Wynalazek dotyczy sposobu wyznaczania położenia ruchomej części urządzenia lub obiektu względem urządzenia/obiektu albo otoczenia z użyciem zespołu emisji (1) wiązki świetlnej (2) o niskiej rozbieżności, mocowanego do urządzenia/obiektu albo w jego otoczeniu, który to zespół emisji (1) obejmuje co najmniej jedno źródło emisji (3) wiązki świetlnej (2) osadzone wychylnie na zespole wsporczym zapewniającym ruch względem dwóch prostopadłych osi X, Y, oraz z użyciem zespołu fotodetektorowego (5) osadzonego sztywno na ruchomej części (6) urządzenia/obiektu, który to zespół (5) obejmuje co najmniej jedną powierzchnię fotodetektorową (8) zawierającą wiele elementów fotoczułych. Zespół emisji (1) wiązki świetlnej (2) o niskiej rozbieżności umieszcza się tak, aby w okresie pomiarowym zachować zasadniczo nieprzerwaną komunikację optyczną z zespołem fotodetektorowym (5). Zespół emisji (1) wiązki świetlnej (2) o niskiej rozbieżności oraz zespół fotodetektorowy (5) sprzęga się z urządzeniem sterująco-rejestrującym (9) zawierającym co najmniej pamięć programowalną i procesor. W sposobie rejestruje się dane obejmujące pierwsze współrzędne położenia miejsca padania wiązki świetlnej (2) na co najmniej jedną powierzchnię fotodetektorową (8) oraz drugie współrzędne położenia miejsca padania wiązki świetlnej (2) na wymienioną powierzchnię fotodetektorową (8), oraz przetwarza się dane aby wykryć przemieszczenie miejsca padania wiązki świetlnej od położenia o pierwszych współrzędnych do położenia o drugich współrzędnych, i generuje się sygnał dla zespołu wsporczego źródła emisji (3) wiązki świetlnej (2) do wykonania naprowadzania źródła emisji (3) wiązki świetlnej, aby przemieścić miejsce padania wiązki świetlnej (2) od położenia o drugich współrzędnych do położenia o pierwszych współrzędnych, rejestruje się zmiany wartości kątów (?) wychylenia źródła emisji (3) wiązki świetlnej względem dwóch prostopadłych osi X, Y , a także rejestruje się odległości (R) między źródłem emisji (3) wiązki świetlnej i powierzchnią fotodetektorową (8) zgodnie w czasie, odpowiednio, z pomiarem pierwszych współrzędnych i drugich współrzędnych, i w oparciu o zarejestrowane wartości kątów (?) i odległości (R) wyznacza się zmienione położenie ruchomej części (6) urządzenia lub obiektu względem urządzenia/obiektu albo otoczenia. Wynalazek dotyczy także układu do wyznaczania położenia ruchomej części urządzenia lub obiektu obejmującego wymienione zespoły i urządzenia.The invention relates to a method for determining the position of a movable part of a device or object in relation to the device/object or its environment using a low divergence light beam emission unit (2) attached to the device/object or in its surroundings, which emission unit (1) includes at least one source of emission (3) of a light beam (2) pivotally mounted on a support unit ensuring movement relative to two perpendicular axes X, Y, and using a photodetector unit (5) rigidly mounted on the movable part (6) of the device/object, which the assembly (5) includes at least one photodetector surface (8) containing a plurality of photosensitive elements. The low divergence light beam emission assembly (1) (2) is positioned to maintain substantially uninterrupted optical communication with the photodetector assembly (5) during the measurement period. The emission unit (1) of the low divergence light beam (2) and the photodetector unit (5) are coupled to a control and recording device (9) containing at least a programmable memory and a processor. The method records data including first coordinates of the location of the point of incidence of the light beam (2) on said at least one photodetector surface (8) and second coordinates of the position of the point of incidence of the light beam (2) on said photodetector surface (8), and processes the data to detect moving the point of incidence of the light beam from the position of the first coordinates to the position of the second coordinates, and a signal is generated for the light beam emission source (3) support assembly (2) to perform guidance of the light beam emission source (3) to move the point of incidence of the light beam (2) from the position with the second coordinates to the position with the first coordinates, changes in the values of the angles (?) of the deflection of the emission source (3) of the light beam relative to two perpendicular axes X, Y are recorded, and the distances (R) between the emission source ( 3) the light beam and the photodetector surface (8) in accordance with the measurement of the first coordinates and second coordinates, respectively, and based on the recorded values of angles (?) and distances (R), the changed position of the moving part (6) of the device or object is determined relative to the device/object or environment. The invention also relates to a system for determining the position of a movable part of a device or object including the mentioned assemblies and devices.