Niektóre pradnice na prad staly sa podczas pracy narazone na odwrócenie bie¬ gunowosci. Do nich naleza pradnice glów- nikowe do spawania i pradnice wzbudza¬ jace. Odwrócenie biegunowosci nastepuje w maszynach do spawania w razie omyl¬ kowego równoleglego wlaczenia do inne¬ go zródla pradu, np. polaczenia z inna ma¬ szyna do spawania na wieksze napiecie.Przez uzwojenie szeregowe przeplywa wte¬ dy w pewnych przypadkach duzy prad w kierunku odwrotnym. Nagle zwarcie po¬ woduje w wielu maszynach odwrócenie biegunowosci pola wskutek przeciwdziala¬ nia twornika. W pradnicach wzbudzaja¬ cych zdarza sie, ze wskutek zwarcia glów¬ nej pradnicy wytwarza sie przez indukcje w obwodzie wzbudzenia pradnicy glównej duzy prad, przeplywajacy przez twornik pradnicy wzbudzajacej i odwracajacy jej biegunowosc. Odwrócenie biegunowosci pradnicy wzbudzajacej moze takze nasta¬ pic, gdy pod dzialaniem regulatora bocz¬ nikowego zmniej szony zostanie szybko prad w jej obwodzie wzbudzenia, ponie¬ waz samoindukcja pola magnetycznego glównej pradnicy utrzymuje w tworniku pradnicy wzbudzajacej prad, powodujacy duze przeciwdzialanie twornika. Sa takze jeszcze inne przyczyny, powodujace od¬ wrócenie biegunowosci w takich maszy¬ nach. Czesto powoduje to znaczne trudno¬ sci, wskutek czego dalsza praca wymaga przelaczen albo przywrócenia wlasciwej biegunowosci przez zastosowanie zabie¬ gów pomocniczych.Zastosowanie magnesu trwalego do bu¬ dowy magnesnicy lub tylko na bieguny nie usuwa tych niedogodnosci, gdy prad po¬ wodujacy odwrócenie biegunowosci jest tak duzy, ze moze przezwyciezyc nateze¬ nie powsciagajace magnesnicy.Wedlug wynalazku stosuje sie w pew¬ nym miejscu magnesnicy magnes trwaly i wlaczony z nim równolegle bocznik ma¬ gnetyczny. Magnes trwaly musi posiadac wieksze natezenie powsciagajace niz caly pozostaly obwód magnetyczny (wykonany z miekkiego zelaza), aby mógl zapewnic wlasciwa biegunowosc maszyny, chociaz ona zostala poprzednio przemagnesowana.Jego przekrój poprzeczny musi byc dosta¬ tecznie duzy, aby do twornika doplywala dostatecznie duza liczba linij sil o wlasci¬ wej biegunowosci po odjeciu wszystkich li¬ nij rozproszonych, zwlaszcza przeplywaja¬ cych przez bocznik magnetyczny. Aby ilosc tych ostatnich linij nie byla nadmiernie duza, opornosc magnetyczna bocznika nie powinna byc zbyt mala; z drugiej strony musi byc dostatecznie mala, aby przy zmianie biegunowosci maszyny odbierala najwiekszy, powstajacy w kierunku od¬ wrotnym, strumien magnetyczny ze spad¬ kiem magnetycznego potencjalu znacznie mniejszym niz natezenie powsciagajace magnesu trwalego, dzieki czemu nie naste¬ puje zmiana biegunowosci magnesu trwa¬ lego.Na fig. 1 rysunku uwidoczniony jest schemat przedmiotu wynalazku. Liczba 15 oznaczony jest magnes trwaly, a liczba 12 — równolegle wlaczony bocznik z miek¬ kiego zelaza, zaopatrzony najlepiej w u- stalona lub zmieniana szczeline powietrz¬ na 13. Szczelina powietrzna moze byc wy¬ pelniona materialem niemagnetycznym, np. blacha mosiezna lub niemagnetyczna blacha stalowa. Przy uzyciu blachy stalo¬ wej mozna stosowac spawanie, dzieki cze¬ mu osiaga sie mocny, nieprzerwany slu¬ pek, wytrzymaly na naprezenia mecha¬ niczne. Zaklada sie, iz przez magnes trwa¬ ly przeplywaja linie sil w kierunku strzal¬ ki 1U od dolu do góry.Moga powstac cztery stany, które na¬ lezy w tym ukladzie uwzglednic. 1) Gdy niewzbudzona maszyna po u- przednim dzialaniu ma wlasciwa bieguno¬ wosc, natezenie powsciagajace magnesu trwalego dziala w kierunku zgodnym z magnetyzmem szczatkowym pozostalego obwodu magnetycznego. Pod dzialaniem równoleglego bocznika magnetycznego 12 czesc linij sil wytworzonych przez magnes trwaly plynie w dól. 2) Gdy maszyna jest podczas pracy wzbudzona w sposób wlasciwy, przez bocz¬ nik magnetyczny 12 przeplywaja linie sil z dolu do góry. 3) Gdy wskutek np. omylkowego wla¬ czenia równoleglego nastapi odwrócenie biegunowosci, przez bocznik magnetyczny 12 przeplywa suma linij sil magnesu trwa¬ lego i linij pozostalego obwodu magne¬ tycznego. 