci wykonania wynalazku nie posiada zadnych czesci ruchomych, moze byc wykonany równiez i w inny sposób, przyczem w kaz¬ dym przypadku sluzy on do samoczynne¬ go ustalania wielkosci przeplywu sprezone¬ go powietrza, zmieniajacej sie w zalezno¬ sci od zmian cisnienia pomiedzy przewo¬ dami // i 74. Z wyrównywacza 12 prze¬ plywa powietrze sprezone do przewodu 74, skad przez przewód 78 doplywa do ko¬ mory 28 urzadzenia regulujacego G, a przez przewód 79, stale polaczony z prze¬ wodem 74, do komory 53 urzadzenia regu¬ lujacego F. W komorze 531 powietrze spre¬ zone dociska tlok 52 w jego dolnem skraj - nem polozeniu do odpowiedniego uszczel¬ nienia, znajdujacego sie w oslonie, wsku¬ tek czego sprezone powietrze pozostaje w komorze 53, gdyz nie znajduje ono zadne¬ go otworu wylotowego. Grzybek 56 jest opuszczony, jak to przedstawiono na ry¬ sunku, przyczem dziala nan sprezyna 57.Tlok 60 utrzymuje grzybek 59 w poloze¬ niu podniesionem, przyczem sprezyna 61 przesuwa go z wieksza sila od tej, jaka wywiera sprezyna 65 na grzybek 59. Pod koniec swego skoku wgóre tlok 60 dociska sie do odpowiedniego wystepu.Z wyrównywacza 12 sprezone powie¬ trze doplywa do komory 28 urzadzenia re¬ gulujacego G, przyczem w komorze 27 pa¬ nuje cisnienie atmosferyczne, podnosi tlok 25 az do zetkniecia go z nastawna sruba oporowa 80, sciskajac przytem sprezyne 26. Podczas tego przesuwania tlok pociaga za soba trzpien 81, który przechodzi przez jego drazek tlokowy oraz przez owalny otwór 82 w grzybku 29. Skoro trzpien 81 zetknie sie z górnym koncem owalnego otworul 82, wówczas tlok 25 pociaga za so¬ ba grzybek 29, który podnosi sie ze swego gniazda, wskutek czego sprezone powietrze moze przeplywac z komory 28 przez otwór 84 do komory 31. Po wejsciu do komory 31 sprezone powietrze cisnie na tlok 38, który oddziela komore 31 od komory 41.Ta ostatnia jest polaczona poprzez otwór przelotowy 42 i otwór 36 z atmosfera. Na¬ stepnie tlok 38 zajmuje swe dolne skrajne polozenie, w którem jest dociskany swym pierscieniowym wystepem 40 do odpowied¬ nio umieszczonej przegrody, zamykajac szczelnie polaczenie miedzy komorami 31 i 35. Wskutek opuszczenia sie tloka 38 sprezone powietrze z komory 31 doplywa poprzez otwory 85 i pierscieniowy kanal 86 do przewodu 87, stad zas do komory 88.Po wejsciu do komory 88 sprezone powie¬ trze podnosi grzybek 50, docisniety do swe¬ go gniazda sprezyna 51. Poza. tern sprezo¬ ne powietrze przeplywa z komory 88 przez otwór 97 do komory 46, popychajac tlok 45, który swa dolna powierzchnia zostaje dociskany do odpowiednio umieszczonej przegrody. W komorze 73 pod tlokiem 43, jak to juz wspomniano, panuje poczatko¬ wo cisnienie atmosferyczne, komora zas 48 nad tlokiem 43 jest stale i bezposrednio polaczona przez otwór 47 z atmosfera; wskutek tego tlok 43 pozostaje w swem dolnem skrajnem polozeniu, bedac doci¬ skanym za posrednictwem swego drazka prowadniczego 98 do odpowiednio umie¬ szczonego oporka.Z chwila podniesienia sie grzybka 50 sprezone powietrze przeplywa kanalami 90 i 91, znajdujacemi sie w tym grzybku, do komory 89 i przez przewód 90' do kur¬ ka r', przestawianego w dwa polozenia z napisami „osobowy" wzglednie „towaro- — 5 —wyM* Gdy kurek