PL244459B1 - Ażurowe zamknięcie szandorowe - Google Patents

Abstract

Zamknięcie szandorowe na budowlach melioracyjnych, w którym szandory (2), których końce są umieszczone w prowadnicach zamocowanych do budowli melioracyjnej, są połączone ze sobą za pomocą co najmniej dwóch taśm (3) o długości większej niż suma szerokości wszystkich połączonych szandorów (2), oraz są połączone z elementami wyciągowymi (4) o regulowanej długości wyposażonymi w elementy zaczepowe przystosowane do współpracy z elementem zaczepowym (5) budowli melioracyjnej.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest ażurowe zamknięcie szandorowe, przeznaczone do zastosowania na budowlach melioracyjnych, takich jak zastawki melioracyjne lub przepusty z piętrzeniem.

Gospodarowanie wodą na zmeliorowanych użytkach zielonych w dolinach cieków wodnych odbywa się poprzez utrzymywanie wody w gruncie i wody w rowach na odpowiednim poziomie. Jest to możliwe, gdy użytek zielony jest wyposażony w sprawne urządzenia melioracyjne, do których zalicza się zastawki melioracyjne i przepusty z piętrzeniem wody. Budowle te powinny być wyposażone w sprawne zamknięcia do piętrzenia wody. Zamknięcia na zastawkach i przepustach melioracyjnych z piętrzeniem są nieodzownymi urządzeniami w systemach nawodnień podsiąkowych oraz są użyteczne na nowych budowlach piętrzących budowanych na rowach odpływowych, odprowadzających wodę z obszarów zdrenowanych.

Znane są zamknięcia zasuwowe z mechanizmem wyciągowym i zamknięcia szandorowe (klasyczne). Zamknięcia zasuwowe są opisane np. w Katalogu projektów zamknięć i mechanizmów wyciągowych (Materiały Pomocnicze. CBSIPWM w Warszawie, 1972 r.) Zamknięcia te posiadają liczne wady. Ich wadą jest to, że funkcjonują dwustanowo: albo piętrzą wodę na stałym pozi omie, albo wody nie piętrzą. Brak jest możliwości utrzymywania zwierciadła wody w rowach (i w gruncie) na odpowiednim, zmiennym poziomie. Otwarcie zasuwy powoduje nagły wypływ wody, która niszczy umocnienia rowów. Zasuwy są podnoszone przy pomocy ciężkich i kosztownych mechanizmów wyciągowych, wspartych na stalowych podporach i belce stalowej. Te stalowe elementy stanowią niejednokrotnie łup złodziei.

Części z tych wad pozbawione są zamknięcia szandorowe, czyli zamknięcia układane z desek w prowadnicach na zastawkach/przepustach z piętrzeniem. Jednak takie zamknięcia są nieszczelne oraz trudne w operowaniu. Deski są wkładane lub wyjmowane z prowadnic ręcznie, często zachodzi potrzeba uzupełniania zaginionych desek.

Istniejące zamknięcia posiadają zatem cechy nie gwarantujące właściwej gospodarki wodą na obiekcie. Są kłopotliwe w operowaniu, trudne w utrzymaniu w sprawności i charakteryzują się niską funkcjonalnością. Skutkiem takiego stanu jest nadmierny odpływ wody i związków biogennych (nawozowych) z terenów zmeliorowanych. Celem wynalazku było wyeliminowanie wyżej zdefiniowanych problemów związanych ze stosowaniem znanych zamknięć.

Ażurowe zamknięcie szandorowe na budowlach melioracyjnych, wyposażone w szandory, których końce są umieszczone w prowadnicach zamocowanych w przyczółkach w budowli melioracyjnej, według wynalazku charakteryzuje się tym, że szandory są połączone ze sobą za pomocą co najmniej dwóch taśm o długości większej niż suma wysokości wszystkich połączonych szandorów, oraz są połączone z elementami wyciągowymi o regulowanej długości wyposażonymi w elementy zaczepowe połączone z pierścieniami z zaczepami na górze przyczółków budowli melioracyjnej.

Korzystnie taśmy łączące szandory są usytuowane na końcowych częściach szandorów.

