bibliotlkaI Urzedu Patentowego Pojsfcrej BzcczirpoaaiUB^Li' * g tf* Opublikowano dnia 1« kwietnia I9S* t.JJ£at P/10 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDÓWfiJ OPIS PATENTOWY rff-f'1-Ttm f rtnartrii rr ^naa^^a^t^Mtm Nr 39128 Instytut Odlewnictwa *) Kraków, Polska ^^Klr-srrcTTToi Masa egzotermiczna do wykonywania otulin nadlewów Patent trwa od dnia 28 czerwca 1955 r.Wykonanie zdrowego odlewu wymaga stoso¬ wania nadlewów zasilajacych odlew ze wzgledu na wystepujacy skurcz metalu podczas jego krzepniecia. Skutecznosc dzialania nadlewów za¬ pewniona jest jedynie w tym przypadku, gdy pozostaja one w stanie cieklym dluzej -niz naj¬ wolniej krzepnacy (najgrubszy) przekrój odlewu.Przy zwyklych nadlewach uzyskuje sie to przez stosowanie bardzo duzych nadlewów w stosunku do odlewu. Ma to miejsce szczególnie przy odle¬ waniu metali o duzym calkowitym skurczu ob¬ jetosciowym np. mosiadzu i brazów specjalnych, staliwa i zeliwa sferoidalnego. Na przyklad przy odlewaniu staliwa stosuje sie nadlewy o objetos¬ ci dochodzacej nawet do 120% objetosci odlewów.Czesc cieklego metalu z nadlewu sluzy do uzu¬ pelnienia powstajacej w odlewie jamy skurczo¬ wej, natomiast wieksza czesc metalu jest kp- nieczna do zapobiezenia przedwczesnemu skrze¬ pnieciu nadlewu. Stosowanie tak duzych lecz ko¬ niecznych nadlewów pociaga za soba szereg nie¬ dogodnosci i trudnosci, wsród których do naj¬ wazniejszych naleza maly uzysk metalu z formy i zwiazana z tym koniecznosc przetapiania du¬ zych ilosci metalu (zwroty), co pociaga za soba z kolei zwiekszone zuzycie paliwa i zwiekszony zgar na tone gotowego odlewu oraz wzrost kosz¬ tów obcinania duzych i grubych nadlewów. Nie¬ dogodnosci te maleja w miare zmniejszenia ob¬ jetosci nadlewów bez obnizenia ich skuteczno¬ sci dzialania. Jest to mozliwe przez zastosowa¬ nie nadlewów krytych oraz nadlewów w otuli¬ nach egzotermicznych. Pierwsze z nich krzepna wolniej wskutek zmniejszonego odprowadzenia ciepla (jedynie przez przewodnictwo cieplne ma¬ sy formierskiej). Nadlewy w otulinach egzoter¬ micznych krzepna jeszcze wolniej ze wzgledu na fakt doprowadzenia do nich ciepla z reakcji eg¬ zotermicznej, zachodzacej w otulinie po zetknie¬ ciu sie jej z metalem. Wytworzone przez reakcje egzotermiczna w otulinie cieplo podgrzewa cie¬ kly jeszcze metal w nadlewie, opózniajac w ten sposób jego krzepniecie. Pozwala to na zmniej¬ szenie objetosci nadlewu teoretycznie do wielko* sci calkowitego skurczu objetosciowego metalu, a wiec do okolo 8%, a praktycznie biorac, uwzgledniajac pewien wspólczynnik bezpieczen¬ stwa okolo 15%. Wykorzystywane w otulinach *)¦ Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa inz. mgr Platon Januszkiewicz, inz. mgr Kazimierz Korecki, inz. mgr Tadeusz Sala, inz. mgr Tadeusz Welkens i inz. mgr Zdzislaw Wertz. ¦¦&egzotermicznych cieplo wyzwala sie podczas przebiegu reakcji. 2 Al + FegOs =, A1203 + 2 Fe+ Q (1) lub 2 Al + 3 CuO = A1203 + 3 Cu + Q (2) zaleznie od tego, czy masa egzotermiczna zawie¬ ra rude zelazna (reakcja 1), czy zgorzeline mie¬ dziana (reakcja 2). Masa egzotermiczna wedlug wynalazku do wykonywania otuliny nadilewów sklada sie ze stopu aluminiowego lub czystego aluminium, rudy zelaznej lub zgorzeliny mie¬ dzianej, piasku kwarcowego oraz spoiwa. Sklad chemiczny mas egzotermicznych do wykonania otulin nadlewów podano w ponizszej tablicy.Otuliny po wysuszeniu w temperaturze okolo 150° C sa zakladane do form wilgotnych i moga byc z nimi powtórnie suszone. Tech¬ nologia powyzsza moze byc stosowana do od¬ lewów ze stopów zelaznych i miedzianych.Lp. 1 2 3 4 5 6 7 8 x Sklad masy Stop Al, lub czysty Al ruda zelazna zgorzelina miedziana piasek kwarcowy glinka GR III wilgoc szklo wodne spoiwo Zawartosc w% skladn. wg reakcji l 4-20 10-55 — 30-80 3-15 8-15 0-10 0- 3 Zawartosc w % skladn. wg reakcji 2 4-24 — 38-65 20-65 3-15 8-15 0-10 0- 3 PL PL