£c6pj4t Znane jest wytwarzanie trwalych za¬ barwien na estrach i eterach celulozy w ten sposób, ze estry lub etery celulozy traktuje sie zasadami organicznymi, zawierajacymi dajaca sie dwuazowac grupe aminowa, po czym dwuazuje sie na wlóknie i wywoluje barwnik azowy przez traktowanie skladni¬ kiem sprzegajacym, np. /9-naftolem- Obecnie stwierdzono, ze odporne na pranie zabarwienia na estrach i eterach celulozy mozna otrzymywac w sposób zna¬ cznie prostszy, traktujac estry albo etery celtdozy aminonaftolami lub produktami podstawienia ich przy pierscieniu, np, alky- lowymi albo chlorowcowymi produktami podstawienia, zawierajacymi w pierscieniu naftalenowym co najmniej jedno wolne i zdolne do sprzegania polozenie, albo rozpuszczajac wymienione aminonaftole w tych estrach lub eterach, po czym dwu¬ azuje sie i powoduje samosprzeganie sie skladników barwnika przez traktowanie sroidkaimi zobojetniajacymi kwas albo srod¬ kami o odczynie zasadowym. Sprzeganie to mozna osiagnac badz po ukonczonym dwu- azowaniu przez dodanie srodków zobojet¬ niajacych kwas albo srodków o odczynie zasadowym do kapieli dwuazujacej, badz przez traktowanie srodkami tymi w kapisli swiezej.Przy wykonywaniu sposobu wedlug wy¬ nalazku odpada zastosowanie specjalnegoheterogenicznego skladnika sprzegajacego, poniewaz amkionaftol, znajdujacy sie na wlóknie, -dziala równoczesnie jako' skladnik dwuaizowania oraz sprzegania. Dla farbia¬ rza stanowi to znaczna korzysc, gdyz odpa¬ da specjalna kapiel sprzegajaca, zawiera¬ jaca skladnik sprzegajacy, np. /7-naftol.W razie barwienia z zastosowaniem sprze¬ gajacych sie samych ze soba zwiazków, któ¬ re zawieraja grupy sulfonowe i sa opisane w patentach nr 29 665, nr 30 811, nr 30 839 i nr 30 841, pozwala sposób niniejszy takze i na równoczesne otrzymywanie odpornych na pranie zabarwien efektów z estrów albo eterów celulozy w tkaninach lub przedzach albo welnie szarpanej, mogacych obok wel¬ ny naturalnej zawierac równiez i welne ce¬ lulozowa z celulozy regenerowanej. Poste¬ puje sie przy tym w ten sposób, ze kapiele barwiace, stosowane przy tych sposobach barwienia, zadaje sie aminomaftoiem o po¬ zadanym skladzie w postaci drobno roz¬ dzielonej pasty lub w postaci soli potasow- cowej albo soli kwasnej, przy czym amino- naiftol ciagnie, praktycznie biorac, wylacz¬ nie na estry lub etery celulozy, po czym dwuazuje sie na wlóknie i wywoluje przez samosiprzeganie sie skladników barwnika.Traktowanie wlókna aminonaftolami moze byc dokonywane zarówno w roztwo¬ rze kwasnym, jak i w roztworze obojetnym albo zasadowym. Dwuazowanie uskutecznia sie za pomoca srodków zwyklych; do prze¬ prowadzania sprzegania- mozna stosowac zasady nieorganiczne, nieorganiczne lub organiczne sole o odczynie zasadowym albo zasady organiczne o odczynie zasadowym.Przyklad I. Jedwab octanowy traktuje sie w ciagu mniej wiecej jednej godziny w temperaturze mniej wiecej 80° C 5°/o-ami soli sodowej ./-amino-6-naftolu, ewentual¬ nie w obecnosci koloidu ochronnego, jak nip. lugu posiarczynowego albo oleylome- tylotauryny, nastepnie plucze sie, dwuazuje na zimno 7i5°/b-ami azotynu sodowego i 15%-ami kwasu solnego, odwirowuje i wywoluje w zimnej kapieli, zawierajacej w wodzie 8% 25°/o-owego amoniaku, przy czym otrzymuje sie czarne zabarwienie o bardzo dobrej odpornosci na [pranie i dzia¬ lanie wody. Liczby procentowe podane po¬ wyzej jak i w przykladzie nastepnym sa obliczone w stosunku do' wagi towaru pod¬ legajacego barwieniu.Przyklad II. Tkanine mieszana z wel¬ ny naturalnej i welny celulozowej z wisko¬ zy, zawierajaca wezelki lub efekty z celu¬ lozy acetylowej, barwi sie wedlug wskazó¬ wek patentu nr 30 839 uprzednio 5%-ami soli sodowej barwnika azowego kwasu 1- (4'-amino-2'-ic!hloroberizenoazoi) -2-amino- 5-oksynaftaleno-7-sulfonowego, rozpuszczo¬ nego w wodzie, i 8%-ami siarczanu amono¬ wego w kapieli, zawierajacej 0,8°/o ./-amino- ó-naftolu drobno rozdzielonego za pomoca lugu posiarczynowego. Ogrzewa sie do 85° C, temperature te utrzymuje sie w cia¬ gu jednej godziny,ochladza kapiel te z do¬ datkiem 60°/o soli glauberskiej do mniej wiecej 70° C i traktuje tkanine dalej w cia¬ gu mniej wiecej pól godziny. Nastepnie plucze sie w ciagu pól godziny, dwuazuje na' zimno 7,5°/o-ami azotynu sodowego i 15°/o-ami kwasu solnego z dodatkiem 50^/o soli glauberdkiej, wyzyma sie i wywoluje na zimno 12%-ami 250/o-owego amoniaku.Otrzymuje sie czarne zabarwienie, przy którym efekty lub wezelki z celulozy acety- lowej sa równiez zabarwione na czarno.W nastepujacej tabeli podano szereg dalszych zabarwien, które mozna otrzymy¬ wac wedlug wynalazku niniejszego na octa¬ nowej welnie celulozowej.Skladnik wyjsciowy Odcien zabarwienia 1-amino Jf-amirio ./-amino 1- amino 2-amino 2- amino -6-naftol -7-naftol -3-naftol 8-na'ftol -7-naftol -5-naftol czarny ciemnobrunatny pomaranczowobrunatny fioletowobrunatny brunatnawoczerwony — 2 — PL PL