PL232471B1 - Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego z organicznych osadów ściekowych - Google Patents

Abstract

Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego z organicznych osadów ściekowych, przebiega w reaktorze, w którym dla całkowitej pasteryzacji osadu dodaje się do płynnego osadu ściekowego tlenek magnezu i miesza się oba składniki w reaktorze do uzyskania jednorodności masy, po czym nadal mieszając dozuje się strumieniem stężony kwas z prędkością uzależnioną od masy pierwotnie wymieszanych składników stanowiących jednorodną masę bazową, najlepiej kwas siarkowy. Temperatura reakcji wzrasta nieco powyżej 100°C, nadmiar ciepła z reakcji uchodzi w postaci pary wodnej, a wynikiem reakcji jest siarczan magnezu wiążący cząsteczki wody osadu tworząc półprodukt. Po zakończeniu reakcji półprodukt schładza się poniżej 90°C do stężenia masy i korzystnie poddaje granulacji. Sposób charakteryzuje się tym, że stężony kwas podaje się strumieniem rozproszonym, a rozproszenie ma miejsce co najmniej w obszarze głównym ponad powierzchnią masy bazowej, korzystnie w kilku podstrefach znajdujących się wewnątrz obszaru głównego, przy czym podawany tą metodą stężony kwas przenika do masy bazowej wielopunktowo, najlepiej w postaci kroplistych drobin. Reakcja zachodzi znacznie szybciej od znanych i uzyskuje się w niej wcześniej niemożliwą do uzyskania temperaturę reakcji ponad 115°C, co w znacznie lepszy sposób higienizuje osad. Proces jest bezpieczniejszy pomimo znacznie większych ilości użytego w pojedynczej reakcji stężonego kwasu siarkowego. Schładzanie produktu reakcji, który w postaci wilgotnego krystalizującego się półproduktu końcowego opuścił reaktor ma miejsce w niezależnym mieszalniku, w którym przy temperaturze półproduktu końcowego poniżej 80°C ciągle mieszając dozuje się zimny wypełniacz doprowadzając do schłodzenia i odwodnienia półproduktu końcowego do postaci produktu końcowego. Dzięki temu schładzanie jest szybsze, a produkt końcowy nie krystalizuje przedwcześnie uniemożliwiając ustabilizowanie poziomu wilgotności na bezpiecznym poziomie zapewniającym stałość konsystencji. Inny zimny wypełniacz dobiera się niezależnie tak, aby ostateczne pH produktu końcowego miało określoną i oczekiwaną wartość. Wynalazek ma zastosowanie w rolnictwie, przy czym związany jest także z utylizacją substancji szkodliwych.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego z organicznych osadów ściekowych. Wynalazek ma zastosowanie w rolnictwie, przy czym związany jest także z utylizacją substancji szkodliwych.

Z powszechnej wiadomości znane są procesy utylizacji odpadów organicznych, szczególnie ścieków, które polegają przede wszystkim na higienizacji tychże, korzystnie z możliwością odzysku substancji możliwych do wykorzystania w rożnych procesach przemysłowych.

Cenne stają się metody przetwarzania szkodliwych z początku substancji, w preparaty mogące zwrócić pierwiastki odżywcze roślinom lub dla użyźnienia gleb.

Przykładem może być wskazany w zgłoszeniu wynalazku polskiego pod nr P.326127 sposób otrzymywania granulatu nawozowego z osadów ściekowych przy jednoczesnej higienizacji tychże osadów. Osady dla wynalazku mogą także pochodzić z komunalnych oczyszczalni ścieków. We wskazanym rozwiązaniu poprzez dodawanie do płynnego osadu ściekowego stężonego kwasu, najlepiej kwasu siarkowego, wskutek reakcji egzotermicznej temperatura mieszaniny podwyższa się do około 100°C. Skutkiem jest zanik mikroorganizmów i form przetrwalnikowych. Na skutek zakwaszenia następuje także denaturacja białek i amonifikacja azotu ze związków organicznych. Proporcja kwas/osad jest ustalana tak, żeby ilość tworzących się cząstek soli, najlepiej siarczanu magnezu, wiązała zawartą w osadzie wodę całkowicie. Hydratem wiążącym cząsteczki wody jest siarczan magnezu, a związkiem neutralizującym produkt częściowej mineralizacji jest związek magnezu, korzystnie tlenek magnezu lub węglan magnezu lub wodorotlenek magnezu lub dolomit.

