Wynalazek dotyczy sposobu drukowania za pomoca form wypuklych jak równiez sto¬ sowania farb drukarskich, bedacych roztwo¬ rami lub zawiesinami barwników organicz¬ nych lub mineralnych w lotnych rozpu¬ szczalnikach.Barwników opisanego wyzej rodzaju u- zywano do plyt lub walców drukarskich z gumy przy wyrobie kolorowegoi papieru do zawijania, torebek papierowych i innych i chociaz zastosowanie barwników do tego celu bylo bardzo szerokie, to jednak pozo¬ stalo ograniczone do tej tylko dziedziny.Tego rodzaju farby daja wiele korzysci w porównaniu z farbami pokostowymi, uzy¬ wanymi przy drukowaniu ksiazek, ponie¬ waz nie wymagaja zlozonych tloczni oraz dzieki szybkiemu wysychaniu tych farb, 00 zapobiega zamazywaniu sie swiezo zadru¬ kowanych arkuszy. Wobec licznych zalet tych farb myslano juz o uzyciu ich w szyb¬ kobieznych maszynach rotacyjnych do wy¬ twarzania druków gazetowych i ilustracyj¬ nych, a wiec w dziedzinie wylacznego dotychczas zastosowania farb pokosto¬ wych.Przy wyrobie papieru kolorowego, w którym stosowanie roztworów i zawiesin barwników organicznych i mineralnych w lotnych rozpuszczalnikach jest powszech-he, uzywano, jak juz pierWej wspomniano, form drukarskich z gumy; tlumaczy sie to szczególnie silna przyczepnoscia tego ro¬ dzaju roztworów do powierzchni gumy.Uzywajac szybkobieznych maszyn rotacyj¬ nych do drukowania takimi farbami gazet i ilustracyj, postepuje sie tak samo, t j, do powierzchni metalowych stosuje sie czarne farby pokostowe, a formy drukarskie z gu¬ my do druków barwnych,, przy czym formy te stosowane sa przewaznie w prasach do druku ksiazkowego, a wiec w tloczniach pomocniczych. Do metalowych form dru¬ karskich, jak np, plyt stereotypowych lub klisz, nie uzywano roztworów organicznych albo mineralnych barwników, poniewaz roz¬ twory te, zawierajace wode, sa odtracane przez ppwierzchnie metalowe, przy czym pozostaja na powierzchni w postaci poje¬ dynczych, nie laczacych sie ze soba kule¬ czek zamiast równomiernie cienkiej powlo¬ ki, potrzebnej dla prawidlowego druku.Zrobiono ponadto spostrzezenie, ze roztwo¬ ry takie splywaja do wytrawionych zagle¬ bien kliszy, wypelniajac je i niszczac odcie¬ nie drukowanej reprodukcji.Okazalo sie jednak, ze gumowe formy drukarskie posiadaja przy stosowaniu ich do drukowania ksiazek i ilustracyj wiele braków, poniewaz przy lekkim nawet naci¬ sku ulegaja odksztalceniu punkty rastrowe lub linie rysunku albo liter. Celem usunie¬ cia tej trudnosci proponowano wzmacnianie gumowych form drukarskich za pomoca wkladek z tkanin wlókienniczych lub dru¬ cianych albo tez przez wulkanizacje bar¬ dzo' cienkiej warstwy gumowej, pokrywaja¬ cej, plyty metalowe. Takie srodki pomocni¬ cze nie zapewniaja jednak nawet w malym stopniu potrzebnej sztywnosci tych form.Druga ujemna strona gumowych form dru¬ karskich do pras rotacyjnych jest okolicz¬ nosc, ze mozna je wytwarzac tylko w pla¬ skim ksztalcie, a przy osadzaniu na cylin¬ drze musza byc wygiete, aby sie dostosowa¬ ly do krzywizny powierzchni cylindra, wo¬ bec czego nie mozna uniknac pewnego znie¬ ksztalcenia ich powierzchni, Dalszym brakiem, wystepujacym przy stosowaniu takich form, jest uciazliwosc i kosztownosc wyrobu. Potrzebne sa bowiem pewne urzadzenia, jak prasy do wulkani¬ zacji i inne przybory, równiez i osobna tech¬ nika wyrobu, której mozna nabyc tylko przez dlugie doswiadczenie. Z tych i in¬ nych jeszcze powodów stosowanie gumo¬ wych form drukarskich w maszynach do drukowania ksiazek okazalo sie nieekono¬ miczne. Dalej w maszynach do drukowania gazet powstaja trudnosci np. przy umie¬ szczaniu w tekscie czerwonego wiersza, po¬ niewaz trudno jest z dostateczna szybko¬ scia przygotowac gumowe formy drukar¬ skie.W przeciwienstwie do opisanej tu