Jest rzecza znana, ze za pomoca perga¬ minujacyeh srodków speczniajacych moz¬ na wytwarzac na tkaninach zawierajacych celuloze przezroczyste wzory usztywnio¬ ne. W przypadku stosowania tego sposo¬ bu do tkaniny, w która w celu wytworze¬ nia wzoru wetkano grubsza przedze, np pasma nitek lub kwadraty z nitek, albo wyhaftowano grubsze czesci w postaci fi¬ gur, miejsca wzorzyste posiadaly brzydki wyglad, byly twarde i lamliwe oraz po¬ wodowaly zbyt duza sztywnosc calej po¬ wierzchni tkaniny.Okazalo sie, ze mozna uniknac tych wad wytwarzajac sposobem wedlug pa¬ tentu nr 25 125 tkaniny, które zawieraja obok przedzy potraktowanej wstepnie równiez przedze niewrazliwa na dzialanie srodków speczniajacych, to jest surowa przedze z inkrustacjami naturalnymi. O- kazuje sie, ze przedza ta jest niewrazliwa nie tylko na dzialanie srodków speczniaja¬ cych, powodujacych kurczenie, ale rów¬ niez na dzialanie srodków powodujacych pergaminowanie. Na przyklad, wytwarza sie tkanine muslinowa, której tlo sklada sie z obrobionej przedzy bawelnianej oraz z wetkanych w nia pasm grubych, suro¬ wych nici bawelnianych. Tkanine te trak¬ tuje sie kwasem siarkowym o stezeniu 53°Be w ciagu 8 sekund, po czym kwas wyplukuje sie, tkanine merceryzuje sie lu-giem sodowym i wreszcie bieli/ W ten spo¬ sób uzyskuje sie przezroczysta tkanine, której tlo ppsiada znfcne dotychczas wlas¬ ciwosci i iest pokryte" ituekkimi wzorami pasmowym\(odcinajacymi sie wyraznie ja¬ ko pasma nieprzezroczyste na tle przezro¬ czystym.Zamiast przedzy surowej mozna we- tkac w tkanine z przedzy wstepnie potrak¬ towanej przedze uodporniona na dzialanie srodków speczniajacych. Do tego celu moze sie nadac np. zabarwiona przedza bawelniana, nasycona srodkami unieprze- makalniajacymi, przedza zestryfikowana lub zeteryfikowana na powierzchni. Wszy¬ stkie te rodzaje przedzy, znieczulone na kurczenie, sa odporne na dzialanie srod¬ ków pergaminujacych.Jako srodki speczniajace, powodujace pergaminowanie, sluza zwykle roztwory nieorganicznych kwasów, zasad i soli, np. roztwory kwasu siarkowego, kwasu fosfo¬ rowego, kwasów mieszanych, roztwór sil¬ nie oziebionego lugu sodowego, chlorku cynku, rodanku wapnia, amoniakalny roz¬ twór tlenku miedzi.Tkaniny, poddane pergaminowaniu we¬ dlug powyzszego sposobu, moga byc trak¬ towane w razie zyczenia jeszcze w dal¬ szym ciagu. Jezeli byla zastosowana prze¬ dza surowa, wówczas mozna poddac ja np. bieleniu. W przypadku stosowania prze¬ dzy znieczulonej mozna usunac ponownie preparat ochronny za pomoca srodka dzia¬ lajacego jako srodek rozpuszczajacy lub zmydlajacy. Na wzorach plaskich, rozluz¬ nionych w jakikolwiek sposób i poddanych poczatkowo pergaminowaniu, mozna wy¬ tworzyc wzory kreponowe przez traktowa¬ nie ich srodkami speczniajacymi, powodu¬ jacymi kurczenie sie, przy czym przedza pierwotnie ochroniona ulega skurczeniu sie i sfalowaniu na czesciach powierzchni poddanych pergaminowaniu.Róznorakie wzory mozna uzyskac, je¬ sli srodkiem pergaminujacym traktuje sie tylko niektóre miejsca tkaniny przez dru¬ kowanie bezposrednie lub drukowanie Ochronne. Wzory, wytworzone w ten spo¬ sób, moga byc w dalszym ciagu zmieniane przez traktowanie ich dodatkowo jeszcze raz srodkami speczniajacymi, powoduja¬ cymi kurczenie sie, np. lugiem sodowym, dzieki czemu otrzymuje sie wzory krepo¬ nowe. Wreszcie mozliwe sa jeszcze inne zestawienia jednoczesnego lub kolejnego miejscowego oddzialywania srodkami per- gaminujacymi lub powodujacymi kurcze¬ nie sie, przy czym wzory moga byc nakla¬ dane obok siebie lub na siebie oraz moga byc zmieniane w dalszym ciagu przez do¬ datkowe odzialywanie srodkiem, powodu¬ jacym kurczenie sie, na cala tkanine. Opi¬ sane wzory moga byc wzbogacone jeszcze przez farbowanie i drukowanie barwne. W zaleznosci od rodzaju barwnika powstaja przy tym wielostopniowe odcienie tonów barw, a to wskutek róznorakiego oddzialy¬ wania barwnika na wlókno róznie sprepa¬ rowane. PL PL