W procesie do osadu ściekowego dodaje się najpierw kwas, dokładnie miesza się składniki, a następnie po znacznym odstępie czasowym przeznaczonym na ustabilizowanie mieszaniny podaje się kolejne składniki Po kolejnym znacznym odstępie czasowym przeznaczonym na neutralizację tymi kolejnymi składnikami, wydziela się para, a mieszanina wszystkich składników gęstnieje do postaci bezkształtnego granulatu, który można zbrylać w regularny kształt.

W reakcji na początkowym etapie wytwarza się płynna pieniąca masa, stąd w reaktorze potrzeba jest istnienia znacznej nadmiarowej pustej przestrzeni. Wydzielają się lotne związki o charakterze odoru, a dodawanie kolejnych składników potęguje ten efekt na skutek dynamiki procesu i zwiększonej temperatury.

Znacznym mankamentem rozwiązania przedstawionego jest jednak niemożność stosowania go dla przemysłowego wykorzystania w masowej produkcji, przede wszystkim ze względu na nikłe masy składników, które przedstawiono w przykładzie realizacji wynalazku z powodu niepewności przebiegu reakcji dla dużych mas składników, przede wszystkim kwasu stężonego. Bezpieczeństwo dla otoczenia i ludzi jest dla tego typu reakcji trudne do uzyskania, tym bardziej, że ujawniono, iż proces można prowadzić zarówno w naczyniu otwartym, jak też w zamkniętym pod zwiększonym ciśnieniem, gdzie zakres temperatury wrzenia reakcji nie powinien być przekraczany. Proces jest mało przydatny z powodu znacznej energochłonności i czasochłonności przebiegającej reakcji.

Ulepszonym procesem wydaje się być ten ujawniony przez firmę OMEGA sp. z o.o., która produkuje nawóz o nazwie OSKAR. Proces ulepszonej produkcji jedynie na nieznaczną skalę przemysłową, z podobnych jak ostatnio przedstawionych powodów, rozpoczyna się w biologicznej oczyszczalni ścieków operacją odwadniania na prasach i parowarkach, co pozwala uzyskać tzw. osad nadmiarowy zawierający suchą masę i wodę. Proces właściwy zachodzi w reaktorze, w którym około 50% całego wsadu to osad nadmiarowy. W reaktorze dodaje się i miesza z osadem nadmiarowym magnezyt prażony o dużej zawartości tlenku magnezu. Po wymieszaniu tych składników wprowadza się z odpowiednią szybkością stężony kwas siarkowy. W trakcie dozowania zachodzi silna reakcja egzotermiczna doprowadzająca zawartość reaktora do temp, nieco powyżej 100°C, a nadmiar ciepła uchodzi w postaci pary wodnej. W technologii proces prowadzi się tak, że uzyskuje się siarczan magnezowy, przy czym może on wiązać się z maksymalnie siedmioma cząstkami wody, jednak kluczowe jest to, że dla potrzeb procesu nie doprowadza się do pełnego wysycenia siarczanu magnezu wodą. Po przeprowadzonej reakcji siarczan magnezu poddaje się granulacji, a wodę niezwiązaną suchą masą usuwa się w procesie suszenia. Tą metodą z jednej tony osadu uzyskuje się dwie tony nawom Schemat instalacji oraz opis procesu są przedstawione na stronie internetowej www.eomega.eu. Rozwiązanie uzyskało patent o nr PL 210311.

PL 232 471 B1

Niedogodnością procesu według tego znanego wynalazku jest bezwarunkowa konieczność zachowania kolejności mieszania składników wsadu i bardzo ścisłych ich proporcji dla niepełnego wysycenia siarczanu magnezu wodą. Zapobiega to wydzielaniu się bardzo cuchnących i toksycznych składników w postaci par i gazów w sposób znaczny, jednak powoduje czasem niemożliwą wręcz do zapewnienia w procesach przemysłowych na dużą skalę dokładność podawania składników. Precyzję zapewnia się stałą kontrolą każdego etapu i co ważniejsze, bardzo precyzyjnym pomiarem wysycenia siarczanu magnezu wodą, co można wykonywać nadal dla porcji wsadowych reaktora jedynie maksimum kilkudziesięciu kilogramów. Niedogodnością procesu według tego znanego wynalazku jest także problem krystalizacji końcowych produktów reakcji przy zwiększeniu mas składników i niezależnie przy złym dobraniu proporcji składników bazowych.