meto* dy wynalazek niniejszy przewiduje uzywa¬ nie zwyklych plyt z metalu stereotypowe¬ go lub klisz wzglednie plyt, wytrawionych lub rastrowanych przy drukowaniu farbami, które otfzymuje sie z roztworów lub zawie¬ sin barwników organicznych lub mineral¬ nych w lotnych rozpuszczalnikach, jak me¬ tanol, alkohol etylowy i aceton, albo woda z dodatkiem lub bez dodatku odpowiednich substancji wiazacych (tanina). Plyty ste¬ reotypowe lub klisze traktuje sie ewentual¬ nie przed uzyciem odpowiednimi rozpu¬ szczalnikami, np. alkoholem, a zwlaszcza w razie stosowania duzych lub nieprzerywa^ nych powierzchni poleruje sie je do czysta jakims srodkiem polerujacym, np. guma do polerowania,, co zapewnia czyste naklada¬ nie i odbijanie farb. Wypolerowanie plyt neutralizuje daznosc farby do psadzania sie w postaci malych kulek. Jezeli plyty sa wy¬ trawiane, to wytrawienie musi byc nieco, np. póltora raza, glebsze, niz to, jakie sie zwykle stosuje przy farbach pokostowych.Glebsze wytrawienie plyt umozliwia sply¬ wanie farby do zaglebien, wytrawionych bez wypelniania ich i niszczenia odcieni.Obszerne badania, przeprowadzone przez - 2 —wynalazce, wykazaly, ze drukujac farbami, które sa roztworami organicznych lub mine¬ ralnych barwników w lotnych rozpuszczal¬ nikach, i uzywajac przy tym form drukar¬ skich z metalu stereotypowego lub z meta¬ lu klisz, wzglednie wytrawionych plyt, u- zyskuje sie zabarwienie równowartosciowe z zabarwieniem na gumowych plytach dru¬ karskich, podczas gdy czystosc druku jest duzo wieksza niz przy zastosowaniu plyt gumowych/Nalezy jednak w kazdym razie uzywac plyt stereotypowych lub klisz o po¬ wierzchni zupelnie gladkiej i wolnej od por, stezenie zas farb przy wykonywaniu druku ksiazkowego i rysunkowego powinno byc duzo wieksze, niz przy drukowaniu wiekszych i nieprzerywanych powierzch¬ ni.Jedna z zalet wynalazku w porównaniu ze stosowaniem gumowych form drukar¬ skich jest okolicznosc, ze formy te z meta¬ lu stereotypowego lub z klisz sa znacznie odporniejsze i trwalsze. Punkty rastrowe i linie wytrawionej plyty maja te same wla¬ sciwosci. Jezeli sie chce uzyskac najlepsze wyniki, to równiez wywierane cisnienie mu¬ si byc stosunkowo niewielkie i zupelnie równomierne. Uzywanie farby staje sie tu¬ taj prostsze dzieki temu, ze w zetknieciu sie z forma trzeba utrzymywac jeden tylko walec, przenoszacy farbe bezposrednio z walka, zanurzonego w zbiorniku. Takze i w tym przypadku cisnienie walca barwiacego na walec drukarski powinno byc stosunko¬ wo niewielkie i bardzo równomierne, azeby mozna bylo uzyskac dobry wynik. Wreszcie unika sie tu znieksztalcenia powierzchni walca drukujacego wskutek dostosowania go do drukujacych cylindrów maszyny rota¬ cyjnej. Dalsza zaleta wynalazku polega na tym, ze istniejace zaklady, w których sto¬ sowana jest stereotypia lub reprodukcja fo- tochemigraficzna, moga byc bez jakichkol¬ wiek zmian uzyte do wyrobu form drukar¬ skich wedlug wynalazku po uzupelnieniu narzedzi do wygladzania i polerowania w celu przygotowania form drukarskich do przyjmowania farb anilinowych. Wreszcie plyty stereotypowe do rotacyjnych maszyn drukarskich mozna wytworzyc w znacznie krótszym czasie, niz odpowiednie gumowe formy, wobec czego istnieje moznosc doda¬ nia aktualnych wierszy lub wtraconych u- stepów tekstu przy pomocy tego rodzaju farb w odpowiednio krótkim czasie.Farby opisanego rodzaju nadaja sie szczególnie dobrze do druku, np. do spo¬ rzadzania kolorowych obramowan na bia¬ lym brzegu papieru gazetowego, poniewaz farby schna nadzwyczaj szybko. Jezeli sie uzywa farb pokostowych, to nie wysychaja one w odpowiednio krótkim czasie, wobec czego wykonywanie druku na bialym brzegu za pomoca farb pokostowych jest niemozli¬ we.Jedna z najwiekszych