4) Po odlaczeniu maszyny poczatkowo wszystkie czesci zelazne obwodu magne¬ tycznego sa namagnesowane w niewlasci¬ wym kierunku z wyjatkiem magnesu trwa¬ lego. Potem strumien magnetyczny magne¬ su trwalego rozdziela sie na dwie czesci, z których jedna zwiera sie przez bocznik ma¬ gnetyczny 12, druga zas przeplywa przez pozostaly obwód magnetyczny i jest dosta¬ teczna do przezwyciezenia niewlasciwego magnetyzmu szczatkowego obwodu magne¬ tycznego.Rozproszenie linij sil w przestrzeni dziala podobnie jak bocznik magnetyczny.Gdy w szczelinie powietrznej 15 bocz¬ nika magnetycznego powstanie gestosc li¬ nij sil okolo 12000 na centymetr kwadra¬ towy, trzeba zastosowac okolo 1000 ampe- rozwojów do przezwyciezenia szczeliny o dlugosci 1 mm. Gdy magnes 15 ma dawac wieksze natezenie powsciagajace, koniecz¬ ny jest kilkocentymetrowy pret z dobrego — 2 —materialu lub jeszcze dluzszy pret z gor¬ szego materialu magnetycznego.Uklad wedlug fig. 1 moze byc umiesz¬ czony w róznych miejscach pola magne¬ tycznego. Kilka przykladów wykonania przedstawiaja fig. 2 — 7 rysunku.Fig. 2 przedstawia zwykla dwubiegu¬ nowa pradnice, sluzaca jako pradnica wzbudzajaca. Twornik 20, bieguny 21 i cewki 22 sa wykonane w zwykly sposób.Jarzmo 23 magnesu jest podzielone w kie¬ runku poziomym. Z lewej strony fig. 2 pozioma szczelina powietrzna 24 posiada mostek z magnesu trwalego 25. Sruby 26 sa zaznaczone tylko srednicami. Moga one byc wykonane z materialu niemagnetycz¬ nego. Z prawej strony fig. 2 szczelina po¬ wietrzna jest wypelniona plytka 29 ze sta¬ li niemagnetycznej i polaczona przy pomo¬ cy spawania z polówkami jarzma. Jako mostek dla szczeliny sluzy magnes podko- wiasty 27, posiadajacy wieksza dlugosc, a wskutek tego wieksze natezenie powscia¬ gajace niz prosty pret z tego samego ma¬ terialu. Sruby 28 sluza do przymocowania magnesu podkowiastego do polówek jarz¬ ma.Wedlug fig. 3 pret 35 z magnesu trwa¬ lego znajduje sie miedzy czesciami 31 i 32 bieguna, oddzielonymi za pomoca szczeli¬ ny powietrznej 34.Fig. 4 i 5 przedstawiaja zastosowanie wynalazku do pradnicy z poprzecznym po¬ lem, czesto stosowanej. Twornik 50 ma zwarta pare szczotek 51, a dokladnie w srodku miedzy tymi szczotkami dodatko¬ we szczotki 52. Nadbiegunniki 53 maja zwykla budowe jak w pradnicach z po¬ przecznym polem. Górny biegun 54 stano¬ wi biegun regulujacy, gdyz w oslonie z o- tworami 55 moze byc przestawiany tlok 56 za pomoca sruby 57 i kólka recznego 58.Dolny biegun 59 jak równiez górny bie¬ gun 54 sa otoczone cewkami 40, polaczo¬ nymi w szereg. Jarzmo 41 jest przeciete poziomo, wskutek czego powstaja szczeli¬ ny powietrzne 42. Te szczeliny posiadaja mostki z plyt 45 z twardej stali magne¬ tycznej, przymocowane za pomoca srub 43 do polówek jarzma. Pierscienie .4-4 z mate¬ rialu niemagnetycznego oddzielaja tarcze lozyskowe 46 od jarzma, wskutek czego nie moze powstac magnetyczne zwarcie strumienia linij sil.Na fig. 6 i 7 sa przedstawione przy¬ klady wykonania pradnic z polem po¬ przecznym, posiadajace bieguny reguluja¬ ce lub bez nich, przy czym urzadzenie we¬ dlug wynalazku nie znajduje sie w jarz¬ mie, lecz w pewnym miejscu dolnego bie¬ guna. W jednym przykladzie wykonania zastosowany jest prosty pret magnetyczny ze stali, a w drugim przykladzie magnes w postaci dzwonu, którego czesc srodkowa jest namagnesowana np. jako biegun pól¬ nocny, zewnetrzna zas czesc — jako bie¬ gun poludniowy. Dolny biegun moze byc w celu utrwalenia jego polozenia w prze¬ strzeni polaczony np. za pomoca plyt nie¬ magnetycznych 60 i srub 61 z górnym