Niedogodność polegająca na małej ilości mas składników biorących udział w reakcji została zniwelowana, przy jednoczesnym nieoczekiwanym zwiększeniu bezpieczeństwa przebiegu reakcji, a wszystko to dzięki rozwiązaniu według wynalazku. Rozwiązanie nieoczekiwane dodatkowo niweluje problem związany z odorami substancji lotnych, które są nierozłącznie związane z przedmiotem sposobu według wynalazku, znacznie je zmniejszając pomimo działania na dużą skalę przemysłową i użycia znacznych mas składników dla zachodzących reakcji, które nie krystalizują się, pomimo nie zwracania uwagi na bardzo precyzyjny dobór składników bazowych.

Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego z organicznych osadów ściekowych, według wynalazku, przebiega w reaktorze, w którym dla całkowitej pasteryzacji osadu dodaje się do płynnego osadu ściekowego tlenek magnezu i miesza się oba składniki w reaktorze do uzyskania jednorodności masy, po czym nadal mieszając dozuje się strumieniem stężony kwas z prędkością uzależnioną od masy pierwotnie wymieszanych składników stanowiących jednorodną masę bazową, najlepiej kwas siarkowy. Temperatura reakcji wzrasta nieco powyżej 100°C, nadmiar ciepła z reakcji uchodzi w postaci pary wodnej, a wynikiem reakcji jest siarczan magnezu wiążący cząsteczki wody osadu tworząc półprodukt. Po zakończeniu reakcji półprodukt schładza się poniżej 90°C do stężenia masy i korzystnie poddaje granulacji. Wynalazek charakteryzuje się tym, że stężony kwas podaje się strumieniem rozproszonym, w postaci kroplistych drobin tak, aby po przeniknięciu do masy bazowej krople znajdowały się w rozproszeniu wielopunktowym, gdzie rozproszenie ma miejsce co najmniej w obszarze głównym, znajdującym się ponad powierzchnią masy bazowej, korzystnie w kilku podstrefach obszaru głównego znajdujących się wewnątrz tego obszaru głównego. Reakcja zachodzi znacznie szybciej od znanych i uzyskuje się w niej wcześniej niemożliwą do uzyskania temperaturę reakcji ponad 115°C, co w znacznie lepszy sposób higienizuje osad, uzyskując wilgotny półprodukt końcowy, który to przenosi się z reaktora do niezależnego mieszalnika, tam schładza się półprodukt końcowy ciągle go mieszając, a po uzyskaniu jego temperatury niższej niż 80°C dozuje się do półproduktu końcowego wypełniacz mający podczas dozowania temperaturę niższą od temperatury otoczenia (zimny wypełniacz), doprowadzając przez to do szybkiego schłodzenia i odwodnienia półproduktu końcowego, w wyniku czego uzyskuje się w tym mieszalniku produkt końcowy. Proces jest bezpieczniejszy pomimo znacznie większych ilości użytego w pojedynczej reakcji stężonego kwasu siarkowego. Dzięki temu schładzanie jest szybsze, a produkt końcowy nie krystalizuje się przedwcześnie uniemożliwiając ustabilizowanie poziomu wilgotności na bezpiecznym poziomie zapewniającym stałość konsystencji. Jako zimny wypełniacz stosuje się kredę i/lub dolomit, dozowane w niezależnym mieszalniku do momentu osiągnięcia stężenia wody w półprodukcie końcowym w przedziale od 25 do 30%, a także jednocześnie albo zamiennie tlenek magnezu dozowany do momentu uzyskania pH produktu końcowego o wartości siedem, natomiast szybkie schładzanie trwa krócej niż połowa czasu reakcji, korzystnie krócej niż 15 min.

Rozproszenie korzystnie ma także miejsce w obszarze dodatkowym znajdującym się pod powierzchnią masy bazowej, najlepiej w kilku podstrefach obszaru dodatkowego znajdujących się wewnątrz tego obszaru dodatkowego, czyli w masie bazowej.

Stężony kwas podaje się w danej podstrefie tak, że korzystnie przenika do przynajmniej jednej sąsiadującej z mą innej podstrefy.

