W przemyje chemicznym ma sie czesto 4© czynienia z rozpuszczalnikami idb roz¬ cienczalnikami albo z icli mieszaninami, "które sa oddzielane od rozpuszczonych sufc- ?stiwicji przez odparowywanie. Jezeli roz- cttszczalnflt jest trudnolotny albo jefceli mieszanina zawiera skladniki trudnolotne, to do wypedzenia ich z rozpufizciwme^ srib- stanefi nalezy zastosowac albo próznie, afibo cfenizeliie cisnienia czastfcawego, np. przez przepuszczanie ^ary wodnej. Stoso¬ wanie tprózni jest zawiazane z bardzo ko¬ sztownymi urzadzeniami, stosowanie zas "pary wodnej wymaga czesto rfbfconydh za- fcifcgcw, a mianowicie z je4«ej dfootry dradza o usuniecie wody, pozostajacej po skropie¬ niu w rozpuszczalniku w stanie rozpuszczo¬ nym, a z drugiej strony chodzi o odzy¬ skanie rozpuszczalnika rozpuszczanego w slcroplinach.Przy stosowaniu mieszaniny rozpu¬ szczalników zawierajacej skladniki nizej i wyzej wrzace mozna usuwac nawet naj¬ trudniej wrzace skladniki rozpuszczalnika przez przedmuchiwanie parami latwowrza- cefo rozpuszczalnika. W tym celu czesc la- twowrzacych frakcji otrzymywanych przy wypaHDwywaaiki mieszaniny rozpuszczalni¬ ków uwalnia sie przez rektyfikacje od wy¬ ze^ wrwacych detadników mieszaniny *oz-puszczalników, po czym wprowadza do ko¬ lumny przedmuchowej, w której wyparo¬ wywany roztwór plynie w przeciwpradzie do pary przedmuchujacej. Pary latwowrza- cego rozpuszczalnika stosowane jako sro¬ dek do przedmuchiwania porywaja przy tym ze soba wyzej wrzace skladniki roz¬ puszczalnika. Sposób taki jest jednak nie¬ ekonomiczny wtedy, gdy przedmuchiwanie musi odbywac sie pod cisnieniami, przy któ¬ rych zastosowaniu latwowrzaca czesc roz¬ puszczalnika riie skrapla sie przez oziebia¬ nie w chlodnicy chlodzonej za pomoca wo¬ dy. Wskutek tego czestokroc trzeba poddac gazy najpierw znacznemu sprezaniu, aby skroplic za pomoca wody nisko wrzacy roz¬ puszczalnik i móc uzyc go ponownie.Wynalazek dotyczy sposobu, który prze¬ zwycieza te trudnosci przez usuwanie wy¬ zej wrzacych skladników mieszaniny roz¬ puszczalników z roztworów substancji or¬ ganicznych, np. olejów weglowodorowych, za pomoca par nizej wrzacych skladni¬ ków rozpuszczalnika otrzymywanego przy wstepnem wyparowywaniu tych roztworów.Wedlug wynalazku mieszanine par roz¬ puszczalnika ulatniajaca sie przy przedmu¬ chiwaniu oleju uwalnia sie calkowicie albo czesciowo od wyzej wrzacych skladników rozpuszczalnika, a uwolniony nizej wrzacy skladnik rozpuszczalnika stosuje sie po¬ nownie do przedmuchiwania pozostalego roztworu zawierajacego wyzej wrzacy skladnik rozpuszczalnika. Ten sposób o- biegowy daje sie zastosowac do roztworów zawierajacych mieszanine dwóch lub wiek¬ szej liczby rozpuszczalników.Zupelne albo czesciowe wydzielenie z par przedmuchujacych wyzej wrzacych skladników rozpuszczalnika uskutecznia sie przez ochlodzenie par w chlodnicy, za która znajduje sie zbiornik cieczy skrapla¬ nej w chlodnicy. Ze zbiornika tego odsy¬ sa sie pozostale pary, np. za pomoca dmu¬ chawy, i wprowadza do kolumny prze¬ dmuchowej, w której scieka material prze¬ rabiany zawierajacy jeszcze wyzej wrzace skladniki rozpuszczalnika.W razie niezupelnego wydzielenia sie z par przedmuchujacych wyzej wrzacego skladnika rozpuszczalnika, lzej lotne sklad¬ niki wprowadza sie nie z dolu kolumny przedmuchowej, lecz blizej jej