korzysci zastoso¬ wania wspomnianych farb jest moznosc u- zycia ich do druku wielobarwnego. Ponie¬ waz farby te sa przeswiecajace, przeto naj¬ wczesniej nalozone farby przeswiecaja przez pózniej nadrukowane, wobec czego nastepuje odtworzenie rzeczywistych kom- binacyj farb, a okolicznosc ta ma bezposred¬ ni wplyw na sporzadzanie wytrawionych plyt do druku wielobarwnego.Przy sporzadzaniu wytrawionych plyt, sluzacych do nakladania poszczególnych farb za pomoca porastrówanych barwnych negatywów, otrzymywanych za pomoca fo¬ tografii trójbarwnej, powstaja trzy zródla bledów. Pierwszym z nich jest t. zw. fal¬ szywe pokrycie, którego przyczyna sa wla¬ sciwosci poszczególnych farb pokostowych.Dalej bledy moga powstawac takze na po¬ szczególnych negatywach, wreszcie — wskutek porastrowania. Te wszystkie zró¬ dla bledów nie moga byc niezaleznie od sie¬ bie kontrolowane i zwalczane w trzech po¬ szczególnych drukach barwnych, lecz moz¬ na je usunac jedynie przez poprawki pod¬ czas wytrawiania plyt. Wskutek tego spo¬ rzadzenie wytrawionych plyt do druku — 3 —trójbarwnego wymaga dlugiego czasu, np. okresu/ 10 — 15 dni.Jezeli jednak zastosuje sie farby prze¬ swiecajace, to bledowi, wynikajacemu z fal¬ szywego pokrycia, zapobiega sie juz dzieki przeswieceniu samej farby, podczas gdy dalsze zródla bledów mozna obserwowac niezaleznie jedno od drugiego i uskutecz¬ niac poprawki przed ostatecznym wytra¬ wieniem, przy czym fotomechaniczny wy¬ rób wytrawionych plyt o wlasciwym zabar¬ wieniu trwa w ciagu malego ulamka tego czasu, który byl dotychczas potrzebny do tego celu, a wiec np. W ciagu kilku godzin.Przy sporzadzaniu porastrowanych plyt do trójbarwnej fotografii otrzymuje sie na- samprzód trzy negatywy dla trzech róz¬ nych barw zwykla droga i kopiuje sie je na zwyklym, nieprzeswiecajacym, bialym pa^ pierze fotograficznym. Nastepnie wykony¬ wa sie w kolorze bialym i czarnym pozyty¬ wy z trzech róznych negatywów barwnych i mozna je przy tym zmniejszyc lub powiek¬ szyc do wielkosci, pozadanej dla wytrawio¬ nych plyt Te pozytywy daja drukujacemu moznosc obserwowania, czy rozdzial farb w trzech wyciagach barwnych jest wlasci¬ wy, czy tez nalezy wprowadzic zmiany. W razie potrzeby zmian mozna je w prosty sposób przeprowadzic przez wzmocnienie lub oslabienie barw na pozytywach; w ten sposób wyklucza sie retuszowanie gotowej plyty w celu zmiany tonu; jest to srodek, który obecnie jest niezbedny przy sporza¬ dzaniu zwyklych plyt wielobarwnych. Z tych trzech pozytywów wykonywa sie za pomoca wywolywania trzy negatywy ra¬ strowe, które mozna dowolnie w wiekszym lub mniejszym stopniu zagescic. W ten spo¬ sób eliminuje sie bledy filtrów" barwnych.Nastepnie kopiuje sie negatywy rastrowe zwykla droga na plytach metalowych, np. cynkowych lub miedzianych, które sa po¬ wleczone wrazliwa na swiatlo warstwa ko¬ loidalna, po czym wytrawia sie naswietlone plyty bez potrzeby stosowanego zwykle po¬ wlekania asfaltem lub srodkiem podobnym.Przez to samo wylacza sie pokrywanie wy¬ trawionych plyt i stosowanie narzedzi me¬ chanicznych, uzywanych powszechnie celem unikniecia bledów pokrycia. Z podanych przyczyn wytrawia sie plyty nieco glebiej, niz to jest powszechnie stosowane. Oprócz oszczednosci na czasie uzyskuje sie. je¬ szcze i te korzysc, ze do wykonywania zwy¬ klych druków potrzebne sa tylko trzy far¬ by i ze sie osiaga lepsze ustopniowanie pól¬ tonów, tak ze poszczególne wartosci barwne lepiej wychodza. Oczywiscie mozna rów¬ niez uzyc wiecej farb, azeby niektóre odcie¬ nie lepiej uwydatnia W poprzednich wywodach wynalazek zostal opisany tylko na podstawie przy¬ kladu, oczywiscie mozliwe sa rózne odmia¬ ny i postacie wykonania wynalazku, które jednak nie odbiegaja od zasadniczego po¬ myslu. PL