Wykonywane róznymi sposobami rury ze spre¬ zonego betonu, w celu zapewnienia ich odpor¬ nosci na powstawanie pekniec, otrzymuja obok zbrojenia promieniowo naprezajacego równiez zbrojenie dajace wzdluzne naprezenia wstepne.Te wzdluzne naprezenia wstepne maja za zada¬ nie przezwyciezenie naprezen rozciagajacych wzdluz osi rury, powstajacych w czasie wy¬ wolywania wstepnych naprezen obwodowych lub tez maja za zadanie zapobieganie peknie¬ ciom lub ponowne sciskanie powstalych pek¬ niec.Wywolywanie wzdluznych naprezen wstep¬ nych moze byc dokonane przed betonowaniem przez zastosowanie torów naciagowych lub po betonowaniu przez zastosowanie pojedynczych elementów wywolujacych naprezenia wstepne.Pomijajac duze zuzycie czasu, jakiego wyma¬ gaja obie te metody, posiadaja one jednak po¬ nizej wymienione wady: Konstrukcja urzadzenia do wytwarzania rur, dzieki koniecznosci torów naciagowych, staje sie tak skomplikowana, ze dotychczas nie udalo sie rozwiazac ja w sposób technicznie i eko¬ nomicznie calkowicie zadawalajacy. Ponadto koniecznosc stosowania dla drutów zbrojenio¬ wych o dlugosci tylko kilku metrów torów na¬ ciagowych stanowi niedogodnosc zarówno z punktu widzenia technicznego jak i ekono¬ micznego, zwlaszcza ze takich samych nakla¬ dów finansowych wymagaja tory naciagowe nadajace sie dla drutów zbrojeniowych o dlu¬ gosci stu i wiecej metrów i ze dopiero wów¬ czas sa one oplacalne ekonomicznie. Niedo¬ godnoscia jest równiez okolicznosc, ze polaczo¬ na z torami naciagowymi forma na rure jest zajeta przez bardzo dlugi czas, gdyz napiete wstepnie druty zbrojeniowe moga byc zdjete z torów naciagowych dopiero po dostatecznie dlugim czasie potrzebnym na zwiazanie betonu wskutek czego czas obiegu formy na rury jest bardzo dlugi, co odpowiednio zwieksza nakla¬ dy inwestycyjne.Stosowanie pojedynczych elementów dajacychnaprezenia wstepne wówczas, gdy kladzie sie nacisk na dobre powiazanie i równomierna gestosc scianek rury, wymaga pozostawienia odpowiednich wydrazen, które po wywolaniu naprezen wstepnych znów musza byc zapel¬ nione.Uksztaltowanie zakotwien na koncach rury powoduje naruszenie gestosci betonu w tych miejscach i jak wykazalo doswiadczenie, pro¬ wadzi to do latwego powstawania nieszczel¬ nosci na koncach rur. Ponadto dla stosunkowo krótkiego preta trzeba wykonac dwa zakot¬ wienia co powoduje wysokie koszty dodatkowe na mb. elementu dajacego naprezenia wstepne.W celu unikniecia wyzej wymienionych nie¬ dogodnosci, wedlug wynalazku, w scianki rury 1 zabetonowuje sie wstepnie sprezone prety be¬ tonowe 2. Przyklad takiego wykonania wyna¬ lazku przedstawiony jest na rysunku.Przed betonowaniem rury 1 wklada sie do wnetrza szalowania wstepnie sprezone prety betonowe 2. Te prety sa prefabrykowane i po¬ siadaja wstepnie naprezajace zbrojenie z dru¬ tów 3, wykonanych z wysokogatunkowej stali.Dla zwiekszenia skutecznosci powiazania pre¬ tów 2 z materialem rury, ksztaltuje sie je z od¬ powiednimi gniazdami 4, aby w ten sposób li¬ czac, w przekroju poprzecznym droga przecie¬ kania 5 wzdluz preta byla dluzsza niz normal¬ na droga przeciekania 6 wprost przez scianke betonowa.W ten sposób wykonana rura w stanie nie naprezonym ma charakter rury elastycznie zbrojonej. Po zjawieniu sie naprezen rozciaga¬ jacych w kierunku osi rury, spowodowanych nawojem naprezajacym i wszelkiego innego ro¬ dzaju obciazeniami, umieszczone w rurze prety z betonu sprezonego zostaja razem rozciagniete.Istniejace w pretach naprezenie wstepne powo¬ duje, ze po zniknieciu naprezen rozciagajacych dzialajacych wzdluz rury, beton zostanie znów sciagniety i ewentualnie powstale pekniecia zo¬ stana znów zwarte. Przy zjawieniu sie naprezen rozciagajacych w kierunku wzdluz rury, rura taka zachowuje sie wiec tak, jak rura wzdluz¬ nie wstepnie naprezona.Opisane tu zabiegi moga znalezc zastosowa¬ nie przy budowie zbiorników ze sprezonego betonu, jak równiez przy produkcji rur beto¬ nowych i betonowych zbiorników. PL PL