bie¬ gunem.Wedlug fig. 6 nadbiegunnik 53 jest polaczony za pomoca srub 67 z talerzowa tarcza 63. Naprzeciw niej, oddzielony za pomoca szczeliny powietrznej 66, znajdu¬ je sie zelazny pierscien pomocniczy 64, ty¬ czacy magnes trwaly 65 i oslone 62. Piers¬ cien pomocniczy 64 posiada gwint i umoz¬ liwia nastawianie wielkosci szczeliny po¬ wietrznej 66. Magnes trwaly 65 w postaci dzwonu jest polaczony z tarcza 63 za po¬ moca sruby 68, dzieki czemu osiaga sie drugie umocowanie dolnego bieguna.Wedlug fig. 7 zastosowany jest magnes trwaly 75 w postaci cylindra. Nasada 73 z zelaza miekkiego ma przekrój prostokat¬ ny i jest polaczona z nabiegunnikiem 53 przez spawanie. Naprzeciw tej nasady znajduje sie plyta zelazna 74, wkrecona w jarzmo 72. Szczelina powietrzna 76 moze byc zmieniana np. w ten sposób, ze mie¬ dzy plyta 74 i magnesem trwalym 75 albo — 3 —miedzy ta plyta i nasada 73 umieszcza sie wkladki zelazne. Magnes trwaly 75 i na- biegunnik 53 moga byc zabezpieczone w polozeniu wzajemnym za pomoca sruby 77, przechodzacej przez plyte 74.Przyklady wykonania wedlug fig. 4 — 7 maja te wspólna ceche, ze utrzymanie wlasciwej biegunowosci odbywa sie w pierwotnym polu pradnicy, posiadajacej pole poprzeczne, chociaz moze sie równiez zmienic biegunowosc pola poprzecznego, powstajacego od pradu dodatkowego, któ¬ ry przeplywa poprzez zwarte szczotki. Do¬ swiadczenia jednak wykazaly, ze nie jest konieczne stosowanie w polu poprzecznym dodatkowych urzadzen, poniewaz przy od¬ powiednim doborze urzadzenia w obwodzie pola pierwotnego powstaje samoczynnie podczas pracy pozadana biegunowosc po¬ la poprzecznego.Gdy szczelina powietrzna jest zmienna, mozna bez trudnosci stosowac magnes trwaly o bardzo duzym natezeniu powscia¬ gajacym, poniewaz nadmiar linij sil tego magnesu mozna przez zmniejszenie szcze¬ liny powietrznej odprowadzic w taki spo¬ sób, iz przeplywajace przez twornik pozo¬ stale linie sil pola magnetycznego nie osia¬ gaja zbyt duzych wartosci, wobec czego napiecie podczas biegu jalowego pradnicy nie wzrasta niedopuszczalnie.Inny sposób utrzymania napiecia w biegu jalowym w odpowiednich granicach polega na zastosowaniu odmagnetyzowu- jacego uzwojenia bocznikowego, przylaczo¬ nego do szczotek roboczych, albo do jednej szczotki roboczej i jednej pomocniczej. U- klad taki jest uwidoczniony w schemacie na fig. 8.Prad roboczy jest pobierany ze szczo¬ tek 52 i przeplywa przez uzwojenie glów¬ ne UO. Wedlug przedstawionego przykla¬ du sluzy on do zasilania luku swietlnego 80. Drugie uzwojenie 81 jest przylaczone do szczotek roboczych 52 albo do jednej szczotki 52 i jednej szczotki pomocniczej 51. Amperozwoje uzwojenia 81 stanowia tylko kilka procentów amperozwojów u- zwojenia glównego, wskutek czego uzwo¬ jenie 81 wywiera nieznaczne dzialanie na odbiór pradu podczas pracy.Magnes trwaly jest dostosowany do liczby linij sil, wystarczajacej do utrzy¬ mywania wlasciwej biegunowosci. Jest to tylko czesc ulamkowa calego strumienia linij sil, powstajacego wtedy, gdy pradni¬ ca podczas pracy dostarcza pelnego napie¬ cia. Bocznik magnetyczny jest dostosowa¬ ny z tego powodu do znacznie wiekszej liczby linij sil niz magnes trwaly. Przy przemagnesowaniu pradem obcym spadek potencjalu przeciwnych linij sil w szcze¬ linie bocznika dziala w kierunku oslabie¬ nia magnesu trwalego. Przy wlasciwym ruchu spadek potencjalu linij sil przeply¬ wajacych poprzez bocznik magnetyczny, powoduje wzmocnienie magnesu trwalego.Poniewaz oddzialywanie wzmacniajace po¬ jawia sie przy wlasciwym ruchu, a wiec znacznie czesciej niz oslabienie przy od¬ wróceniu biegunowosci, co zdarza sie raz poraz przez krótki czas, przeto nie ma nie¬ bezpieczenstwa, aby magnes trwaly z cza¬ sem zatracil swe namagnetyzowanie.Gdyby jednak mialo nastapic znaczne oslabienie