Opublikowano dnia 30 czerwca 1958 r.****** AD/U 4/ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41464 KI. 45=Sr=32 Sigmund Stokland u Oslo, Norwegia Maszyna rolnicza do uzytku jako siewnik do wysiewu nasion lub nawozów Patent trwa od dnia 11 kwietnia 1956 r.Wynalazek dotyczy maszyny rolniczej, której mozna uzywaó jako siewnika do wysiewu nasion lub nawozów.Celem wynalazku jest maszyna, za pomoca której moga byc wysiewane nasio¬ na i ziarna wszelkiego rodzaju z podobna równomiernoscia i dokladnoscia w okreslonych z góry ilosciach regulowanych dowolnie, przy czym maszyna ta umozliwia jednoczesne wysiewanie dwóch róznych rodzajów ziarna albo ziarna i nawozu za pomoca wspólnego rozdzielacza.Maszyna rolnicza wedlug wynalazku, zastosowana jako siewnik do wysiewu nasion lub nawozów, posiada rozszerzajaca sie ku górze i obracajaca sie na osi pionowej czasze, w której jest co najmniej jeden otwór wykonany w dolnej czesci, przy czym w pierscieniu otaczajacym górny brzeg czaszy znajduje sie pewna liczba rozmieszczonych pod pewnym katem rowków lub kanalów, z których kazdy laczy sie z odpowiednia redliczka siewna, a ponadto przewidziane jest urzadzenie doprowadzajace material wysiewany lub rozprowadzany do wnetrza dol¬ nej czesci zasobnika i ja zasypuje* Podczas pracy maszyny material sypie sie przez otwory do wnetrza zasobnika, gdzie dzieki jego obracaniu sie material jest przesypywany w góre i wyrzucany przez wspomniane rowki lub kanaly.Na rysunku fig.l przedstawia pionowy przekrój osiowy zbiornika nasien¬ nego maszyny rolniczej, uzywanej jako siewnik do wysiewu nasion lub nawozów, fig. 2 - przekrój poziomy wzdiu* linii JI - II na f|ig*l z usunieta czescia maszyny, fig.3 - widok z boku maszyny z usunieta czescia dla lepszej przej¬ rzystosci i fig.4 - widok perspektywiczny ramy no/nej maszyny. Siewnik do wy¬ siewu nasion lub nawozów posiada cylindryczny zasobnik 1 o podstawie w ksztalcie stozka scietego, polaczonej za pomoca otwartej czesci srodkowej 2 ze stozkowym lub lejkowatym zasobnikiem dolnym V, p»»y czym tuleja podporowa 2 podtrzymuje dolny zasobnik !'• Pionowy wal wydrazony 4 jest osadzony obrotowo i osiowo w tulei podporowej % i podtrzymuje na górnym koncu rozszerzony ku górze obrotowy lejek rozdzielczy 5.Lejek £ na rysunku ma ksztalt stozkowy, ale moze mieó równiez paraboliczny lub inny ksztalt rozbiezny ku górze.Lejek £, stanowiacy jedna calosó z walem 4 lub przymocowany do niego, jest ustawiony pionowo, a jego dolna czesó jest oddalona w kierunku pionowym od dolnych scianek zasobnika 1', tak iz podczas pracy maszyny dolna czesó jest zanurzona w nasionach zawartych w zasobniku 1'* Na poziomie górnego brzegu lejka £ srodkowa czesó g zasobnika nasienne¬ go posiada szereg zlobków lub kanalków 89 równomiernie rozlozonych dokola srodkowej czesci g, przy czym kazdy z tych kanalów laczy sie z rurkowatym zewnetrznym narzadem £. v W dolnej czesci obrotowego lejka £ znajduje sie otwór ^10, polaczony za spodem dolnego zasobnika 1*• W celu regulowania przeswitu otworu 1£ przewidziany jest obrotowy lejek zasuwkowy jJL w ksztalcie pustego stozka, otaczajacego dolna czesó lejka.Lejek 21 posiada otwór ii*, umieszczony .w ten sposób, ze moze pokrywaó sie z otworem ^LÓ, tworzac przejscie prowadzace z wnetrza lejka £ na zewnatrz. Przez obracanie lejka ,11, dokola lejka £ mozna w miare potrzeby zmniejszaó lub zwiek¬ szac przeswit wyjsciowy przejecia, zalezny od stopnia przesuwu otworu 11' wzgledem otworu 10 i od przesuniecia katowego stozka li.W lejku £ moze byó równiez