r* znajduje sie w polaze¬ niu „towarowy", jak to przedstawiono na rysunku, powietrze przez wydrazenie 91' czopa 67, przez kanal 92 i przez otwór kali¬ browany a doplywa do wydrazenia 93 kurka r, stale polaczonego z przewodem 94, "Przez przewód 94 sprezone powietrze doplywa do komory 27, w której jego ci¬ snienie jest mniejsze od cisnienia, jakie powietrze to posiadalo przy przeplywie przez komore 28. Wskutek róznicy cisnien w komorach 27 i 28 tlok 25 podnosi sie i zostaje przycisniety do nastawnej sruby oporowej 80, przyczem powietrze sprezo¬ ne naplywa dalej az do calkowitego wy¬ pelnienia zbiornika pomocniczego. Ponie¬ waz przewód 94 jest polaczony stale z przewodem 95, sprezone powietrze plynie wiec do komory 54, przyczem cisnienie w tej komorze jest mniejsze od cisnienia w komorze 53, do której doplyw powietrza jest staly.Wskutek róznicy cisnien w komorach 53 i 54 tlok 52 pozostaje nadal docisnie¬ ty do odpowiedniego wystepu w oslonie, jak to przedstawiono na rysunku. Przy tern polozeniu tloka 52 uruchomiany przez niego grzybek 56 jest opuszczony, a wsku¬ tek tego polaczenie pomiedzy komorami 54 i 58 zostaje przerwane. Przewód 95 jest stale polaczony z przewodem 19, pro¬ wadzacym do nasady 24, polaczonej ze zbiornikiem pomocniczym. Sprezone po¬ wietrze z przewodu 95 przeplywa do zbiornika pomocniczego az do chwili cal¬ kowitego napelnienia go sprezonem po¬ wietrzem o okreslonem cisnieniu. Poza tern z tego samego przewodu 95 sprezone po¬ wietrze przeplywa przez przewód 19 do komory 96, przyczem cisnienie w niej jest mniejsze od cisnienia w komorze 18.Wskutek tego tlok 16 pod naciskiem spre¬ zyny 17 zostaje przesuniety w swe dolne skrajne polozenie (na rysunku przedsta¬ wiono tlok 16 w górnem polozeniu).Skoro zbiornik pomocniczy zostanie calkowicie napelniony sprezonem powie¬ trzem o cisnieniu takiem, jak w przewo¬ dzie glównym, to i w komorach 18, 28, 31, 88, 46, 89, 27, 54, 53 i 96 ustali sie cisnie¬ nie przewodu glównego, w komorach zas S, 73, 48, 58, 62, 63, 34, 35 panuje cisnie¬ nie atmosferyczne.Skoro sila hamowania ma stopniowo wzrastac az do najwiekszej ustalonej war¬ tosci i jesli zmniejszy sie cisnienie W prze¬ wodzie glównym, to nastepuje przeplyw pewnej objetosci sprezonego powietrza ze zbiornika pomocniczego do cylindra ha¬ mulcowego, dzieki czemu osiaga sie sto¬ pien hamowania, zalezny od zmiany ci¬ snienia w przewodzie glównym.Spadek cisnienia w przewodzie glów¬ nym zostaje przekazany do przewodu 9 szybciej niz do przewodu 74. Cisnienie w komorze 18 stanie sie mniejsze od ci¬ snienia, panujacego w komorze 96. Ta róznica cisnien przesuwa tlok 16 w górne skrajne polozenie. Tlok 16 przy ruchu wgóre naciska na sprezyne 17 i pociaga za soba suwak 20, który odslania przez to wylot przewodu 23, podczas gdy wylot przewodu 22 zostaje zamkniety przez wy¬ drazenie 21 suwaka 20. Powietrze sprezo¬ ne przeplywa z komory 18 poprzez prze¬ wód 23 do komory S, co powoduje dalszy spadek cisnienia w przewodzie glównym i prziekazywanie powstajacego w nim roz¬ prezenia powietrza szybciej z jednego konca przewodu glównego na drugi. To rozprezenie powietrza w przewodzie glów¬ nym przekazuje sie poprzez wyrównywacz 12 do przewodów 74, 78 i 