magnesu, mozna w kilku przed¬ stawionych przykladach wykonania wy¬ mienic magnes trwaly bez rozbierania pradnicy, np. w przykladzie wedlug fig. 2 z prawej strony i wedlug fig. 4 — 7. PLSome DC generators are prone to polarity reversal during operation. These include welding head generators and excitation generators. The polarity is reversed in welding machines in the event of accidental simultaneous connection to another source of current, e.g. connection to another welding machine with a higher voltage. In some cases, a large current flows through the series winding in the opposite direction. . Suddenly, a short circuit causes the polarity of the field to be inverted in many machines by counteracting the armature. In excitation generators it happens that due to the short circuit of the main generator, a large current is generated by induction in the excitation circuit of the main generator, flowing through the armature of the excitation generator and reversing its polarity. Reversal of the excitation generator polarity may also occur when, under the action of the shunt regulator, the current in its excitation circuit is rapidly reduced, because the self-induction of the main generator magnetic field maintains the current generating generator in the armature, causing a long armature counteraction. There are also other reasons for the reversal of polarity in such machines. This often causes considerable difficulties, as a result of which further operation requires switching or restoring the correct polarity by the use of auxiliary devices. The use of a permanent magnet for the construction of a magnet or only to the poles does not eliminate these disadvantages, when the current causing the polarity reversal is so large that it can overcome the pull-in force of the magnet. According to the invention, a permanent magnet is used at a certain point in the magnet and a magnetic shunt connected in parallel with it. The permanent magnet must have a greater pull-in strength than the rest of the magnetic circuit (made of soft iron) in order to be able to ensure the correct polarity of the machine, although it has previously been magnetized. Its cross-section must be large enough to allow sufficient lines to reach the armature. force of proper polarity after subtracting all scattered lines, especially those flowing through the magnetic shunt. In order that the number of the latter lines is not excessively large, the magnetic resistance of the shunt should not be too low; on the other hand, it must be small enough so that when the polarity of the machine is changed, it receives the greatest magnetic flux arising in the reverse direction with a magnetic potential drop much less than the pull intensity of the permanent magnet, so that the polarity of the magnet does not change permanently Fig. 1 of the drawing shows a diagram of the subject of the invention. Number 15 denotes a permanent magnet, and number 12 - a soft iron shunt connected in parallel, preferably provided with a fixed or changed air gap 13. The air gap may be filled with a non-magnetic material, e.g. brass or non-magnetic sheet. steel plate. When using steel sheet, welding can be used, thanks to which a strong, uninterrupted post, resistant to mechanical stress, is achieved. It is assumed that lines of force flow through the permanent magnet in the direction of the 1U arrow from bottom to top. Four states can arise, which should be taken into account in this system. 1) When the non-excited machine has the correct polarity after upstream operation, the pull-in current of the permanent magnet acts in a direction consistent with the residual magnetism of the remaining magnetic circuit. Under the action of the parallel magnetic shunt, part of the lines of force generated by the permanent magnet flows downwards. 