Do odzyskiwania siarkowodoru z gazów i gazów odlotowych stosuje sie ciecze po¬ chlaniajace, np. roztwory weglanów pota- sowców, potasowoowych soli slabych kwa¬ sów organicznych, wodorotlenku amonu lub zasad organicznych (np. aminy trójetano- lowej). Roztwory te pochlaniaja na zimno siarkowodór oraz oddaja go przy nagrze¬ waniu w takim stezeniu, ze mozliwe jest jego wyzyskanie.Inne chemikalia, np. airsenian potasu, pozwalaja na utlenianie siarkowodoru na siarke.Siarkowodór w surowym gazie z wegla kamiennego jest odzyskiwany zazwyczaj na sucho przy pomocy mas zawierajacych wo¬ dorotlenek zelaza i z nich jest odzyskiwa¬ ny w postaci dwutlenku siarki lub siarki.Wszystkie te sposoby nie daja sie sto¬ sowac przy obróbce duzych ilosci gazów, zawierajacych malo siarkowodoru, np. przy obróbce powietrza odlotowego w fa¬ brykach wiskozowego jedwabiu sztuczne¬ go lub welny celulozowej o zawartosci 0,2 g H2S w 1 m3, gdyz male szybkosci reakcji roztworów slabych zasad z siarko¬ wodorem wymagaja duzych przesitrzeni reakcyjnych.Gazy odlotowe mozna równiez trakto¬ wac lugiem sodowym, przy czyim powstaja wówczas wody odpadkowe, zawierajace siarczek, które ze wzgledu na swa wlasci-wosc pochlaniania tlenu nic moga byc Wprowadzane do malych osadników. Nie^ korzystne jest równiez mieszanie wód od¬ padkowych z innymi wodami odpadkowy¬ mi, zawierajacymi kwas siarkowy i pocbo^ dzacymiz fabryk wiskozowego jedwabiu, sztucznego i welny celulozowej, a to wsku¬ tek zwiazanego z tym wydzielania sie siarkowodoru. Wskutek reakcji lugu od¬ padkowego z kwasem siarkowym powstaje oprócz tego siarczan sodu, którego wy¬ puszczanie z woda odpadkowa w wielu fa¬ brykach wiskozowego jedwabiu sztucznego i welny celulozowej jest zabronione urze¬ dowo ze wzgledu na szkodliwe oddzialywa¬ nie siarczanu na beton, tak iz unika sie tworzenia sie tego siarczanu, o ile nie jest on niezbednie potrzebny do fabrykacji.W celu usuniecia tych trudnosci próbo¬ wano zuzytkowywac lugi odpadkowe ewen¬ tualnie do odsiarkowywania przedziwa wijskozowego. Powstaje przy tym wielo¬ siarczek sodu zwiekszajacy jeszcze bar¬ dziej zdolnosc lugu do pochlaniania tlenu.Odparowywanie lugu w celu zastosowania go jako cieczy do obróbki drzewa w fabry¬ kach celulozy siarczanowej oplaca sie tylko w bezposredniej bliskosci takich fabryk.Okazalo sie, ze mozna odzyskiwac cal¬ kowicie siarke z gazów odlotowych przy fabrykacji lub przeróbce wiskozy w sposób nastepujacy.Gazy odlotowe z przedzarek, z kapieli przedzalniczych, jak równiez z zakwasza¬ nia, obrabia sie po usunieciu glównej czesci1 niezmienionego siarczku wegla rozcienczo¬ nym lugiem sodowym; powstale wody od¬ padkowe, zawierajace siarczek, obrabia sie gazami zawierajacymi dwutlenek wegla, najlepiej gazami dymnymi', gaz siarkowo¬ dorowy odzyskuje sie jako siarke lub prze¬ rabia sie w odpowiedni sposób bezpo¬ srednio na kwas siarkowy, podczas gdy utworzone roztwory weglanu wzglednie dwuweglanu sodu obrabia sie wodoro¬ tlenkiem wapnia, tak iz utworzony roztwór wodorotlenku sodu moze byc ponownie stosowany do dalszego pochlaniania siar¬ kowodoru z gazów odlotowych w obiegu okreznym.Wymiana odbywa sie wedlug równan nastepujacych: 1. NaHS + C02 + H20 = NaHCOs + H2S. 2. Na2S+2C02+2H20=2NaHCOs+H2S.Siarkowodór uchodzi bedac zmieszany z nieczynnymi skladnikami gazu dymnego.Jezeli siarczek sodu jest obrabiany na zimno, wówczas powstaje dwuweglan.W celu uwolnienia jednej objetosci siairko- wodoru, zuzywa sie w mysl równania 2 dwie objetosci dwutlenku wegla. Jest przeto rzecza korzystna stosowac tempe¬ ratury takie, w jakich wodorosiairczek so¬ du i dwuweglan sodu rozkladaja sie.Reakcja przebiega wówczas wedlug równania: 3. Na2S + CO2 + H2O = Na2C0s + H2S.Przy tym w uchodzacej mieszaninie ga¬ zów otrzymuje sie wieksze stezenia siarko¬ wodoru niz przy pracy na zimno.Reakcje 1 —¦ 3 przebiegaja calkowicie.W zaleznosci od stopnia zawartosci CO2 w gazie dymnym