79 i do komór 28 i 53. Poniewaz cisnienie, panujace w komorze 28, staje sie mniejsze od cisnie¬ nia, panujacego w komorze 27, to tlok 25 jeszcze silniej zostaje docisniety do odpo¬ wiedniego wystepu. Grzybek 29, dociska¬ ny sprezyna 30, pozostaje opuszczony, wskutek czego polaczenie miedzy komora¬ mi 28 i 31 jest calkowicie przerwane. Po¬ niewaz w komorze 53 cisnienie staje sie — 6 —mniejsze od cisnienia, panujacego w ko¬ morze 54, to tlok 52 podnosi sie az do zetkniecia z nastawna sruba oporowa 99, sciskajac jednoczesnie sprezyne 55. Pod¬ czas skoku wgóre tlok 52 pociaga za soba grzybek 56 zapomoca takiegoz urzadzenia, jakie podano przy opisie tloka 25 i grzyb¬ ka 29.Z chwila podniesienia sie grzybka 56 sprezone powietrze przeplywa ze zbiorni¬ ka pomocniczego przez przewód 95 i ko¬ more 54, przez otwór 100 do komory 58, skad przeplywa dalej wskutek podniesie¬ nia grzybka 59 do komory 62 i przez prze¬ wód 101 do cylindra hamulcowego. W ten sposób zapewnia sie znaczny przeplyw sprezonego powietrza do cylindra hamul¬ cowego i powoduje szybkie poczatkowe dzialanie hamulca. Z przewodu 101 spre¬ zone powietrze przeplywa do przewodu 72, a stad do komory 73, przesuwajac w kierunku komory 48 tlok 43, na którego górna powierzchnie stale dziala cisnienie atmosferyczne z powodu bezposredniego polaczenia przez otwór 47 z atmosfera.Podniesienie sie tloka 43 powoduje pola¬ czenie pomiedzy komora 73 a przewodem 107, prowadzacym do wydrazenia 106 kurka r".Z chwila, gdy w cylindrze hamulco¬ wym cisnienie staje sie tak wielkie, ze przezwyciezy nacisk sprezyny 61, wów¬ czas tlok 60 przesunie sie do swego dolne¬ go skrajnego polozenia. Grzybek 59 opu¬ szcza sie pod dzialaniem sprezyny 65 i sprezone powietrze z komory 58 przeply¬ wa do przewodu 103 i kurka r", a dalej przez wydrazenie 104 czopa, 67, kanal 105 oraz kalibrowany otwór b do wydrazenia 106 kurka.Z wydrazenia 106 powietrze sprezone przeplywa przez przewód 107, komore 73 i przewód 72 do cylindra hamulcowego.Wzrost cisnienia w cylindrze hamul¬ cowym i polaczonej z nim komorze 73 wy¬ woluje podnoszenie sie tloka 43 oraz tlo¬ ka 45, który swym drazkiem 49 dociska do cylindrycznego wydrazenia, wykonane¬ go w drazku tloka 43. Tlok 45, który po¬ czatkowo zamykal przeplyw powietrza z komory 46 do komory 48, podnosi sie i sci¬ ska sprezyne 44. W tern polozeniu tlok 45 nie moze zapobiegac przeplywowi sprezo¬ nego powietrza z komory 46 do komory 48, gdyz powietrze sprezone z, komory 46 moze przeplywac wzdluz cylindrycznej powierzchni tloka i przedostawac z komo¬ ry 46 nazewnatrz przez otwór 47. Ponie¬ waz grzybek 50 jest opuszczony wskutek dzialania duzego cisnienia, skierowanego wdól, oraz sprezyny 51, to wzdluz pod¬ niesionego tloka 45 moze przeplywac je¬ dynie powietrze z komory 46 oraz z ko¬ mory 88 przez kanal 97. Z komory 88 moz¬ na w bardzo krótkim czasie usunac zawar¬ te w niej sprezone powietrze; podobiiie mozna opróznic przewód 87, jak równiez komore 31, poprzez otwory 85 i kanal 86, przyczem komora 31 jest szczelnie od¬ dzielona od komory 28, poniewaz grzybek 29 jest opuszczony. Tlok 38 wraca wsku¬ tek tego szybko do swego górnego skraj¬ nego polozenia pod dzialaniem sprezyny 33, naciskajacej