srodka, przy czym miejsce wprowadzania ich zale¬ zy od czystosci latwolotnej pary uzytej do przedmuchiwania.Pozostale slady trudnolotnego rozpu¬ szczalnika usuwa sie z oleju* przez prze¬ dmuchiwanie czysta para nisko wrzacego skladnika rozpuszczalnika, który moze byc otrzymywany przy rektyfikacji w innym miejscu urzadzenia. Ostateczne przedmu¬ chiwanie odbywa sie w dolnej czesci kolum¬ ny, wskutek czego czyste pary przedmu¬ chujace, wprowadzane u dolu kolumny, moga byc czynne i w górnej czesci kolum¬ ny; po czesciowym albo zupelnym skrople¬ niu par trudnolotnych usuwa sie nastep¬ nie czesc latwolotnych par rozpuszczal¬ nika odpowiadajaca ilosci czystego rozpu¬ szczalnika wprowadzonej do kolumny przedmuchowej z dolu.W odmianie sposobu wedlug wynalazku usuwa sie przedmuchane trudnowrzace skladniki w kolumnie rektyfikacyjnej. Pa¬ ry opuszczajace kolumne przedmuchowa, ewentualnie po uprzednim oziebieniu, skra¬ pla sie w kolumnie rektyfikacyjnej, chlo¬ dzonej nizej wrzacym rozpuszczalnikiem znajdujacym sie w stanie cieklym, wskutek czego mozna skroplic wyzej wrzace sklad¬ niki rozpuszczalnika i odprowadzic z dolu kolumny rektyfikacyjnej. W górnej czesci kolumny sciaga sie za pomoca dmuchawy lub w inny sposób potrzebne do przedmu¬ chiwania czyste naogól pary latwolotnego rozpuszczalnika i wprowadza je z dolu ko¬ lumny przedmuchowej, przez która scieka w przeciwpradzie ciecz poddawana prze¬ róbce.Wydzielanie trudnolotnych czesci roz¬ puszczalnika moze odbywac sie jednocze- — 2 — snie wedlug obu opisanych wyzej sposo¬ bów. Naprzyklad, jedna czesc par latwo- lottiych uwalnia sie od trudnolotnych roz¬ puszczalników niecalkowicie i wprowadza mniej wiecej w srodek kolumny przedmu- chowej, pozostala zas czesc par latwolot¬ nych oddziela sie od wyzej wrzacego roz¬ puszczalnika w kolumnie rektyfikacyjnej i wprowadza z dolu do kolumny przedmu- chowej.Jest rzecza korzystna, jesli z miesza¬ niny wychodzacej z kolumny przedmucho- wej wydzieli sie poczatkowo w chlodnicy czesc rozpuszczalnika trudnolotnego i cal¬ kowicie uwolni jeszcze nieczyste pary la- twolotne wychodzace z chlodnicy, od trudnolotnej czesci rozpuszczalnika w ko¬ lumnie rektyfikacyjnej przez spryskiwa¬ nie lub skraplanie za pomoca czystego rozpuszczalnika latwolotnego. W tym przy¬ padku srodek do przedmuchiwania zostaje wprowadzony do kolumny tylko z dolu, Sposób wedlug wynalazku posiada w porównaniu ze znanymi sposobami te znacz¬ na zalete, ze niezbedne urzadzenie rekty¬ fikacyjne i potrzebna praca sprezania mo¬ ga byc ograniczone do minimum.Sposób daje sie zastosowac do wszel¬ kiego rodzaju rozpuszczalników albo mie¬ szanin rozpuszczalników, które zawieraja skladniki trudnolotne. W przypadku sto¬ sowania mieszanin rozpuszczalników moz¬ na resztki skladników wyzej wrzacych wydmuchac calkowicie z rozpuszczonej substancji za pomoca skladników latwo- lotnych. Zwlaszcza korzystnie daje sie za¬ stosowac ten sposób w przypadku uzycia mieszaniny rozpuszczalników, np. miesza¬ nin benzenu z dwutlenkiem siarki, stoso¬ wanych do rafinowania i odparafinowywa- nia olejów mineralnych.Na rysunku podane sa schematycznie przyklady wykonania urzadzenia do sto¬ sowania sposobu wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia urzadzenie z chlodnica i rozdzielaczem, fig. 2 — urza¬ dzenie z kolumna rektyfikacyjna, fig. 