siarkowodór znajdu¬ je sie w takich stezeniach, iz moze byc sto¬ sowany do czesciowego spalania na siarke sposobem Clausa lub do spalania na SO2 lub tez do utleniania sposobem kontakto¬ wym na SO3 z koncowym wytwarzaniem kwasu siarkowego i wreszcie do uzyskiwa¬ nia siarki przy pomocy mas zawierajacych wodorotlenek zelaza (pochlanianie na s cho). Odplywajacy roztwór weglanu lub dwuweglanu poddaje sie obróbce wodoro¬ tlenkiem wapnia. Powstaje przy tym roz¬ twór wodorotlenku sodu, który jest stoso¬ wany do przemywania powietrza odloto¬ wego, zawierajacego siarkowodór, oraz weglan wapnia. Szlam weglanu wapnia — 2 —nadaje sie, Jako powstaly w wyniku stra¬ cenia, szczególnie do zobojetniania wód odpadkowych, zawierajacych kwas siar¬ kowy.Roztwór wodorotlenku sodu przy po¬ mocy odpowiednich urzadzen, np. filtrów, jest oddzielany prawie calkowicie od szla¬ mu i odzyskiwany, przy czym ponownie moze byc stasowany do przemywania po¬ wietrza odlotowego.W przypadku uzywania do przemywa¬ nia powietrza odlotowego, zawierajacego siarkowodór, Lugu odpadkowego, zawiera¬ jacego hemiceluloze, w fabrykach wiskozo¬ wego jedwabiu sztucznego i welny celulo¬ zowej przy traktowaniu lugu odlotowego, zawierajacego siarczek, gazem dymnym wypada hemiiceluloza wskutek resztowego wiazania wolnej zasady. Celuloza ta po¬ zostaje najpierw w zawiesinie, zostaje jednak calkowicie wydzielona przy obrób¬ ce wodorotlenkiem wapnia. Tak wiec istnieje mozliwosc ponownego zuzytkowy- wania bezwartosciowego dotychczas wo¬ dorotlenku sodu lugów odpadkowych.Przy przeprowadzaniu sposobu tego nie powstaja wody odpadkowe, dzieki czemu unika sie we wstepnym osadniku dotych¬ czasowych trudnosci, np. uszkodzen beto¬ nu przez latwo rozpuszczalne siarczany, trudnosci zwiazanych z wydzielaniem sie siarkowodoru i pochlanianiem zapasu roz¬ puszczonego tlenu.Do obróbki gazem dymnym cieczy, za¬ wierajacej siarczek, znane sa urzadzenia do pochlaniania gazów, jak np. pluczki ro¬ tacyjne, wypelnione lub puste pluczki wie¬ zowe i kolumny pluczkowe.Poniewaz w celu uzyskania siarko¬ wodoru stosuje sie tylko bezwartosciowy gaz dymny, przeto sposób posiada gospo¬ darczoduze znaczenie. PL PLTo recover hydrogen sulphide from gases and waste gases, absorbing liquids are used, e.g. solutions of potassium carbonates, potassium salts of weak organic acids, ammonium hydroxide or organic bases (e.g. triethanolamine). These solutions absorb hydrogen sulphide when cold and release it when heated in such a concentration that it can be utilized. Other chemicals, e.g. potassium arsenate, allow the oxidation of hydrogen sulphide to sulphur. Hydrogen sulphide in raw gas from hard coal is usually recovered dry using masses containing iron hydroxide and from them it is recovered in the form of sulphur dioxide or sulphur. All these methods cannot be used when processing large quantities of gases containing little hydrogen sulphide, e.g. when processing exhaust air in factories of viscose rayon or cellulose wool with a content of 0.2 g H2S in 1 m3, because the low reaction rates of weak base solutions with hydrogen sulphide require large reaction spaces. Waste gases can also be treated with sodium hydroxide, which then produces wastewater containing sulfide, which, due to its oxygen-absorbing properties, cannot be discharged into small settling tanks. It is also undesirable to mix wastewater with other wastewater containing sulfuric acid and coming from viscose silk, artificial silk, and cellulose wool factories, due to the associated release of hydrogen sulfide. The reaction of waste lye with sulfuric acid also produces sodium sulfate, the discharge of which with waste water is officially prohibited in many viscose rayon and cellulose wool factories due to the harmful effect of sulfate on concrete, so that the formation of this sulfate is avoided unless it is absolutely necessary for production. In