Do odzyskiwania siarkowodoru z gazów i gazów odlotowych stosuje sie ciecze po¬ chlaniajace, np. roztwory weglanów pota- sowców, potasowoowych soli slabych kwa¬ sów organicznych, wodorotlenku amonu lub zasad organicznych (np. aminy trójetano- lowej). Roztwory te pochlaniaja na zimno siarkowodór oraz oddaja go przy nagrze¬ waniu w takim stezeniu, ze mozliwe jest jego wyzyskanie.Inne chemikalia, np. airsenian potasu, pozwalaja na utlenianie siarkowodoru na siarke.Siarkowodór w surowym gazie z wegla kamiennego jest odzyskiwany zazwyczaj na sucho przy pomocy mas zawierajacych wo¬ dorotlenek zelaza i z nich jest odzyskiwa¬ ny w postaci dwutlenku siarki lub siarki.Wszystkie te sposoby nie daja sie sto¬ sowac przy obróbce duzych ilosci gazów, zawierajacych malo siarkowodoru, np. przy obróbce powietrza odlotowego w fa¬ brykach wiskozowego jedwabiu sztuczne¬ go lub welny celulozowej o zawartosci 0,2 g H2S w 1 m3, gdyz male szybkosci reakcji roztworów slabych zasad z siarko¬ wodorem wymagaja duzych przesitrzeni reakcyjnych.Gazy odlotowe mozna równiez trakto¬ wac lugiem sodowym, przy czyim powstaja wówczas wody odpadkowe, zawierajace siarczek, które ze wzgledu na swa wlasci-wosc pochlaniania tlenu nic moga byc Wprowadzane do malych osadników. Nie^ korzystne jest równiez mieszanie wód od¬ padkowych z innymi wodami odpadkowy¬ mi, zawierajacymi kwas siarkowy i pocbo^ dzacymiz fabryk wiskozowego jedwabiu, sztucznego i welny celulozowej, a to wsku¬ tek zwiazanego z tym wydzielania sie siarkowodoru. Wskutek reakcji lugu od¬ padkowego z kwasem siarkowym powstaje oprócz tego siarczan sodu, którego wy¬ puszczanie z woda odpadkowa w wielu fa¬ brykach wiskozowego jedwabiu sztucznego i welny celulozowej jest zabronione urze¬ dowo ze wzgledu na szkodliwe oddzialywa¬ nie siarczanu na beton, tak iz unika sie tworzenia sie tego siarczanu, o ile nie jest on niezbednie potrzebny do fabrykacji.W celu usuniecia tych trudnosci próbo¬ wano zuzytkowywac lugi odpadkowe ewen¬ tualnie do odsiarkowywania przedziwa wijskozowego. Powstaje przy tym wielo¬ siarczek sodu zwiekszajacy jeszcze bar¬ dziej zdolnosc lugu do pochlaniania tlenu.Odparowywanie lugu w celu zastosowania go jako cieczy do obróbki drzewa w fabry¬ kach celulozy siarczanowej oplaca sie tylko w bezposredniej bliskosci takich fabryk.Okazalo sie, ze mozna odzyskiwac cal¬ kowicie siarke z gazów odlotowych przy fabrykacji lub przeróbce wiskozy w sposób nastepujacy.Gazy odlotowe z przedzarek, z kapieli przedzalniczych, jak równiez z zakwasza¬ nia, obrabia sie po usunieciu glównej czesci1 niezmienionego siarczku wegla rozcienczo¬ nym lugiem sodowym; powstale wody od¬ padkowe, zawierajace siarczek, obrabia sie gazami zawierajacymi dwutlenek wegla, najlepiej gazami dymnymi', gaz siarkowo¬ dorowy odzyskuje sie jako siarke lub prze¬ rabia sie w odpowiedni sposób bezpo¬ srednio na kwas siarkowy, podczas gdy utworzone roztwory weglanu wzglednie dwuweglanu sodu obrabia sie wodoro¬ tlenkiem wapnia, tak iz utworzony roztwór wodorotlenku sodu moze byc ponownie