Kropliste drobiny stężonego kwasu korzystnie doprowadza się do wchodzenia w reakcję z oparami prowadzonej reakcji higienizacji, dzięki czemu obniża się znacząco ilość tych oparów, co we wcześniej znanych procesach nie mogło w ogóle występować.

W sposobie można stosować ruchome urządzenia wspomagające operację rozpraszania.

Operacją rozpraszania może być rozbryzg, korzystnie o przeszkodę stałą lub ruchomą.

Zamiennie operacją rozpraszania może być podział strumienia, np. poprzez perlator.

PL 232 471 B1

Dobór ilości wsadu poszczególnych składników stałych i jednocześnie lub zamiennie płynnych ocenia się ze średnią lub niską dokładnością, gdyż wysoka precyzja nie musi być w sposobie według wynalazku utrzymywana rygorystycznie, przy czym wykonuje się to poprzez ważenie i jednocześnie lub zamiennie odpowiednio mierzenie objętości, gdzie niska dokładność oznacza precyzję +/- 5 kg lub litr, a średnia odpowiednio +/- 1 kg lub litr.

Do niezależnego mieszalnika w chwili studzenia półproduktu końcowego korzystnie dozuje się uzupełniające składniki mineralne i jednocześnie lub zamiennie organiczne stanowiące standardowe elementy wzbogacające nawozów stosowanych w rolnictwie i jednocześnie lub zamiennie w leśnictwie.

Granulowanie jest korzystnie przedostatnią operacją technologiczną.

Suszenie produktu końcowego, w postaci granulatu, jest korzystnie ostatnią operacją technologiczną sposobu według wynalazku, przy czym prowadzi się je do momentu osiągnięcia stężenia wody w produkcie końcowym w przedziale 15% +/- 5%.

Na dowolnym etapie procesu wykonuje się pomiary wilgotności i jednocześnie łub zamiennie pH, a poprzez system sterowania steruje się dozowaniem odpowiednich składników w odpowiednich proporcjach, nie zawsze w sposób identyczny, gdyż przebieg procesu i ilość składników zależy od wilgotności wsadowego osadu ściekowego.

Wynikiem końcowym procesu jest jednak produkt końcowy o powtarzalnej metodzie jego otrzymywania i stałej finalnej wilgotności, niezależnie od wilgotności składników procesu jego wytwarzania.

Przykładowy sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego z organicznych osadów ściekowych według wynalazku przebiega następująco.

Załadunek reaktora pofermentem odbywa się przy pomocy transportera śrubowego, rurami o średnicy 100 mm, z pola magazynowego, na którym znajduje się zbiornik na osad. W reaktorze, do płynnego osadu ściekowego w ilości 500 kg o wilgotności 65,8% dozowanego i jednocześnie mieszanego mieszadłem, dodaje się tlenek magnezu w ilości 130 kg i nadal miesza się oba składniki w reaktorze do uzyskania jednorodności masy, po czym nadal mieszając od 29 minuty procesu dozuje się strumieniem stężony kwas siarkowy w ilości 136 litrów z prędkością między 8 a 9 l/min. Kwas siarkowy jest magazynowany w połączonych zbiornikach z tworzywa sztucznego lub w zbiorniku ze stali kwasoodpornej w podwójnym płaszczu zabezpieczającym. Dozowanie odbywa się bezpośrednio do reaktora poprzez instalację z tworzywa sztucznego. Kwas dozuje się do 44 minuty procesu, a temperatura reakcji wzrasta od 33°C do 110°C, po czym przestaje się podawać kwas siarkowy. Temperatura nadal jednak wzrasta do 118°C przez kolejne 4 minuty procesu. Nadmiar ciepła z reakcji uchodzi w postaci pary wodnej, a wynikiem reakcji jest siarczan magnezu wiążący cząsteczki wody osadu tworząc półprodukt. Po zakończeniu reakcji, której jako punkt końcowy określa się moment rozpoczęcia schładzania się półproduktu, schładza się on do temperatury 80°C do stężenia masy, do 75 minuty trwania procesu. Stężony kwas podaje się strumieniem rozproszonym rurkami, a rozproszenie ma miejsce w obszarze głównym ponad powierzchnią masy bazowej, w trzech podstrefach znajdujących się wewnątrz obszaru głównego, przy czym podawany tą metodą stężony kwas przenika do masy bazowej wielopunktowo w postaci kroplistych drobin. Dalsze schładzanie produktu reakcji, który w postaci wilgotnego krystalizującego się półproduktu końcowego opuścił reaktor mając wilgotność 54% ma miejsce w niezależnym mieszalniku, w którym przy temperaturze półproduktu końcowego poniżej 80°C ciągle mieszając dozuje się zimny wypełniacz doprowadzając do schłodzenia i odwodnienia półproduktu końcowego do postaci produktu końcowego. Inny zimny wypełniacz dobiera się niezależnie tak, aby ostateczne pH produktu końcowego miało określoną i oczekiwaną wartość.

