Wynalazek dotyczy sposobu zdalnego stero¬ wania oraz hydraulicznego urzadzenia nadaja¬ cego sie specjalnie do statków, zwlaszcza do statków z nawrotnymi silnikami spalinowymi, które pomijajac i tak prosta j latwa obsluge, . wszystkie czynnosci manewrowania mogly wy¬ konywac ze sterowni, znajdujacej sie w pewnej odleglosci od silnika.Powszechnie znanym faktem jest, ze rozwój urzadzen lub przyrzadów manewrowania, które znajduja sie w sterowni na statku, osiagnal sto¬ sunkowo dobry poziom. Pomimo to znane urza¬ dzenia do zdalnego sterowania nawrotnych sil¬ ników spalinowych pozostawiaja jednak mniej lub wiecej do zyczenia zwlaszcza, ze poszcze¬ gólne czynnosci przelaczania sa przekazywane z mostka sterowniczego lub z centralnej ste¬ rowni do maszynowni, badz sposobem mecha¬ nicznym, badz tez pneumatycznym lub nawet elektrycznym. Podczas gdy mechaniczne urza¬ dzenia przekazujace, które otrzymane rozkazy przekazywaly przewaznie za pomoca lancuchów lub lin, sa ciezkie do obslugi i na skutek tego nie moga pracowac dokladnie, to odnosnie urza¬ dzen pneumatycznych nalezy odnotowac te wa¬ de, ze poza koniecznoscia posiadania duzej licz¬ by rurociagów, potrzebnych do przekazywania rozkazów, trzeba pogodzic sie z duzym zuzy¬ ciem sprezonego powietrza. Elektryczne urza¬ dzenia do zdalnego sterowania maja wprawdzie te zalete, ze miejsce sterowania mozna umiescic w dowolnej odleglosci od wlasciwych urzadzen do manewrowania, jednakze urzadzenia te dla¬ tego nie nadaja sie tak dobrze do napedu stat¬ ku, ze wlasnie istniejaca tam duza wilgotnosc moze doprowadzac do niepozadanych zaklócen.W innym znanym urzadzeniu tak dalece to uwzgledniono, ze urzadzenie do zdalnego stero¬ wania polaczone zostalo z ukladem hydraulicz¬ nym, przy czym element urachamlajgcy na mostku sterowanym powoduje ruch tloka prze¬ suwajacego sie w cylindrze. Taki tlok jest zapomoca dwóch slupów cieczy hydraulicznie sprzezony z dwoma umieszczonymi na silniku cylindrami; w których - na wspólnym trzonie tlokowym osadzone tloki robocze przesuwane sa w celu sterowania dwudrogowyrn zaworem.Za pomoca tego urzadzenia nie mozna jednak zorientowac sie, w jakim stopniu podany z mostku sterowanego manewr zostal w rze¬ czywistosci wykonany przez silnik i w jakiej chwili tego manewru, zostal ukonczony.Przy pelnym zrozumieniu wad takiego wyko¬ nania, wynalazek polega na skonstruowaniu urzadzenia zdalnego sterowania, które bez wiekszych klopotów zwiazanych z obsluga stwa¬ rza mozliwosc, ze wysylane z mostku sterow¬ niczego luib centralnego stanowiska sterowni¬ czego rozkazy sa natychmiast i dokladnie wy¬ konywane przez silnik, a samo wykonanie jak i sterowanie jest z powrotem sygnalizowane.Wedlug wynalazku zostalo to uzyskane przez skomrabinowanie sterowanego pneumatycznie lub elektrycznie urzadzenia do dostarczania sprzezonej cieczy z przynaleznym don ukladem hydraulicznym z suwakiem rozrzadczym, uru¬ chamianym mechanicznie od walu sterowania, z dzialajacym w kierunku odwrotnym, zarówno na suwak rozrzadczy, jak i na wal sterowania, tlokiem kolejnego dzialania, z urzadzeniem wy¬ laczajacym i z tlokiem roboczym, umieszczo¬ nym pod wlasciwym walem rozrzadczym silni¬ ka. W zwiazku z tym mozna bylo uznac jako korzystne takie rozwiazanie, ze z walem ste¬ rowania zostal na stale polaczony element prze¬ kazujacy, np. kolo zebate i wskazówka, która