3 zas — urzadzenie z chlodnica i kolumna rektyfikacyjna, Przyklad I. Przy rafinowaniu destyla¬ tów ropy za pomoca mieszanin nitroben¬ zenu z octanem metylu wyparowuje sie wieksza ilosc rozpuszczalnika pod cisnie¬ niem atmosferycznym przez ogrzanie. Na¬ stepnie przeprowadza sie pozostaly roz¬ twór przewodem 1 (fig. 1) do górnego kon¬ ca kolumny przedmuchowej 2, w której panuje cisnienie troche mniejsze od atmo¬ sferycznego. Tutaj usuwa sie z roztworu ostatnie slady nitrobenzenu przez przedmu¬ chiwanie para octanu metylu. Pary nitro¬ benzenu i octanu metylu wychodzace z ko¬ lumny 2 przewodem 3 prowadzi sie przez chlodnice 4 w celu skroplenia przewaznej ilosci nitrobenzenu. W rozdzielaczu 5 wy¬ dzielaja sie wyzej wrzace skladniki rozpu¬ szczalnika, które nastepnie usuwa sie z u- rzadzenia przewodem 6 za pomoca pompy 7. Dmuchawa 9 wprowadza nieskroplone pozostale pary zawierajace jeszcze nie¬ znaczne ilosci skladników trudnolothych przewodem 8 do srodka kolumny przedmu¬ chowej 2, z dolu zas kolumny 2 wprowa¬ dza sie przewodem 10 pary czystego octa¬ nu metylu w ilosci w przyblizeniu równej ilosci par odprowadzanych przewodem 22.W ten sposób cisnienie czastkowe nitroben¬ zenu w dolnej czesci kolumny jest, prak¬ tycznie biorac, równe zeru. Czesc latwo- lotnych par rozpuszczalnika odprowadza sie przewodem 22. Olej uwolniony od wy¬ zej wrzacego rozpuszczalnika zbiera sie na dnie kolumny 2 i usuwa z urzadzenia prze¬ wodem 11 za pomoca pompy 12.Przyklad II. Pary nitrobenzenu i octa¬ nu metylu wychodzace z kolumny prze¬ dmuchowej 2 (fig. 2) przechodza przewo¬ dem 13 do kolumny rektyfikacyjnej 14, w której nitrobenzen zawarty w mieszaninie par ulega skropleniu za pomoca octanu metylu wprowadzanego przewodem 15.Pompa 18 usuwa nitrobenzen przewodem — 3 -17. Mozna go zastosowac w inniej czysci u- rzadzenia, naprzyklad do rozpuszczania selektywnego. Czyste latwoloine pary roz¬ puszczalnika wytworzone w kolumnie rek- tyfikacyjnej 14 z mieszaniny par i z wpro¬ wadzonego cieklego octanu metylu odpro¬ wadza sie czesciowo przewodem 19 do skroplenia lub ponownego uzytku w innym miejscu urzadzenia, czesciowo zas wprowa¬ dza sie za pomoca pompy przewodem 20 ponownie do kolurtmy przedmuchowej 2.Roztwór oleju przy tym sposobie uwalnia sie calkowicie od zawartego w nim nitro¬ benzenu w jednym zabiegu.Przyklad III. Pary z kolumny prze¬ dmuchowej 2 (fig. 3) przechodza przewo¬ dem 3 poczatkowo do chlodnicy 4, w której skrapla sie czesc trudnolotnych skladni¬ ków rozpuszczalnika. Resztki par i skropli- ny przechodza dalej przewodem 23 do ko¬ lumny rektyfikacyjnej 14, w której skrapla¬ ja sie pozostale pary oziebiane cieklym czystym latwolotnym rozpuszczalnikiem wprowadzanym przewodem 15, przy czym wydzielaja sie resztki trudnolotnego rozpu¬ szczalnika odprowadzanego za pomoca pompy 18 przewodem 17. Latwolotny nie- skroplony rozpuszczalnik odprowadza sie z kolumny rektyfikacyjnej 14 czesciowo przewodem odgalezieniowym 19 w przybli¬ zeniu w ilosci równej ilosci wprowadzonej przewodem 15, czesciowo zas — za pomoca dmuchawy 21 — przewodem 20 do kolum¬ ny przedmuchowej, przy czym plynie on na spotkanie olejowi zawierajacemu rozpu¬ szczalnik i wprowadzonemu przewodem 1.Olej uwolniony od wyzej wrzacego rozpu¬ szczalnika usuwa sie z urzadzenia za po¬ moca pompy 12 przewodem 11. PL