na tlok 32, który przeno¬ si cisnienie na tlok 38 przy pomocy draz¬ ka 37.Jednoczesnie sprezone powietrze prze¬ plywa z przewodu 107 do przewodu 108, doplywajac do wydrazenia 109 kurka r"\ a stad przez kanal 110 czopa 67 i przez kalibrowany otwór c do wydrazenia 111 kurka. Z wydrazenia 111 sprezone powie¬ trze przeplywa przez rure 112 do komo¬ ry 34, w której juz pozostaje, poniewaz tlok 32 zamyka szczelnie w swem górnem skrajnem polozeniu polaczenie miedzy ko¬ mora 34 i komorami 35 i 41.Sprezone powietrze przeplywa ze zbiornika pomocniczego do cylindra ha¬ mulcowego tak dlugo, dopóki tlok 52, u- trzymywany przez róznice cisnien w ko¬ morach 54 i 53, to znaczy przez róznice — 7 —cisnien, pakujacych w zbiorniku pomocni¬ czym i w przewodzie glównym, pozostaje w swem górnem skrajnem polozeniu.Skoro cisnienie w komorze 54 stanie sie równe lub nieco mniejsze od cisnienia w komorze 53 (to znaczy w przewodzie glównym), wówczas tlok 52 pod dziala¬ niem sprezyny 55 przesuwa sie ku dolowi.Wskutek opuszczenia sie tloka 52 grzybek 56 opuszcza sie i zostaje docisniety do swego gniazda pod dzialaniem sprezyny 57, która wskutek opuszczenia sie tloka 52 jest scisnieta w malej cylindrycznej komorze 115, znajdujacej sie w drazku tloka 52. Z chwila, gdy cisnienie w zbior¬ niku pomocniczym stanie sie równe lub nieco mniejsze od cisnienia w przewodzie glównym, takie samo wyrównanie cisnien nastepuje w komorach 96 i 18 urzadzenia przyspieszajacego A, polaczonego ze zbior¬ nikiem pomocniczym oraz z przewo¬ dem glównym. Wskutek wyrównania ci¬ snien w komorach 96 i 18 tlok 16, naci¬ skany sprezyna 17, opuszcza sie, zajmujac swe dolne skrajne polozenie. Tlok 16 po¬ ciaga za soba suwak 20, którego wydra¬ zenie 21 laczy obydwa wyloty przewodów 22 i 23. Powietrze sprezone, zawarte w ko¬ morze S, pod cisnieniem zblizonem do ci¬ snienia w przewodzie glównym przeply¬ wa przez przewód 23, wydrazenie 21 su¬ waka 20, przewód 22, przewód 71 do cy¬ lindra hamulcowego. Dzieki temu cisnienie w komorze S staje sie równe cisnieniu w cylindrze hamulcowym, sila hamowania zas wzrasta cokolwiek. Ta sila hamowania jest proporcjonalna do stopnia rozpreze¬ nia, zachodzacego w przewodzie glównym.Z chwila wyrównania cisnien w zbiorniku pomocniczym i cylindrze hamulcowym o- siaga sie najwieksza sile hamowania.W przypadku wyzej opisanego prze¬ biegu hamowania z chwila gdy ustaje przeplyw sprezonego powietrza ze zbior¬ nika pomocniczego do cylindra hamulco¬ wego, panuja nastepujace cisnienia w roz¬ maitych czesciach urzadzenia hamulcowe¬ go.Cisnienie, panujace w glównym prze¬ wodzie, równe cisnieniu w zbiorniku po¬ mocniczym po dokonanem przeslaniu sprezonego powietrza do cylindra hamul¬ cowego jest takie samo, jak w komorach 18 i 96, w przewodzie 19, w wyrównywa- czu 12, w komorach 28, 27, 54, 53, 89 i w odpowiednich przewodach.Cisnienie, panujace w cylindrze ha¬ mulcowym, jest takie samo jak w komo¬ rach S, 58, 62, 73, 34 i w odpowiednich przewodach.Cisnienie atmosferyczne panuje w ko¬ morach 63, 48, 46, 88, 31, 41,, 35 i w odpo¬ wiednich przewodach.W urzadzeniu hamulcowem wedlug wynalazku mozna dowolnie regulowac si¬ le hamowania. W rzeczywistosci nowy spadek cisnienia w