przesuwa sie po nieruchomej tarczy, zaopa¬ trzonej w pedzialke wskazujaca szybkosci jaz¬ dy statku, podczas gdy wydrazony wal ni któ¬ rego koncach umocowane sa: element przeka¬ zujacy, np. kolo zebate i wskazówka towarzy¬ szaca, jest ulozyskowany wahliwie i ze obydwTa elementy przekazujace walu sterujacego wspól¬ pracuja z takimi wykonujacymi prostoliniowe ruchy elementami przesuwnymi, jak zebatki luib elementy podobne, z którymi znów pola¬ czone sa przegubowo dzwignie, które swymi koncami lezacymi po przeciwnej stronie wzgle¬ dem elementów przesuwnych, opieraja sie o element laczacy tloka kolejnego dzialania.Dla calosci urzadzenia okazalo sie wskazane, aby do dzwigni, uruchamianej na stale na wale sterowania, osadzony element przekazujacy, zo¬ stal przegubowo przylaczony suwak rozrzadczy craz aby równolegle do tej dzwigni umieszczo¬ na inna. dzwignia, ulozyskowana byla w nie zmieniajacym polozenie punkcie obrotu.Dalsza cecha charakterystyczna wedlug wy¬ nalazku polega na tym, ze do rurociagów, pro¬ wadzacych z cylindra suwaka fozrzadczego do tloka roboczego, zostaly wlaczone dlawiki sru¬ bowe lub elementy podobne, w celu nastawia¬ nia predkosci przelaczania. Za pomoca tego ro¬ dzaju przyrzadów mozna wyznaczac wlasciwy czas trwania poszczególnych czynnosci przela¬ czania i w ten sposób spelnia sie wreszcie istnie¬ jace wymagania odnosnie predkosci sterowania.Aby nastepnie, oprócz zdalnego sterowania sil¬ nika z mostka sterowniczego albo z centralnej sterowni statku, mozna bylo umozliwic rów¬ niez sterowanie silnika ze stanowiska obslugi maszyn, trzeba uwzglednic aby umieszczone przed tlokiem roboczym urzadzenie wylaczaja¬ ce najkorzystniej przestawione bylo za pomoca dzwgni lub elementu podobnego, przy czym aby dzwignia ta umieszczona byla jak najblizej dzwigni sterowania na stanowisku obslugi ma¬ szyn. Ponadto nie nalezy zapomniec o zalozeniu elementu sprezynujacego pomiedzy elementem laczacym suwaka rozrzadczego a po tej stronie lezaca scianka czolowa jego cylindra, a to w ce¬ lu usuniecia nieuniknionego w mechanicznej czesci urzadzenia „martwego ruchu" i uzyska¬ nia dokladnego sterowania, odpowiadajacego wymaganemu niezawodnemu dzialaniu silnika.Inna jeszcze istotna cecha wynalazku polega na tym, ze urzadzenie zasilajace uklad hydraulicz¬ ny sprezona ciecza, sklada sie z dwóch, wza¬ jemnie polaczonych i do wspólnego przewodu przylaczonych zbiorników: zbiornika cisnienio¬ wego i zbiornika zbiorczego, przed kazdym z których wlaczony jest trójdrogowy kurek i które moga byc wzajemnie sprzegane.Za pomoca takiego ukladu, po zbyt duzym obnizeniu sie lustra cieczy w zbiorniku cisnie¬ niowym, przeprowadzenie z powrotem do tego zbiornika cieczy, która przeszla do zasobnika zbiorczego nie przedstawia zadnych trudnosci.Specjalna zaleta tego urzadzenia do zdalnego sterowania okazalo sie, ze wskazówka towarzy¬ szaca uwidacznia równiez prawidlowo wykona¬ na czynnosc przelaczania, gdy kazdorazowo po ukonczeniu procesu przelaczania przesuwa sie do polozenia pokrywania sie ze wskazówka, przestawiana juz wraz z obrotem dzwigni ste¬ rowania. Czlowiek pracujacy na mostku ste¬ rowniczym lub na centralnej sterowni uzysku¬ je pewnosc, ze wykonany zostal zamierzony przezen manewr. - 2 -Na rysunku uwidoczniony jest przedmiot wy¬ nalazku tytulem przykladu wykonania, przy czym fig. 1 przedstawia