wiecej niz jeden otworów 10 1 w tym przypadku lejek 11 posiada odpo¬ wiednia liczbe otworów 11', pokrywajacych sie z otworem 10.Lejek zamykajacy JL1 stanowi jedna calosó z wydrazonym walem 12 wspól¬ osiowym z walem 4 obrotowego lejka £ lub jest przymocowany do konca tego walu, który jest osadzony w ten sposób, ze moze byó obracany w tulei podporowej ^ dokola walu 4 za pomoca tulei 1j * lozysk kulkowych 14.Na dolnym koncu wydrazonego walu Ig lejka zamykajacego 11 jest umocowane klinowe kólko pasowe 1£, posiadajace na dolnej stronie powierzchnie cierna 16. która wspóldziala z odpowiednia powierzchnia cierna ¥£, utworzona na narzadzie ryglujacym w ksztalcie tarczy,osadzonym w ten sposób, ze moze przesuwaó sie poosi owo, lecz nie obracaó sie na wydrazonym wale 4. Dolny koniec walu 4 posiada gwintt z którym wspóldziala nakretka 1£ w ten sposób, ze dazy do do¬ cisniecia narzadu ryglujacego 18 do kola Ig i zetkniecia ze soba powierzchni - 2 -ciernych JL6 i 12, aby uniemozliwic ruch wzgledny miedzy walami wydrazonymi !_i12. , W celu nastawienia lejka zamykajacego LI otluznia sie nakretke 19. przesuwa sie kolo 1£ 1 lejek 1£ wzgledem siebie, przy czym spre&yna srubowa 2£, wlozona miedzy kolo 1£ i narzad !£, sluzy do odepchniecia narzadu _!§ od kola 1£, gdy nakretka 3J? jest obluzniona* Gdy maszyna jest w ruchu, a lejek 1£ obraca sie z odpowiednia predkos¬ cia, nasienie lub ziarno sypie sie z zasobnika ^1 do zasobnika 1* a nastepnie przez otwór _10 - do dolnej czesci lejka £• Dzieki sile odsrodkowej ziarno przesypuje sie w g6re wzdluz rozbieznej scianki lejka £ i zostaje wyrzucone z lejka do rowków lub kanalów £3. Ziarna, które nie przechodza przez kanaly 8 spadaja do zasobnika 1* i znowu wchodza do lejka £ przez jego otwór 10, W celu skierowania na droge powrotna ziarna, które nie zostalo wyrzucone przez kanaly 8, jest przewidziana lejkowata zaslona 2^,przymocowana do srod¬ kowej czesci 2 zbiornika i sluzaca równiez do ograniczania strumienia, sy¬ piacego sie ziarna do zewnetrznej dolnej czesci lejka £.Ilosc ziarna wyrzucana w ten sposób do kanalów ,6 moze byó dokladnie regulowana przez nastawienie przeswitu otworu ^10. Ziarno wyrzucane sila od¬ srodkowa z lejka 2 3est równomiernie rozlozone na caly jego brzeg, dzieki czemu zapewnia sie równe i jednakowe rozladowanie przez odpowiednie kanaly 6.W celu utrzymania równego rozkladu ziarna dokola krawedzi obwodowej lej- ka £, gdy jego os obrotu jest znacznie nachylona wzgledem pionu, lejek posia¬ da na zewnetrznej powierzchni szereg lopatek promieniowych 22, siegajacych cd górnej krauedzi lejka £ do odpowiedniej odleglosci od jego dna. Lopatki 22 sa zakrzywione w tyl wzgledem obranego kierunku obrotu lejka £. Dzieki temu urzadzeniu ziarno doprowadzone do lej! a £ rozklada sie równomiernie do¬ kola lejka w obszarze jego swobodnej czesci ponizej dolnych kojców lopatek 22 i rozdziela sie w góre pomiedzy lopatki. Nastepnie ziarno jest prowadzone przez lopatki 22 i wyrzucane sila odsrodkowa na górnej krawedzi lejka 5, jak juz powiedziano wyzej. W ten sposób lopatki utrzymuja równomierny rozklad ziarna w lejku £ i w tym przypadku, gdy os jego Jest znacznie nachylona wzgledem pionu.Aby umozliwic jednoczesny rozdzial dwóch róznych rodzajów ziarna lub tez ziarna i nawozu przez ten sam wirujacy lejek i umozliwic dowolna regula¬ cje stosunku obu ilosci ziarna lub ziarna i nawozu, wewnatrz zasobnika 1 jest umieszczony wspólsrodkowo drugi zasobnik 2%, umocowany w srodkowej czesci 2 za pomoca kolnierza g4,oraz posiadajacy lejkowata