Korzystnie elementem wyciągowym jest łańcuch albo taśma z pętlami. Ogniwa łańcucha stanowią w takim przypadku elementy zaczepowe. Możliwe jest także zastosowanie jako elementu wyciągowego taśmy z pętlami. W takim przypadku elementami zaczepowymi będą pętle.

Korzystnie połączenie szandoru górnego z elementem wyciągowym jest stałe.

Korzystnie szandory są wyposażone w haczyki spinające łączące szandory ze sobą.

W rozwiązaniu według wynalazku połączono szandory w układ umożliwiający łatwą regulację poziomu Z piętrzenia wody na budowlach melioracyjnych, takich jak melioracyjne zastawki szandorowe i przepusty z piętrzeniem. W celu zmiany poziomu wody podnosi się, w pierwszej kolejności, górny szandor 7, będący pod najmniejszym naporem wody, w wyniku czego poziom Z piętrzenia wody ulegnie obniżeniu, następnie podnosi się szandor drugi od góry itd. Przewiduje się możliwość spinania szandorów w grupy za pomocą haczyków spinających 6, co pozwoli na jednoczesne podnoszenie dwóch, trzech itd., szandorów. Minimalna liczba szandorów w zamknięciu jest równa przyjętej liczbie poziomów Z piętrzenia wody w obiekcie wodnym. Np. przy sześciu poziomach Z piętrzenia wody minimalna liczba szandorów będzie równa sześć. Przy zwarciu wszystkich szandorów uzyska się maksymalny poziom Zmax piętrzenia. Szandory korzystnie mogą być wykonane z tworzywa sztucznego (np. HDPE) lub z drewna i mogą być zróżnicowane wysokością.

Rozwarcie szandorów znajdujących się pod naporem wody może być realizowane różnymi sposobami, z użyciem elementów wyciągowych, takich jak łańcuch wyciągowy lub taśma z pętlami. Wspomaganie rozwarcia szandorów można zapewnić przez zastosowanie dźwigni, np. dźwigienki prętowej.

Elementy wyciągowe, np. w postaci łańcuchów wyciągowych, zamocowane na stałe do taśm łączących szandory można przymocować do przyczółka zastawki. Mogą to być np. pierścienie z zaczepami mocowane do betonu przyczółków.

Szandory zwierają się pod swoim ciężarem i pod działaniem siły fizycznej operatora, a w razie potrzeby, pod wpływem nacisku na górny szandor. Nacisk na górny szandor może być zrealizowany za pomocą przenośnego płaskownika z otworami i przenośnej dźwigienki prętowej, tej samej, która może wspomagać rozwarcie szandorów. W takim przypadku górny szandor jest wyposażony w zaczep do przyłączania płaskownika z otworkami.

Zamknięcie według wynalazku może być instalowane na istniejących i nowo budowanych zastawkach i przepustach z piętrzeniem wody do 1,20 metra i o szerokości w świetle prowadnic do 1,25 metra.

Rozwiązanie według wynalazku charakteryzuje się prostą budową i działaniem, prostym montażem, łatwością manipulowania, prostymi zabiegami konserwacyjnymi, małą atrakcyjnością dla wandali (dla zbieraczy złomu). Ażurowe zamknięcie szandorowe utrzymuje zwierciadło wody w rowach i w gruntach, które są pod wpływem działania tych rowów, na pożądanym poziomie, a tym samym umożliwia lepsze gospodarowanie wodą opadową i wodą z głębszych warstw wodonośnych oraz wodą doprowadzoną spoza zmeliorowanego obszaru. W konsekwencji możliwa jest optymalizacja stosunków powietrzno-wodnych w glebie, minimalizacja podtopień i skutków susz atmosferycznych oraz minimalizacja odpływu związków nawozowych (biogennych) z pól. Stosowanie ażurowego zamknięcia szandorowego według wynalazku będzie zapobiegać eutrofizacji wód, poprzez zatrzymywanie związków pokarmowych (biogennych) w granicach obiektu melioracyjnego (użytków rolnych). Ma to pozytywny związek z ochroną środowiska. Ponadto ażurowe zamknięcie szandorowe nie wymaga stosowania ciężkich, ulegających dewastacji, stalowych urządzeń i mechanizmów wyciągowych ani nie wymaga dostarczania energii z zewnętrznych źródeł.