2) When the machine is properly excited during operation, lines of force flow through the magnetic shunt 12 from bottom to top. 3) When a polarity reversal occurs due to, for example, accidental parallel switching, the sum of the lines of the force of the permanent magnet flows through the magnetic shunt 12 and the lines of the remaining magnetic circuit. 4) After disconnecting the machine, initially all the iron parts of the magnetic circuit are magnetized in the wrong direction, except for the permanent magnet. The magnetic flux of the permanent magnet then splits into two parts, one of which is short-circuited by the magnetic shunt 12, the other flows through the remaining magnetic circuit, and is sufficient to overcome the inadequate magnetism of the residual magnetic circuit. in space it acts like a magnetic shunt. When a line density of about 12,000 per square centimeter develops in the air gap 15 of the magnetic shunt, about 1,000 amperes must be used to overcome the gap of 1 mm. If the magnet 15 is to give a higher pull, a rod of several centimeters of good material or an even longer rod of inferior magnetic material is necessary. The system according to Fig. 1 can be placed at different positions in the magnetic field. Figures 2 - 7 of the drawing show a few embodiments. 2 shows an ordinary two-pole generator that serves as an excitation generator. The armature 20, the poles 21 and the coils 22 are made in the usual way. The magnet yoke 23 is divided in a horizontal direction. On the left side of Fig. 2, the horizontal air gap 24 has a permanent magnet bridge 25. The screws 26 are only marked with their diameters. They may be made of a non-magnetic material. On the right side of FIG. 2, the air gap is filled with a plate 29 of a non-magnetic solid and connected by welding to the yoke halves. A horseshoe magnet 27 is used as a bridge for the gap, which has a greater length and therefore greater adhesion strength than a simple rod of the same material. The screws 28 serve to fasten the horseshoe magnet to the halves of the yoke. According to Fig. 3, the permanent magnet rod 35 is located between the pole parts 31 and 32, separated by an air gap 34. 4 and 5 illustrate the application of the invention to a cross sheer generator frequently used. The armature 50 has a compact pair of brushes 51 and, exactly in the center between the brushes, additional brushes 52. The pole pieces 53 have the usual structure as in cross-field generators. The upper pole 54 is the regulating pole, since in the housing 55 the piston 56 can be adjusted by means of the screw 57 and handwheel 58. The lower pole 59 and the upper pole 54 are surrounded by coils 40 connected in number. The yoke 41 is cut horizontally, thereby forming air gaps 42. These gaps are provided with bridges of hard magnetic steel plates 45 fastened by screws 43 to the yoke halves. The rings .4-4 made of a non-magnetic material separate the bearing plates 46 from the yoke, so that no magnetic short-circuit of the current line cannot occur. Figs. 6 and 7 show examples of alternators with a cross-field, having poles that regulate With or without, the device according to the invention is not in the yoke but at some point in the lower pole. In one embodiment, a simple magnetic rod made of steel is used, and in the second example, a bell-shaped magnet is used, the middle part of which is magnetized, for example, as the North Pole, and the outer part as the South Pole. In order to fix its position in space, the lower pole may be connected, for example, by means of non-magnetic plates 60 and screws 61 to the upper pole. According to FIG. 6, the pole piece 53 is connected by means of screws 67 to