dolna czesc 2V, siegajaca do lejka £• Drugi zasobnik 2^ jest zaopatrzony w rurowy wylot 2£, którego os lezy na osi lejka ^, Wylot jest normalnie zamkniety za pomoca cylindrycznego zawo¬ ru lub glowicy 26, umieszczonej przesuwnie w wylocie 2£ i uirocowanej na gór¬ nym koi!cu'walu 22, który jest osadzany w ten sposób, iz moze przesuwac sie i obracac w wydrazonym wale 4 lejka p. Dolnyrr. korfcem wal 2£ wystaje poza wal - 3 -£ i jest zaopatrzony w wystajacy promieniowo trzpien 28, przechodzacy przez nachylona do poziomu szczeline 22,która jest utworzona w oslonie ^0, przy¬ mocowanej do narzadu ryglujacego 18. Nakretka £1, nakrecona na koniec trz¬ pienia gS i wystajaca na zewnatrz oslony 2£, sluzy do utrzymania trzpienia 26 w pozadanym polozeniu w szczelinie 22» Dzieki takiemu urzadzeniu wal 2£, podtrzymujmy glowice g6, jest normalnie zespolony z lejkiem £ tak, iz nie moze sie w nim obracac* Glowica cylindryczna g§ posiada pewna liczbe rozmieszczonych obwodowe rowków 3g, siegajacych od górnego koiica glowicy prawie do jej dolnego konca, tak iz pozostaje krótka prosta cylindryczna czesc* na dolnym koncu glowicy 26/fig.l./ Kazdy z rowków 2g jest ograniczony powierzchnia lezaca w plasz¬ czyznie przechodzacej przez os oraz powierzchnia zakrzywiona 32'poczatkowo prostopadla do plaszczyzny przechodzacej przez os tak, iz rowek posiada prze¬ krój, którego powierzchnia stopniowo maleje ku dolowi.W polozeniu zamknietym glowica g6 wystaje do tulei wylotowej g£ w takim stopniu, ze dolna cylindryczna czesc glowicy miesci sie w otworze tulei, która w ten sposób zamyka konce rowków 32« TT celu regulowania ilosci ziarna lub nawozu doprowadzonego z drugiego zasobnika £J glowice 26 przesuwa sie po osi tulei g% *& aDy odslonic mniej lub wiecej konce rowków ^2. Osiaga sie to przez obluznlenle nahretki j^_ w ten sposób, aby promieniowo wystajacy trzpien g& mógl byc przesuniety o pe¬ wien kat w szczelinie 2g. Podczas tego przesuniecia trzpien £g 1 polaczony z nim wal £Z zostaja podniesione lub opuszczone zaleznie od kierunku przesu¬ niecia dzieki nachyleniu szczeliny 29? Na dolnym koncu gl vicj g6 umocowana jest czasza 32 uniemozliwiajaca wyrzucenie materialu przez rowki 32* gdy sa one odsloniete, a maszyna zatrzy¬ muje sie i ruch obrotowy lejka 5_ ustaje* Material zbiera sie na czaszy 32 1 nie pozwala na dalsze wysypywanie sie ze zbiornika 22#Jednakze skoro tylko lejek 3 zacznie sie obracac, obraca sie równiez czasza 32 i glowica j£6. dzieki czemu material nagromadzony na czaszy zostaje wyrzuconyi nastepuje przywrócenie normalnego rozladowania przez rowki 32» Drugi zasobnik ££ moze zawierac nawóz luh ziarno innego rodzaju niz zasobnik 1, tak iz ziarno i nawóz lub dwa rózne rodzaje moga byc rozladowane i wysiewane jednoczesnie za pomoca obrotowecc lejka 3.TT razie wysiewania malej ilosci ziarna uzywa sie tylko jedr^go zasob¬ nika JgJ, a otwór 10 w lejku 3 jest zamkniety.Zasobniki ziarna sa podtrzymywane przez rame, która jest przystosowana do przyczepiania do ciagnika, i która moze byc laczona przegubowo z przegu¬ bowymi sprzegami z tylu ciagnika.Olówny narzad nosny ramy stanowi rura poprzeczna 3£, posiadajaca dwa ¦7 sporniki-^6, umieszczone w pewnej odleglosci od siebie i wystajace ku przo¬ dowi prostopadle do rury 3£. Kazdy wspornik posiada ozop 3£, do którego noz* - 4 -byc przylaczony lacznik przegubowy. Do wspornikfw £6 sa przymocowane konce palaka rurkowego ^8, ustawionego w zasadzie pionoWo i posiadajacego w gór¬ nej czesci ucha 22 z otworami ^2', przeznaczonymi na czop, do