uklad pelnego urzadze¬ nia zdalnego sterowania z pneumatyczno-hyd- raulicznym ukladem sterujacym, a fig. 2 — uklad pelnego urzadzenia zdalnego sterowania z elektryczno-hydraulicznym ukladem steruja¬ cym.Ze wzgledu na wieksza przejrzystosc rysun¬ ków, na kazdym z nich umieszczona jest linia punktowa oznaczona przez „O-O", która sta¬ nowi odgraniczenie wlasciwego urzadzenia zdal¬ nego sterowania od przynaleznych don ele¬ mentów stanowiska obslugi silnika. Chociaz istnieje miedzy nimi powiazanie, to jednak wszystko, co znajduje sie powyzej tej linii na¬ lezy do urzadzenia umieszczonego na mostku sterowniczym lub w centralnej sterowni, nato¬ miast wszystko to co znajduje sie ponizej niej, nalezy do stanowiska sterowania silnika, obslu¬ giwanego z maszynowni. Polaczenie urzadzenia zdalnego sterowania silnikiem ze stanowiskiem sterowania w maszynowni odbywa sie za pomo¬ ca hydraulicznie sterowanego tloka roboczego 20, który przez swa przekladnie zebata, oddzia- lywujac na kolo zebate, dodatkowo osadzone na wale rozrzadczym 21 stanowiska obslugi ma¬ szyn, w celu przekazywania czynnosci sterowa¬ nia nadawanych z mostku sterowniczego lub z centralnej sterowni.W urzadzeniu do zdalnego sterowania (fig. 1) liczba 1 oznaczono osadzona na stale na wale sterowania 2 dzwignie sterowania, która za po¬ moca recznego jej obracania, przy okreslonych poszczególnym polozeniu odpowiadajacych wy¬ chyleniach, moze przestawiac w podobny spo¬ sób z walem sterowania 2 na stale polaczone kolo zebate 3 oraz wskazówke 4 i to zawsze o wielkosc wychylenia dzwigni 1, przy czym wskazówka 4 przesuwa sie po nieruchomej tar¬ czy 5 zaopatrzonej w podzialke, okreslajaca szybkosc jazdy statku. Tuz obok kola zebatego 3 na wale sterowania 2 jest obrotowo osadzony wytoczony wewnatrz wal 2a, na którym znów na stale osadzone sa: ma jednym koncu drugie kolo zebate 31, a na koncu skierowanym w stro¬ ne tarczy 5 — wskazówka .towarzyszaca 32.Chociaz kolo zebate 3 oraz kolo zebate 31 zaze¬ biaja sie odpowiednio z zebatkami 6* i 30, to jednak nie wyklucza to, ze równiez innego ro¬ dzaju urzadzenia przekazujace jak, np. urza¬ dzenia dzwigniowe, moga, znalezc tu zastoso¬ wanie. ' * Do dolnego konca zebatki 6 jest przegubowo przylaczona dzwignia 7, a do zebatki 30 — dzwignia 28. Podczas gdy dzwignia 23 obraca sie, dokola po srodku jej dlugosci umieszczo¬ nego i niezmieniajacego polozenia punktu obro¬ tu 29, to dzwignia 7 opiera sie na czopie laczni¬ ka 8a, który osadzony jest na górnym koncu trzonu tloka 8 kolejnego dzialania i do którego ponadto jest przylaczona przegubowo dzwignia 28. Do dzwigni 7, w miejscu odpowiadajacym ramionom dzwigni 28, jest ponadto przylaczony w punkcie 7a suwak rozrzadczy 9, przy czym rozumie sie samo przez sie, ze dzwignia 7, jak równiez dzwignia 28, na skutek ruchów wahli- wych musi miec wydluzone otwory. W miejscach polaczenia obydwóch dzwigni 7 i 28 z zebatka¬ mi 6 i 30 musza byc wykonane równiez Wydlu¬ zone otwory. W celu unikniecia jakiegokolwiek martwego ruchu w elementach przekazujacych i zapewnienia przez to natychmiastowego za¬ dzialania urzadzenia przy najmniejszym ruchu sterowania, pomiedzy cylindrem suwaka roz- rzadczego a jego lacznikiem, umieszczona jest sprezyna 36. Ze wzgledu na hydrauliczne stero¬ wanie zarówno tloka 8 kolejnego dzialania, jak równiez suwaka rozrzadczego 9, cylindry ;.ch sa wzajemnie polaczone rurociagami 15 i 16, pod¬ czas gdy suwak rozrzadczy 9 jest ponadto w ta¬ ki sposób polaczony rurociagami 14. 