przewodzie glównym wywoluje nowe zwiekszenie cisnienia w cylindrze hamulcowym, a wskutek tego i odpowiednie zwiekszenie stopnia hamowa¬ nia w stosunku do istniejacego poprzed¬ nio.Nowe rozprezenie powietrza w prze¬ wodzie glównym wywoluje przesuwanie sie tloka 16 w górne skrajne polozenie wraz z suwakiem 20, który odslania otwór wylotowy przewodu 23, dzieki czemu spre¬ zone powietrze moze przeplynac z komo¬ ry 18 do komory S, w której dotychczas panowalo cisnienie takie samo, jak w cy¬ lindrze hamulcowym, przyczem cisnienie to bylo znacznie mniejsze od cisnienia, pa¬ nujacego obecnie w przewodzie glównym.Przeplyw sprezonego powietrza z komory 18 do komory S obniza ponownie cisnie¬ nie, panujace w przewodzie glównym, i powoduje tern szybsze przekazywanie zmiany cisnienia, kolejno od jednego wa¬ gonu do drugiego az do konca pociagu.Spadek cisnienia przenosi sie nastepnie przez wyrównywacz 12 i przewód 74, 78 do komory 28; wskutek róznicy cisnieniatlok 25 pozostaje w polozeniu dolnem, grzybek zas 29 jest opuszczony. Wspo¬ mniany wyzej spadek cisnienia w przewo¬ dnie glównym przenosi sie przez przewód 79 do komory 53. Wyzsze cisnienie, panu¬ jace w komorze 54, podnosi tlok 52 i grzybek 56 w opisany powyzej sposób.Sprezone powietrze przeplywa ze zbior¬ nika pomocniczego przez przewód 95, ko¬ more 54, otwór 100 do komory 58, w któ¬ rej napotyka zamkniety zawór 59, ponie¬ waz w komorze 62 panuje dostateczne ci¬ snienie do pokonania oporu sprezyny 61.Z komory 58 powietrze-sprezone przeply¬ wa przez przewód 103 do kurka r", a na¬ stepnie do wydrazenia 104 przez kanal 105, kalibrowany otwór b, wydrazenie 106, przewód 107, komore 73, przewód 72 do cylindra hamulcowego. Nalezy zaznaczyc, ze tlok 43 zajmuje swe górne skrajne po¬ lozenie, gdyz na powierzchnie jego od strony komory 73 dziala cisnienie, panu¬ jace w cylindrze hamulcowym, a na jego powierzchnie od strony komory 48 cisnie¬ nie atmosferyczne. Powietrze ze zbiornika pomocniczego przeplywa do cylindra ha¬ mulcowego az do chwili, gdy w zbiorniku pomocniczym cisnienie opadnie do wielko¬ sci cisnienia w przewodzie) glównym.Po wyrównaniu cisnien tlok 52 znów opada, powodujac opuszczenie grzybka 56 i przerywajac polaczenie miedzy zbiorni¬ kiem pomocniczym a cylindrem hamulco¬ wym.Jednoczesnie tlok 16 pod dzialaniem sprezyny 17 wraca do swego dolnego skrajnego polozenia, a sprezone powietrze moze przeplynac z komory S do cylindra hamulcowego. Nalezy zaznaczyc, ze przy¬ spieszajace dzialanie komory S zmniejsza sie w miare tego, jak zwieksza sie sile ha¬ mowania, poniewaz w komorze S panuje to samo cisnienie, co i w cylindrze hamul¬ cowym, a róznica cisnienia w przewodzie glównym i cylindrze hamulcowym maleje w miare tego jak wzrasta sila hamowania, wskutek teego odplywa comz mniej spre¬ zonego powietrza z przewodu glównego xk komory S.Obnizajac kilkakrotnie cisnienie w przewodzie glównym, uzyskuje sie odpo¬ wiednia sile hamowania, zalezna od sto¬ sunku objetosci zbiornika pomocniczego do cylindra hamulcowego.Najwieksza sile hamowania uzyskuje sie w chwili, gdy cisnienie w zbiorniku po¬ mocniczym zrówna sie z cisnieniem w cy¬ lindrze hamulcowym, przyczem w tym przypadku kazde nastepne zmniejszenie