stosowany do dalszego pochlaniania siar¬ kowodoru z gazów odlotowych w obiegu okreznym.Wymiana odbywa sie wedlug równan nastepujacych: 1. NaHS + C02 + H20 = NaHCOs + H2S. 2. Na2S+2C02+2H20=2NaHCOs+H2S.Siarkowodór uchodzi bedac zmieszany z nieczynnymi skladnikami gazu dymnego.Jezeli siarczek sodu jest obrabiany na zimno, wówczas powstaje dwuweglan.W celu uwolnienia jednej objetosci siairko- wodoru, zuzywa sie w mysl równania 2 dwie objetosci dwutlenku wegla. Jest przeto rzecza korzystna stosowac tempe¬ ratury takie, w jakich wodorosiairczek so¬ du i dwuweglan sodu rozkladaja sie.Reakcja przebiega wówczas wedlug równania: 3. Na2S + CO2 + H2O = Na2C0s + H2S.Przy tym w uchodzacej mieszaninie ga¬ zów otrzymuje sie wieksze stezenia siarko¬ wodoru niz przy pracy na zimno.Reakcje 1 —¦ 3 przebiegaja calkowicie.W zaleznosci od stopnia zawartosci CO2 w gazie dymnym siarkowodór znajdu¬ je sie w takich stezeniach, iz moze byc sto¬ sowany do czesciowego spalania na siarke sposobem Clausa lub do spalania na SO2 lub tez do utleniania sposobem kontakto¬ wym na SO3 z koncowym wytwarzaniem kwasu siarkowego i wreszcie do uzyskiwa¬ nia siarki przy pomocy mas zawierajacych wodorotlenek zelaza (pochlanianie na s cho). Odplywajacy roztwór weglanu lub dwuweglanu poddaje sie obróbce wodoro¬ tlenkiem wapnia. Powstaje przy tym roz¬ twór wodorotlenku sodu, który jest stoso¬ wany do przemywania powietrza odloto¬ wego, zawierajacego siarkowodór, oraz weglan wapnia. Szlam weglanu wapnia — 2 —nadaje sie, Jako powstaly w wyniku stra¬ cenia, szczególnie do zobojetniania wód odpadkowych, zawierajacych kwas siar¬ kowy.Roztwór wodorotlenku sodu przy po¬ mocy odpowiednich urzadzen, np. filtrów, jest oddzielany prawie calkowicie od szla¬ mu i odzyskiwany, przy czym ponownie moze byc stasowany do przemywania po¬ wietrza odlotowego.W przypadku uzywania do przemywa¬ nia powietrza odlotowego, zawierajacego siarkowodór, Lugu odpadkowego, zawiera¬ jacego hemiceluloze, w fabrykach wiskozo¬ wego jedwabiu sztucznego i welny celulo¬ zowej przy traktowaniu lugu odlotowego, zawierajacego siarczek, gazem dymnym wypada hemiiceluloza wskutek resztowego wiazania wolnej zasady. Celuloza ta po¬ zostaje najpierw w zawiesinie, zostaje jednak calkowicie wydzielona przy obrób¬ ce wodorotlenkiem wapnia. Tak wiec istnieje mozliwosc ponownego zuzytkowy- wania bezwartosciowego dotychczas wo¬ dorotlenku sodu lugów odpadkowych.Przy przeprowadzaniu sposobu tego nie powstaja wody odpadkowe, dzieki czemu unika sie we wstepnym osadniku dotych¬ czasowych trudnosci, np. uszkodzen beto¬ nu przez latwo rozpuszczalne siarczany, trudnosci zwiazanych z wydzielaniem sie siarkowodoru i pochlanianiem zapasu roz¬ puszczonego tlenu.Do obróbki gazem dymnym cieczy, za¬ wierajacej siarczek, znane sa urzadzenia do pochlaniania gazów, jak np. pluczki ro¬ tacyjne, wypelnione lub puste pluczki wie¬ zowe i kolumny pluczkowe.Poniewaz w celu uzyskania siarko¬ wodoru stosuje sie tylko bezwartosciowy gaz dymny, przeto sposób posiada gospo¬ darczoduze znaczenie. PL PL