Znane jest barwienie welny za pomoca barw¬ ników kwasowych w kapieli obojetnej w obec¬ nosci obojetnej soli nieorganicznej oraz po¬ wierzchniowo czynnego, srodka w rodzaju obo¬ jetnej soli aromatycznego sulfokwasu. Fonadto znany jest sposób wytwarzania trwalych wybar- wien na welnie albo na wlóknach poliamido¬ wych za pomoca kwasnych barwników, przy czym do kapieli dodaje sie poliglikoloetery wyz¬ szych czasteczkowych oksyzwiazków oraz mo¬ cznik. Material wlókienniczy z acetylocelulozy, jak równiez z poliamidów o lancuchu prostym albo z poliuretanów latwo sie barwi, jesli ma¬ terial ten traktuje sie w wodnym roztworze dwualksyloestrami kwasu aminoftalowego oraz zwiazkami potasowymi aryloamidów kwasu 2,3 — oksynaftoesowego, które w reszcie arylami- dowej zawieraja alkoksygrupe, po czym dwu- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa Prof. dr SeideT i Dipl. Che- miker Trentsch. auje na wlóknie, a nastepnie wywoluje sie w goracej kapieli. Do barwienia octanu, celu¬ lozy, konieczne jest uczynienie go zdatnym do przyjecia barwnika przez traktowanie go za pomoca polimeru dwuetyloamino- etylo-metyloakrylanu. Dopiero wtedy barwi sie go za pomoca barwników kwasowych, a nastepnie w temperaturze 100 °C traktu¬ je wodnym roztworem zawierajacym 15 g kwasu salicylowego w 1 1 wody. Zdolnosc powierzchniowego barwienia wlókien celulo¬ zowych barwnikami, które zawieraja kwas¬ ne grupy funkcjonalne zdolne do tworzenia soli, mozna zwiekszyc jesli przed rozpo¬ czeciem barwienia przeznaczone do barwie¬ nia wlókna podda sie dzialaniu roztworów, substancji specznialych, albo dyspersji zwia¬ zków winylowych, zawierajacych polimeryjne czwartorzedowe atomy azotu.- Wszystkie te sposoby barwienia sa stosunko¬ wo klopotliwe w wykonaniu. Poza tym nie ma mozliwosci za pomoca róznych znanych sposo- tbów barwienia zabarwic mieszanine skladajaca sie z wlókien naturalnych' i sztucznych w jed¬ nym procesie technologiczny^, poniewaz powi¬ nowactwo barwnika do poszczególnych wlókien nie jest jednakowe, skutkiem czego wybarwienie n}e jest równomierne wyfarbowanie.Obecnie stwierdzono, ze te niedogodnosci mo¬ zna uniknac, zas materialy zawierajace ugrupo¬ wania karbonamidowe, sulfonamidowe albo ce¬ lulozowe mozna korzystnie barwic, jesli mater- jaly te* zostana poddane obróbce dwuketenem, a nastepnie zdolnymi do wiazania sie solami dwu- azoniowymi. Podczas barwienia materialów za¬ wierajacych celuloze, nalezy przed obróbka dwuketenem przeprowadzic przemiane w odpo¬ wiedni zwiazek acetylowy znanym sposobem.Barwiony material wprowadza sie do oboje¬ tnego rozpuszczalnika, np. do benzenu. Do tego . dodaje sie jako katalizator troche suchej piry¬ dyny i dwuketen, po czym te kapiel ogrzewa sie do temperatury wrzenia i utrzymuje sie ja w temperaturze przez 3 godziny. Nastepnie przemywa sie wlókna wpierw benzenem, naste¬ pnie metanolem i wreszcie woda i wprowadza do wodnego roztworu soli dwuazoniowej np. p-toluidyny, p-nitroaniliny albo benzydyny. Przy uzyciu dwuazowanej paratoluidyny barwia si materialy prawie natychmiast na kolor blysz- czaco-zólty. Z kolei wybarwiony material natny- dla sie w znany sposób, przemywa woda i suszy.Sposobem wedlug wynalazku mozna brawie w prosty sposób welne, poliamidy, celuloze lub acetyloceluloze, albo ich kombinacje. Sposób ten moze miec charakter ciagly lub okresowy, przy czym wytrzymalosci wybarwien na pranie i na swiatlo sa bardzo dobre i dobre, poniewaz barw¬ nik zwiazany jest z wlóknem za pomoca glów¬ nych wartosciowosci.Przyklad. 2,5 kg welny umieszcza sie w kapieli skladajacej sie z 25 1 benzenu, okolo 10 ml suchej pirydyny i 2,51 dwuketenu. Nastepnie kapiel ogrzewa sie do temperatury wrzenia i utrzymuje sie te temperature przez trzy godziny.Z kolei wyjmuje sie wlókno z kapieli, przemywa dobrze benzenem, metanolem i wreszcie zimna woda. Poddane takiej obróbce wlókna wprowa¬ dza sie do roztworu dwuazoniowego p-toluidyny. który otrzymuje sie w nastepujacy sposób: 3 kg p-toluidyny ogrzewa sie z mieszanina 7,5 kg stezonego kwasu solnego i 25 1 wody az na¬ stapi rozpuszczenie, po czym stale mieszajac ochladza sie roztwór lodem. Z kolei dodaje sie kroplami, chlodzac w dalszym ciagu, taka ilosc roztwaru zawierajacego 2,5 kg azotynu sodu w 15 1 wody, az nastapi trwale zabarwienie na ko¬ lor niebieski papierka jodowoskrobiowego. Na¬ stepnie buforuje sie nasyconym roztworem octa¬ nu sodu, az roztwór przestanie reagowac kwas¬ no i filtruje.Wprowadzona do tego roztworu welna barwi sie po kilku minutach na kolor jaskrawo-zólty. PL PL