the plate disk 63. Opposite below, separated by an air gap 66, there is an iron auxiliary ring 64, a permanent magnet 65, and a cover 62. The auxiliary ring 64 has a thread and enables the adjustment of the size of the air gap 66. Permanent magnet 65 in the form of a bell, it is connected to the disk 63 by means of a screw 68, whereby a second fixation of the lower pole is obtained. According to Fig. 7, a permanent magnet 75 in the form of a cylinder is used. The mild-iron base 73 has a rectangular cross-section and is connected to the pole piece 53 by welding. Opposite this base there is an iron plate 74, screwed into the yoke 72. The air gap 76 can be varied e.g. in such a way that between the plate 74 and the permanent magnet 75 or - 3 - between this plate and the base 73 iron inserts are placed. . The permanent magnet 75 and the pole 53 can be secured in their reciprocal position by means of a screw 77 passing through the plate 74. The embodiments according to Figs. 4 - 7 also have the common feature that the maintenance of the correct polarity takes place in the primary field of the generator having the field transverse, although the polarity of the transverse field arising from the auxiliary current that flows through the compact brushes may also change. However, experience has shown that it is not necessary to use additional devices in the transverse field, because with the appropriate selection of the device in the primary field circuit, the desired polarity of the transverse field automatically arises during operation. When the air gap is variable, a magnet can be used without difficulty. permanent with a very high retentive intensity, because the excess force lines of this magnet can be discharged by reducing the air gap in such a way that the remaining lines of the magnetic field force flowing through the armature do not reach too high values, the idling voltage of the generator does not increase unacceptably. Another way to keep the idle voltage within the appropriate limits is to use a demagnetizing shunt winding attached to the working brushes or to one working and one auxiliary brush. Such a configuration is shown in the diagram in FIG. 8. The operating current is taken from the fluff 52 and flows through the main winding UO. According to the example shown, it is used to supply the light arc 80. The second winding 81 is connected to the working brushes 52 or to one brush 52 and one auxiliary brush 51. The ampere turns of the winding 81 account for only a few percent of the ampere turns of the main winding, thus not 81 has a slight effect on the current pick-up during operation. The permanent magnet is adapted to the number of lines of force sufficient to maintain the correct polarity. It is only a fractional part of the entire power stream, which arises when the generator is operating at full voltage. The magnetic shunt is therefore adapted to a much larger number of lines of force than the permanent magnet. In the case of remagnetization with a foreign current, the decrease in the potential of the opposite force lines into the shunt slots acts in the direction of the weakening of the permanent magnet. With proper movement, the decrease in potential and the forces flowing through the magnetic shunt causes the permanent magnet to strengthen, because the amplifying effect occurs with proper movement, so much more often than the reversal weakening, which happens once for a short time. there is no risk, therefore, that a permanent magnet will lose its magnetization over time; however, if the magnet is to be significantly weakened, it is possible to replace the permanent magnet without disassembling the generator in the example shown in Figs. 2 on the right and according to Figs. 4 - 7. GB