Rozwiązanie według wynalazku zostało bliżej przedstawione w przykładzie wykonania na rysunku, na którym: Fig. 1 przedstawia widok ażurowego zamknięcia szandorowego według wynalazku od strony wody dolnej ze zwartymi szandorami, Fig. 2 przedstawia widok ażurowego zamknięcia szandorowego według wynalazku od strony wody dolnej z rozwartymi szandorami, a Fig. 3 przedstawia widok ażurowego zamknięcia szandorowego według wynalazku od strony wody dolnej z częściowo rozwartymi szandorami.

Ażurowe zamknięcie szandorowe na zastawkach melioracyjnych przedstawione na rysunku w przykładzie wykonania posiada w przyczółkach 1, prowadnice w których umieszczone są szandory 2. Szandory 2 połączone są dwiema taśmami 3, a górny szandor 7 dodatkowo z elementami wyciągowymi 4 w postaci łańcuchów wyciągowych. Szandory 2 są wyposażone w haczyki spinające 6. Na przyczółku 1 zastawki znajdują się zamocowane do betonu dwa pierścienie z zaczepami 5.

Szandory 2 po wprowadzeniu do prowadnic między przyczółki 1 zastawki mogą przyjmować różne pozycje przedstawione na Fig. 1, Fig. 2 i Fig. 3. Szandory 2 zwierają się (Fig. 1) pod swoim ciężarem i pod działaniem siły fizycznej operatora, a w razie potrzeby - pod wpływem przenoszonego przez płaskownik z otworami i dźwigienkę prętową nacisku na górny szandor 7. Przy zwarciu wszystkich szandorów 2 uzyskuje się maksymalny poziom Zmax piętrzenia wody w rowie (Fig. 1). Rozwarcie szandorów 2, pokazane na Fig. 2 i Fig. 3 jest realizowane przy pomocy elementów wyciągowych 4 i, ewentualnie, dźwigienki prętowej (nie pokazanej na rysunku). W pierwszej kolejności będzie podnoszony szandor górny 7 (pod najmniejszym naporem wody), w wyniku czego poziom Z piętrzenia wody ulegnie obniżeniu, następnie szandor drugi od góry itd., jak pokazano na Fig. 3. Przy rozwarciu wszystkich szandorów 2 uzyskuje się minimalny poziom piętrzenia Zmin wody w rowie. Regulację poziomu Z piętrzenia wody realizuje się ustalając liczbę rozwartych szandorów 2 i szerokość szczelin pomiędzy nimi. Po ustaleniu pozycji szandorów 2 elementy wyciągowe 4 są mocowane do zaczepów pierścieni z zaczepami 5. Spięcie szandorów 2 za pomocą haczyków spinających 6 pozwala na jednoczesne podnoszenie dwóch, trzech itd., szandorów. Od strony wody górnej do krawędzi każdego szandoru przytwierdzona jest uszczelka z gumy w formie paska o długości równej szerokości szandoru (niewidoczna na rysunkach), zmniejszająca ucieczkę wody na styku szandor - prowadnice budowli.

Claims (5)

1. Ażurowe zamknięcie szandorowe na budowlach melioracyjnych, wyposażone w szandory (2), których końce są umieszczone w prowadnicach zamocowanych w przyczółkach budowli melioracyjnej, znamienne tym, że szandory (2) są połączone ze sobą za pomocą co najmniej dwóch taśm (3) o długości większej niż suma wysokości wszystkich połączonych szandorów (2), oraz są połączone z elementami wyciągowymi (4) o regulowanej długości wyposażonymi w elementy zaczepowe połączone z pierścieniami z zaczepami (5) na górze przyczółków (1) budowli melioracyjnej.

2. Ażurowe zamknięcie według zastrz. 1, znamienne tym, że taśmy (3) łączące szandory (2) są usytuowane na końcowych częściach szandorów (2).

3. Ażurowe zamknięcie według zastrz. 1, znamienne tym, że połączenie szandoru górnego (7) z elementem wyciągowym (4) jest stałe.

4. Ażurowe zamknięcie według zastrz. 1, znamienne tym, że szandory (2) są wyposażone w haczyki spinające (6) łączące szandory ze sobą.

5. Ażurowe zamknięcie według zastrz. 1 albo 3, znamienne tym, że elementem wyciągowym (4) jest łańcuch albo taśma z pętlami.