Rozproszenie ma także miejsce w obszarze dodatkowym pod powierzchnią masy bazowej, w trzech podstrefach znajdujących się wewnątrz obszaru dodatkowego, czyli w masie bazowej.

Stężony kwas podawany w danej podstrefie ponad powierzchnią przenika do wszystkich sąsiadujących z nią pięciu innych podstref, natomiast stężony kwas podawany w danej podstrefie poniżej powierzchni przenika do dwóch sąsiadujących z nią innych podstref znajdujących się także pod powierzchnią.

Kropliste drobiny stężonego kwasu doprowadza się na drodze ich opadania do wchodzenia w reakcję z oparami prowadzonej reakcji higienizacji.

W sposobie stosuje się także ruchome urządzenia wspomagające operację rozpraszania ponad powierzchnią, przy czym jest to każdorazowo giętka ruchoma przeszkoda umieszczona vis a vis ujścia rurki dozującej kwas siarkowy.

Operacją rozpraszania jest także podział strumienia, przy czym wykonuje się to rurkami pod powierzchnią zakończonymi każdorazowo perlatorem.

PL 232 471 B1

Dobór ilości wsadu poszczególnych składników stałych ocenia się z małą dokładnością +/- 5 kg, przy czym wykonuje się to poprzez ważenie wagą sensoryczną i jednocześnie odpowiednio mierzeniem objętości przepływomierzem dla składników płynnych ze średnią dokładnością +/- 1 litr, mając na uwadze odmierzanie cząstkowe.

Do niezależnego mieszalnika w chwili studzenia półproduktu końcowego dozuje się uzupełniające składniki zawierające NPK stanowiące standardowe elementy wzbogacające nawozów stosowanych w rolnictwie i jednocześnie w leśnictwie.

Zimnym wypełniaczem dozowanym w niezależnym mieszalniku jest kreda w ilości 100 kg i jednocześnie dolomit w ilości 80 kg dozowane do momentu osiągnięcia stężenia wody w półprodukcie o wartości 27,5%.

Niezależnie, innym zimnym wypełniaczem dozowanym w niezależnym mieszalniku jest tlenek magnezu dozowany w ilości 20 kg do momentu uzyskania pH produktu końcowego o wartości siedem.

Zimne wypełniacze miesza się z półproduktem końcowym przez 10 minut.

Granulowanie jest przedostatnią operacją technologiczną.

Suszenie produktu końcowego, w postaci granulatu, jest ostatnią operacją technologiczną sposobu według wynalazku, przy czym prowadzi się je do momentu osiągnięcia stężenia wody w produkcie końcowym 15%.

Na każdym etapie procesu wykonuje się pomiary wilgotności i jednocześnie pH.