cisnienia w przewodzie glównym nie po¬ woduje juz przeplywu powietrza sprezo¬ nego ze zbiornika pomocniczego do cylin¬ dra hamulcowego.Jezeli czop 67 kurka (r — r" — r") przekrecic w ten sposób, aby kanaly 92, 105, 110 znajdowaly sie naprzeciw duzych otworów kalibrowanych d, e, f, wówczas mozna zmniejszyc dlugosc trwania po¬ szczególnych okresów hamowania, przy¬ czem otwory d, e, f sa odpowiednio szer¬ sze od otworów a, b, c. Otwory kalibro¬ wane a, b, c odpowiadaja hamowaniu po¬ ciagu towarowego, a otwory d, e, f hamo¬ waniu pociagu osobowego.Jezeli w przewodzie glównym cisnie¬ nie nagle wzrosnie, wówczas powietrze sprezone przeplywa przez kurek oddziela¬ jacy 7 do przewodu 9 i komory 18, w któ¬ rej pozostaje, gdyz tlok 16 pod wplywem przewazajacego cisnienia od strony komo¬ ry 18 przesuwa sie w swe dolne skrajne polozenie, a suwak 20 pokrywa otwory wylotowe przewodów 22 i 23. Nastepnie sprezone powietrze przeplywa z przewo¬ du 11 przez wyrównywacz 12 i przez prze- wody 74, 78 do komory 28.Jednoczesnie z przewodu 74 sprezone powietrze przeplywa przez przewód 79 do komory 53, przyczem z chwila, kiedy cisnienie w tym przewodzie stanie sie równe lub przewyzszy cisnienie w komo¬ rze 54, tlok 52 zostaje przesuniety do doi- —. 9.. — -nego skrajnego polozenia, w którem po¬ laczenie pomiedzy komorami 53 i 54 zo¬ staje przerwane. Grzybek 56 osiada na swojem gniazdku i sprezone powietrze nie moze przeplynac z komory 54 do komory 58.Pod wplywem przewazajacego cisnienia w komorze 28, wskutek wzrostu cisnienia w przewodzie glównym, tlok 25 przesuwa sie w swe górne skrajne polozenie, w któ- rem opiera sie o srube oporowa 80. Wsku¬ tek przesuniecia sie tloka 25 grzybek 29 podnosi sie ze swego gniazdka i sprezone powietrze z komory 28 dostaje sie przez otwór 84 do komory 31, w której panowa¬ lo cisnienie atmosferyczne. W komorze 31 sprezone powietrze przesuwa tlok 38 w jego dolne skrajne polozenie, w którem zostaje przerwane polaczenie miedzy ko¬ mora 31 i komorami 41 i 35. Ruch tloka 38, skierowany ku dolowi, przenosi sie za- pomoca drazka 37 na tlok 32. Tlok ten, opuszczajac sie wdól, sciska sprezyne 33.W komorze 34, w której panuje cisnienie takie jak w cylindrze hamulcowym, wsku¬ tek opuszczania sie tloka 32 odslaniaja sie otwory przelotowe 113, 114, przez któ¬ re sprezone powietrze moze przeplynac z komory 34 przez otwór 36 nazewnatrz. Na¬ tomiast nowe ilosci sprezonego powietrza doplywaja do komory 34 z cylindra ha¬ mulcowego przez przewód 72, komore 73 i przewody 107, 108, a nastepnie dalej przez wydrazenie 109, kanal 110, kalibro¬ wany otwór c, wydrazenie 111 kurka r'" oraz przez przewód 112 do komory 34, stad zas do atmosfery.Nadto sprezone powietrze po wejsciu w opisany sposób do komory 31 i po prze¬ sunieciu tloka 38 w dolne skrajne poloze¬ nie przeplywa równiez przez odsloniete otwory 85 oraz przez kanal pierscieniowy 86 i przewód 87 do komory 88, w której panowac bedzie wówczas cisnienie wyzsze od cisnienia w komorze 89. Grzybek 50 podnosi sie wskutek tego, a sprezone po¬ wietrze z komory 88 przeplywa przez ka¬ naly 90, 91 do komory 89', a z niej przez przewód 90 i kurek r' do przewodu 94 i komory 27, w której cisnienie w okresie