order to eliminate these difficulties, attempts have been made to use the waste lye for desulfurization of viscose. This produces sodium polysulfide, which further increases the oxygen-absorbing capacity of the lye. Evaporating the lye for use as a wood-processing liquid in kraft pulp factories is only cost-effective in the immediate vicinity of such factories. It has been found that sulfur can be completely recovered from the exhaust gases during viscose production or processing in the following manner: The exhaust gases from spinning furnaces, spinning baths, and acidification are treated with dilute sodium hydroxide after removal of the main part of the unchanged carbon sulfide; The resulting wastewater containing sulphide is treated with gases containing carbon dioxide, preferably smoke gases. The hydrogen sulphide gas is recovered as sulphur or processed directly into sulphuric acid in a suitable manner, while the formed sodium carbonate or sodium bicarbonate solutions are treated with calcium hydroxide, so that the formed sodium hydroxide solution can be reused for further absorption of hydrogen sulphide from the waste gases in a circular circuit. The exchange takes place according to the following equations: 1. NaHS + CO2 + H2O = NaHCO3 + H2S. 2. Na2S+2C02+2H20=2NaHCOs+H2S. Hydrogen sulphide escapes, being mixed with inactive components of the flue gas. If sodium sulphide is cold-processed, bicarbonate is formed. In order to release one volume of hydrogen sulphide, two volumes of carbon dioxide are consumed according to equation 2. It is therefore advantageous to use temperatures at which sodium hydrosulfide and sodium bicarbonate decompose. The reaction then proceeds according to the equation: 3. Na2S + CO2 + H2O = Na2C0s + H2S. In this case, higher concentrations of hydrogen sulfide are obtained in the escaping gas mixture than in cold operation. Reactions 1 — 3 proceed completely. Depending on the CO2 content in the flue gas, hydrogen sulfide is present in such concentrations that it can be used for partial combustion to sulfur by the Claus method, or for combustion to SO2, or for contact oxidation to SO3 with the final production of sulfuric acid, and finally for obtaining sulfur by means of masses containing iron hydroxide (absorption on s cho). The effluent carbonate or bicarbonate solution is treated with calcium hydroxide. This produces a sodium hydroxide solution, which is used to scrub exhaust air containing hydrogen sulfide and calcium carbonate. Calcium carbonate sludge—2—is particularly suitable, as formed by precipitation, for neutralizing wastewater containing sulfuric acid. The sodium hydroxide solution is separated almost completely from the sludge using suitable devices, e.g., filters, and can be recycled, where it can be used again for washing exhaust air. When waste liquor containing hemicellulose is used to wash exhaust air containing hydrogen sulfide, in viscose rayon and cellulose wool factories, hemicellulose is precipitated during the treatment of the sulfide-containing waste liquor with smoke gas due to residual binding of the free base. This cellulose initially remains in suspension, but is completely separated during treatment with calcium hydroxide. Therefore, it is possible to reuse the previously worthless sodium hydroxide waste liquor. This method does not produce wastewater, which avoids the previous difficulties in the primary settling tank, such as damage to concrete caused by easily soluble sulfates, the problems associated with the release of hydrogen sulfide, and the absorption of dissolved oxygen. Gas absorption devices such as rotary scrubbers, filled or empty tower scrubbers, and scrubbing columns are known for treating liquids containing sulfide with flue gas. Because only the worthless flue gas is used to obtain hydrogen sulfide, the method has great economic importance.