Claims (11)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego z organicznych osadów ściekowych, w którym dla całkowitej pasteryzacji osadu dodaje się do płynnego osadu ściekowego tlenek magnezu i miesza się oba składniki w reaktorze do uzyskania jednorodności masy, po czym nadal mieszając dozuje się strumieniem stężony kwas z prędkością uzależnioną od masy pierwotnie wymieszanych składników stanowiących jednorodną masę bazową, najlepiej kwas siarkowy, przy czym temperatura reakcji wzrasta nieco powyżej 100°C, nadmiar ciepła z reakcji uchodzi w postaci pary wodnej, a wynikiem reakcji jest siarczan magnezu wiążący cząsteczki wody osadu tworząc półprodukt, natomiast po zakończeniu reakcji półprodukt schładza się poniżej 90°C do stężenia masy i korzystnie poddaje granulacji, znamienny tym, że stężony kwas podaje się strumieniem rozproszonym w postaci kroplistych drobin tak, aby po przeniknięciu do masy bazowej krople znajdowały się w rozproszeniu wielopunktowym, gdzie rozproszenie ma miejsce co najmniej w obszarze głównym, znajdującym się ponad powierzchnią masy bazowej, korzystnie w kilku podstrefach obszaru głównego znajdujących się wewnątrz tego obszaru głównego, przy czym temperaturę reakcji doprowadza się do ponad 115°C, uzyskując wilgotny półprodukt końcowy, który to przenosi się z reaktora do niezależnego mieszalnika, tam schładza się półprodukt końcowy ciągle go mieszając, a po uzyskaniu jego temperatury niższej niż 80°C dozuje się do półproduktu końcowego wypełniacz mający podczas dozowania temperaturę niższą od temperatury otoczenia, doprowadzając przez to do szybkiego schłodzenia i odwodnienia półproduktu końcowego, w wyniku czego uzyskuje się w tym mieszalniku produkt końcowy , przy czym jako-zimny wypełniacz stosuje się kredę i/lub dolomit, dozowane w niezależnym mieszalniku do momentu osiągnięcia stężenia wody w półprodukcie końcowym w przedziale od 25 do 30%, a także jednocześnie albo zamiennie tlenek magnezu, dozowany do momentu uzyskania pH produktu końcowego o wartości siedem, natomiast szybkie schładzanie trwa krócej niż połowa czasu reakcji, korzystnie krócej niż 15 min.
2. 2. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według zastrz. 1, znamienny tym, że rozproszenie ma miejsce w obszarze dodatkowym znajdującym się pod powierzchnią masy bazowej, korzystnie w kilku podstrefach obszaru dodatkowego znajdujących się wewnątrz tego obszaru dodatkowego w masie bazowej.
3. 3. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według zastrz. 1 albo zastrz. 2, znamienny tym, że stężony kwas podaje się w danej podstrefie tak, że przenika do przynajmniej jednej sąsiadującej z nią innej podstrefy.
4. 4. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według zastrz. 1 albo zastrz. 2 albo zastrz. 3, znamienny tym, że kropliste drobiny stężonego kwasu doprowadza się do wchodzenia w reakcję z oparami prowadzonej reakcji higienizacji.

   PL 232 471 B1
5. 5. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według zastrz. 1 albo zastrz. 2 albo zastrz. 3 albo zastrz. 4, znamienny tym, że stosuje się ruchome urządzenia wspomagające operację rozpraszania.
6. 6. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według któregokolwiek z zastrz. od zastrz. 1 do zastrz. 5, znamienny tym, że operacją rozpraszania jest rozbryzg, korzystnie o przeszkodę stałą lub ruchomą.
7. 7. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według któregokolwiek z zastrz. od zastrz. 1 do zastrz. 6, znamienny tym, że operacją rozpraszania jest podział strumienia.
8. 8. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według któregokolwiek z zastrz. od zastrz. 1 do zastrz. 7, znamienny tym, że dobór ilości wsadu poszczególnych składników stałych i/lub płynnych ocenia się ze średnią lub niską dokładnością poprzez ważenie i/lub odpowiednio mierzenie objętości, gdzie niska dokładność oznacza precyzję +/- 5 kg lub litr, a średnia odpowiednio +/- 1 kg lub litr.
9. 9. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według któregokolwiek z zastrz. od zastrz. 1 do zastrz. 8, znamienny tym, że do niezależnego mieszalnika w chwili studzenia półproduktu końcowego dozuje się uzupełniające składniki mineralne i/lub organiczne stanowiące standardowe elementy wzbogacające nawozów stosowanych w rolnictwie i/lub leśnictwie.
10. 10. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według któregokolwiek z zastrz. od zastrz. 1 do zastrz. 9, znamienny tym, że granulowanie jest przedostatnią operacją technologiczną, a suszenie produktu końcowego, w postaci granulatu jest ostatnią operacją technologiczną, przy czym prowadzi się je do momentu osiągnięcia stężenia wody w produkcie końcowym w przedziale 15% +/- 5%.
11. 11. Sposób otrzymywania stałego nawozu sztucznego według któregokolwiek z zastrz. od zastrz. 1 do zastrz. 10, znamienny tym, że na dowolnym etapie procesu wykonuje się pomiary wilgotności i/lub pH.