23, 24 ze skladajacym sie ze zbiornika cisnieniowego 10 i zasobnika zbiorczego 11, wlasciwym urzadze¬ niem zasilajacym ukladu hydraulicznego, ze rurociagi 23 i 24 prowadza do zasobnika zbior¬ czego 11, a tylko rurociag 14 polaczony jest ze zbiornikiem cisnieniowym 10.Przed zbiornikiem cisnieniowym 10 i zasob¬ nikiem zbiorczym sa ponadto umieszczone trój- drogowe kurki 27 i 26, które maja doprowadze¬ nia od wspólnego rurociagu 17 sprezonego po¬ wietrza. Normalnie rurociag 17 sprezonego po¬ wietrza jest zasilany z butli, która moze byc równiez stosowana do zasilania silnika powie¬ trzem rozruchowym. Do cylindra suwaka roz¬ rzadczego 9 znajduja wreszcie ujiscie rurociagi 18 i 22, z wlaczonymi do nich dlawikami srubo¬ wymi 34, które sluza do nastawiania predkosci procesu regulacji, przy czym rurociagi te sa po¬ laczone z cylindrem tloka roboczego 20.Jezeli opisane wyjej urzadzenie jest skon¬ struowane na pneumatyczno-hydraulicznym ukladzie, to bez wiekszych zmian zasady dzia¬ lania moze byc ono w okreslonych przypadkach zastapione przez urzadzenie elektryczno-hydra- uliczne wedlug fig. 2. Dalsza mozliwoscia wy¬ konania byloby wówczas umieszczenie na prze- -,^. 3 -ciwlegiym lacznikowi koncu suwaka rozrzad- czego 9 dwustronnie, (odpowiednio do obrotu w lewo lub w prawo) dzwigrft sterowania 1, dzialajacego elementu stykowego 35, który przy przesunieciu sie do góry lub na dól suwaka rozrzadczego z jego polozenia srodkowego, zwie¬ ralby odpowiednie styki i w ten sposób za- jnykal pewien obwód elektryczny. Poniewaz do tego <*nrodu elektrycznego wlaczony jest organ napedowy 37, pompy zebatej 38, wiec pompa ta zostawalaby uruchamiana i dawalaby napel¬ nienie rurociagu U sprezona ciecza. Pozostala czesc rysunku nie zmieni sie, za wyjatkiem tyl¬ ko tego, ze rurociagi powrotne 23 i 24 maja swe ujscie do zasobnika zbiorczego Ha.Oczywiscie nic temu nie stoi na przeszkodzie i nic to nie zmieni w zasadniczej istocie wyna¬ lazku, gdy poszczególne elementy urzadzenia zostana inaczej uksztaltowane lub uproszczone, byleby tylko zamierzony przez to skutek w sta¬ tecznosci zapewnil niezawodne dzialanie calego urzadzenia. Nie jest wykluczone, ze zamiast wspomnianej wyzej wskazówki 4 i wskazówki towarzyszacej 32 zostana zastosowane znane bebnowe pierscienie z naniesiona na dch obwo¬ dzie podzialka predkosci jazdy statku, które, na skutek swego obrotu przesuwaja sie przed umieszczona nieruchoma wskazówka. Poza tym istnieje w ogóle mozliwosc umieszczenia przegubów 7a i 29 w innym miejscu, niz w srod¬ ku pomiedzy przegubami £a i przegubaoii na zebatkach 6 i 30. Gdy sterowanie silnikiem ma sie odbywac ze stanowiska obslugi maszyn, to obydwa rurociagi 18 i 22 zostaja ze soba pola- mone za pomoca urzadzenia wylaczajacego J,9, na skutek czego urzadzenie do zdalnego stero¬ wania zostanie wylaczone i jedynie za pomoca ruchu tloka roboczego 20 umozliwiony zostaje obieg sprezonej cieczy * jednej jego straay na strone druga.Urzadzenie zdalnego sterowania silnikiem dziala w sposób nastepujacy: Przy kazdym przestawieniu dzwigni stero¬ wania i z jej polozenia wyjsciowego, które od¬ powiada polozeniu „stop" silnika, wal sterowa¬ nia 2, a zatem równiez kolo zebate 3 i wska¬ zówka 4, zostaja