stalego przeplywu powietrza sprezonego z przewodu glównego jest mniejsze od ci¬ snienia w komorze 28. Wskutek tego tlok 25 pozostaje jeszcze podniesiony i doci* sniety do sruby oporowej 80. Z przewodu 94 sprezone powietrze dostaje sie przez przewód 95 i nasade 24 do zbiornika po¬ mocniczego.Przeplyw sprezonego powietrza z przewodu glównego do zbiornika pomoc¬ niczego oraz odplyw z cylindra hamulco¬ wego do atmosfery ustaje natychmiast, skoro tylko cisnienie w zbiorniku pomoc¬ niczym staje sie równe cisnieniu, panuja¬ cemu w przewodzie glównym. W tym przypadku grzybek 50 zamyka sie pod dzialaniem sprezyny 51, a powietrze spre¬ zone z komory 88 przeplywa przez otwór 97 do komory 46, w której tlok 45 jest tak osadzony, ze powietrze to moze uchodzic w niewielkich ilosciach wzdluz jego cylin¬ drycznej powierzchni, wypelnia komore 48 i przez otwór 47 odplywa do atmosfery.Cisnienie w komorze 88 staje sie wskutek tego nizsze od cisnienia w komorze 89, a wskutek odplywu sprezonego powietrza równiez i cisnienie w komorze 28 staje sie nizsze od cisnienia w komorze 27. Wsku¬ tek tej róznicy cisnien tlok 25 jest doci¬ skany silniej do odpowiedniego wystepu w oslonie urzadzenia, zamykajac szczelnie polaczenie pomiedzy komorami 27 i 28.Wskutek pewnego odplywu sprezonego powietrza z komór 88 i 46 wzdluz cylin¬ drycznej powierzchni tloka 45 do atmo¬ sfery zmniejsza sie stale cisnienie, panu¬ jace w tych komorach oraz w komorze 31, az do chwili, gdy komory te zostana cal¬ kowicie opróznione. Wówczas tlok 38, przesuniety drazkiem 37 tloka 32, na któ¬ ry dziala cisnienie cylindra hamulcowego oraz nacisk sprezyny 33, powraca do swe- — 10 —go krancowego polozenia górnego wraz z tlokiem 32. Otwory przelotowe 113, 114 zostaja wówczas zamkniete, a wszelkie po¬ laczenie pomiedzy komora 34 i komora 35 oraz z atmosfera przez otwór 36 zostaje przerwane.Z chwila, gdy polaczenie miedzy komo¬ rami 34 i 35 zostanie przerwane, przery¬ wa sie odplyw sprezonego powietrza z cy¬ lindra hamulcowego do atmosfery.Nastepne zwiekszenie cisnienia w prze¬ wodzie glównym powoduje odplyw w wy¬ zej opisany sposób odpowiedniej objeto¬ sci sprezonego powietrza z cylindra ha¬ mulcowego do atmosfery, az do chwili, gdy wskutek zwiekszania sie cisnienia w prze¬ wodzie glównym, cylinder hamulcowy zo¬ stanie calkowicie oprózniony i ustali sie w nim cisnienie atmosferyczne, podczas gdy cisnienie w przewodzie glównym i zbior¬ niku pomocniczym osiagnie wówczas swa najwyzsza wartosc.W tym ostatnim przypadku w komorze 73, stale i bezposrednio polaczonej z cy¬ lindrem hamulcowym, bedzie równiez pa¬ nowalo cisnienie atmosferyczne, a tlok 43, nacisniety drazkiem 49 tloka 45, wraca wraz z tym tlokiem do swego dolnego skrajnego polozenia. Powietrze sprezo¬ ne nie moze juz wskutek tego od¬ plynac z komory 46, a tlok 38 nie moze zajac górnego polozenia skraj¬ nego, lecz zostaje zatrzymany w doi- nem skrajnem polozeniu. Wskutek tego i tlok 32 pozostanie w dolnem polozeniu, otwory przelotowe 113, 114 pozostana od¬ sloniete, a cylinder hamulcowy za posred¬ nictwem otworu 36 zostanie polaczony z atmosfera. Trwa to az do chwili nowego doplywu sprezonego powietrza do cylin¬ dra hamulcowego i do komory 