którego moga byc przylaczone laczniki sprzegowe.Do srodka rury ^5 sa przymocowane poprzeczne ramiona fK), nachylone ku przodowi i w dól i podtrzymujace kola jezdne 4J, za pomoca sworzni 40'.Dolny wysiegnik 42 jest przymocowany do dolnego konca, kazdego ramienia luku g8» a podobny górny wysiegnik 42 jest przymocowany do wierzcholka palaka.Wysiegniki 4g sa zbiezne ku tylowi, a ich konce tylne podtrzymuja rozcie¬ ta o pionowej osi tuleje zaciskowa 4^. Tuleja 4J sluzaca do umieszczenia tulei nosnej ^ dolnego konca zasobników ziarna,posiada z obu stron szcze¬ liny ucha 44 z otworami na srube zaciskowa 45.Ramie 46,którego jeden koniec jest przymocowany do rury ^f a drugi do górnej czesci palaka ^8, podtrzymuje lozysko 4£ czopa 4£, na którym jest osadzone obrotowo kolo klinowo - pasowe 4£. Do kola pasowego 42 jest przymo¬ cowane kolo zebate £0 napedzane za pomoca lancucha 51 przez kola zebate 52, przytwierdzone do kola jezdnego 4^, tak iz gdy kolo jezdne toczy sie po ziemi, to i kolo pasowe 4£ obraca sie w tym samym kierunku. Pas klinowy 53 laczy kolo pasowe 42 z kolem pasowym J£, osadzonym na wale J2, przy czym ta czesc pasa 52 która nabiega na kolo 35, jest prowadzona przez krazek 55* OBadzony obrotowo na ramieniu 5ft» przymocowanym do górnego wysiegnika 42.Rura poprzeczna 55 podtrzymuje równiez poprzeczne wystajace w tyl wsporniki 56^ rozstawione w pewnej odleglosci od siebie wzdluz rury i pod¬ trzymujace wal 5Z* umiedzczony równolegle do rury 55« Wal 5Z podtrzymuje pewna liczbe redliczek £8, z których kazda posiada lejek prowadniczy 591 polaczony z dolnym koncem gietkiej rury 60, prowadzacej ad odpowiedniego krócca 2i przymocowanego do srodkowej czesci Z zbiorników materialu.Kazda redliczk* £8 wraz z przynaleznym do niej lejkiem 52 jest przy¬ mocowana do narzadu nosnego 63, do którego sa przymocowane przegubowo dolne laczniki 6g i 65. Pozostale konce górnych laczników 6g sa osadzone przegu¬ bowo na wale 5Z natomiast pozostale konce dolnych laczników 65 sa osadzone przegubowo na wale 64, równoleglym do walu 5Z i przechodzacym swobodnie przez wszystkie laczniki 6J, polaczone z kazda redliczka /na fig.4 jest przedsta¬ wiona tylko jedna redliczka/.Pomiedzy koncami laczników 6g i 65 na obu walach 52 i 64 sa umieszczo¬ ne obrotowo tulejki rozporowe 65 i 66, polaczone sztywno ze soba za pomoca ramienia 67 W ten sposób wal 6£ jest podtrzymywany przez wal 52 za Pomoc3 szeregu ramion 62 w liczbie, odpowiadajacej liczbie narzadów nosnych 6J# Wal 64 moze byc przechylany na osi walu 52* at)y umozliwic nastawienie wyso¬ kosci redliczek 58. W celu umozliwienia tego ruchu walu 64 na wale 52 jest osaczona obrotowo para ustawionych pod katem dzwigni katowych, rozmieszczo- - 5 -nych w pewnej odleglosci, których ramiona 6g sa polaczone przegubowo z wa¬ lem 64, natomiast inne tamiona 6£ sa polaczone przegubowo z dolnym koncem rurki 2£» Na górnym koncu rury 22 Jes* umocowana nakretka 21, z która wspól¬ dziala sruba 22 osadzona w ten sposób, ze moze obracac sie, lecz nie przesu¬ wac sie w kierunku osiowym w tulei 22 polaczonej przegubowo z wysiegnikami 2± na górnych koncach ramion 2L* wystajacych ku górze od rury jj£. Sruba 22 posiada na górnym koncu korbe 2£$ * przy czym obracajac korbe. 22* obraca sie dzwignie katowa ,68, 6£ na wale 5£ i w ten sposób opuszcza sie lub podnosi redliczki £§? T7 celu sprezystego docisniecia redliczek siewnych do gruntu pomiedzy górnymi lacznikami 62 i dolna czescia ramienia 62 znajduje sie regulowana sprezyna, polaczona z kazdym narzadem nosnym 61. PL