73; tloki 38 i 32 wracaja wtedy do swych górnych skrajnych polozen, wskutek czego pola¬ czenie miedzy cylindrem hamulcowym i atmosfera zostaje przerwane. Gdy w cy¬ lindrze hamulcowym cisnienie spadnie po¬ nizej pewnej okreslonej najmniejszej wielkosci, to wówczas tlok 60 pod dziala¬ niem sprezyny 61 podnosi sie ponownie i zajmuje górne skrajne polozenie, podno¬ szac grzybek 59, dzieki czemu otwiera sie polaczenie miedzy komorami 58 i 62. Dla dokladniejszego wyjasnienia przebiegu odhamowania nalezy zaznaczyc, ze tlok 60 ulega nastepujacym przesunieciom.Tlok ten opada wdól w chwili, gdy ci¬ snienie w cylindrach hamulca wzrasta po¬ wyzej 0,9 kg na cm2 i przerywa wtedy po¬ laczenie pomiedzy przewodem 101 i prze¬ wodem 103 oraz wznosi sie wgóre, gdy ci¬ snienie w cylindrach hamulca opada poni¬ zej 0,6 kg i powoduje podniesienie grzyb¬ ka 59, a zatem ustala polaczenie pomie¬ dzy przewodem 101 i 103.Nalezy zaznaczyc, ze tlok 43 przesu¬ wa sie do polozenia, przedstawionego na rysunku, dopiero wtedy, gdy cisnienie w cylindrach hamulcowych opadnie do ci¬ snienia prawie równego lub calkowicie równego cisnieniu atmosferycznemu.Z powyzszego wynika, ze podczas od- hamowywania, spowodowanego przez spa¬ dek cisnienia w cylindrach hamulca, tlok 60 przesuwa sie wgóre i ustala polaczenie pomiedzy przewodem 101 i przewodem 103, zanim tlok 43 przesunal sie wdól, co powoduje w rezultacie zamkniecie prze¬ wodu 107.Dzialanie podczas zwalniania hamul* ców jest nastepujace. Gdy cisnienie w cy¬ lindrach hamulca opada i osiaga wielkosc 0,6 kg na cm2, to wówczas tlok 60 i grzy¬ bek 59 wznosza sie wgóre. Nastepnie, gdy cisnienie, opadajac w dalszym ciagu, osia¬ gnie wielkosc 0,1 kg na cm2, wówczas do¬ piero przesunie sie wdól tlok 43 i prze¬ rwie polaczenie pomiedzy przewodem 73 i przewodem 107.Od chwili, gdy tlok 60 i grzybek 59 sa w górnem polozeniu, powietrze uchodzi z cylindrów hamulcowych nazewnatrz, prze¬ plywajac nastepujaca droge 102 — 101 — — 11 —62 — 59 — 58 — 103 — 105 — b — 106 — 107 — 108 — 109 — 110 — c — 111 — 112 — 34 — 32 — 35 — 36.Dzialanie wiec hamulca w chwili jego odhamowywania jest nastepujace.Dopóki cisnienie jest wieksze od wiel¬ kosci granicznej, wynoszacej 0,6 kg na cm'-, dopóty grzybek 59 jest zamkniety, a tlok 43 znajduje sie w swem polozeniu górnem; wskutek tego powietrze z cylindrów ha¬ mulcowych odplywa nastepujaca droga; 102 — 72 — 73 — 107 — 108 — 109 — 110 — c — Ul — 112 — 34 — 32 — 35 — 36.Dopóki cisnienie, panujace w cylin¬ drach hamulcowych, jest mniejsze od 0,6 kg na cm2, dopóty grzybek 59 pozostaje otwarty i równiez podniesiony jest tlok 43.Wskutek tego powietrze z cylindrów ha¬ mulcowych odplywa nazewnatrz, przeply¬ wajac droga wyzej wymieniona, jak rów¬ niez droga 102 — 101 — 62 — 59 — 58 — 103 — 104 —105 — b— 106 — 107, rów¬ nolegla do poprzedniej drogi 102 — 72 — 73 — 107.W chwili, gdy cisnienie w cylindrach hamulcowych spada ponizej wielkosci 0,1 kg na cm2, tlok 43 opada wdól, polacze¬ nie 102 — 72 — 73 — 107 jest przerwane, a wskutek tego powietrze z cylindrów ha¬ mulcowych odplywa nazewnatrz droga 102 — 101 — 62 — 59 — 58 — 103 — 104 — 105 — b — 106 — 107 — 108 — 109 — 110 — c — 111 — 112 — 34 — 32 — 35 — 36. PL