obrócone o kat, odpowiadaja¬ cy wychyleniu tizw;igrii 1,, ii który mozna odczy¬ tac z wykonanej na tarczy 5 podzialki predko¬ sci jazdy statku i która kazdorazowo przedsta¬ wia okreslony, wykonany na silniku proces ste¬ powania. Poniewaz zebatka 6 zazebia sie z ko¬ jem zebatym 3, wiec zebatka 6 zostaje przesu¬ nieta w jednym lub drugim kierunku, zaleznie od tego czy dzwignia sterowania 1 przestawio¬ na zostanie do polozenia „do tylu" na lewo, czy do polozenia „naprzód" w prawo. Jezeli w dal¬ szym ciagu opisu wymieniane beda procesy, które zachodza przy przestawianiu dzwigni ste¬ rowania 1 do polozenia „do tylu", to wynika to stad, ze przy przestawieniu dzwigni 1 do po¬ lozenia „naprzód", procesy te sa jednakowe.Jezeli zatem nastapilo przesuniecie zebatki 6 na dól, to spowodowalo-•to przymusowa zmiane polozenia dzwigni 7, gdyz lacznik 8a trzeba chwilowo przyjac jako nieruchomy i jednocze¬ snie przesuniecie z polozenia wyjsciowego ku dolowi, zwiazanego z nia za pomoca lacznika suwaka rozrzadczego 9. Zamkniete dotychczas rurociagi 14, 15, 16 zostaja teraz otwarte, a to powoduje, ze tloczona ze zbiornika cisnieniowe¬ go .20 przez rurociag 14 sprezona ciecz dostaje sie do przewodu 18, przez wolna przestrzeli cylindra, utworzona pomiedzy dwoma sasiedni¬ mi tlokami suwaka rozrzadczego 9. Stad przez dlawik srubowy 34, lub element podobny, spre¬ zona ciecz przeplywa do prawej przestrzeni cy¬ lindrowej, zawierajacej tlok roboczy 20 cylin¬ dra i za pomoca przesuwania tloka roboczego 20 na lewo oddzialywuje na wal rozrzadczy 21 stanowiska obslugi silnika, na którym umiesz¬ czone sa rózne, nie pokazane na rysunku orga¬ na sterujace procesu, nastawionego za pomoca dzwigni sterowania 1.Znajdujaca sie wówczas w lewej przestrzeni cylindrowej sprezona ciecz zostaje wytloczona i równiez przez dlawik srubowy 34 lub element podobny, rurociag 22 jedna z przestrzeni cylin¬ drycznych suwaka rozrzadczego 9 i rurociag J(J trafia do dolnej przestrzeni tloka kolejnego dzialania 8. Poruszajacy sie teraz do góry tlok 8 wyciska znajdujaca sie w górnej przestrzeni jego cylindra ciecz sprezona, przez rurociag 15, lezaca w jego zasiegu przestrzen cylindrowa su¬ waka rozrzadczego 9 i laczacy sie z nia ruro¬ ciag 23, do rurociagu 25, a stad do odpowietrzo¬ nego za pomoca trójdrogowego kurka 26 zasob¬ nika zbiorczego 11. Wraz z ruchem do góry tlo¬ ka 8 kolejnego dzialania wraca równiez do swe¬ go polozenia wyjsciowego suwak rozrzadczy 9 i dzieki temu jego tloki zamykaja rurociagi 14, 15 i 16. Jednoczesnie ulozyskowana na laczniku Sa tloka 8 dzwignia 28 zostaje odpowiednio wy¬ chylona dokola jej nieruchomego punktu obro¬ tu 29, na skutek czego uzyskuje sie to, ze przy¬ laczona przegubowo do drugiego konca dzwigni 28 zejbatka 30 zostaje przesunieta ku dolowi, a na skutek jej zazebienia sie z kolem zebatym51, wydrazony wal 2a z towarzyszaca wskazów¬ ka 32, w celu potwierdzenia ukonczonego pro¬ cesu sterowania, zostaje obrócony o taki kat, ze nastepuje pokrycie sie wskazówek 4 i 32. Po¬ niewaz poszczególne procesy sterowania z bie¬ giem czasu zabieraja ze zbiornika cisnieniowe¬ go JO jego sprezona ciecz, wiec w urzadzeniu zasilajacym mu3za byc przewidziane zabiegi, które bez ynekszych trudnosci umozliwiaja na¬ pelnianie tego zbiornika cisnieniowego.W tym celu, w polozeniu roboczym ustawio¬ ny na „doprowadzanie powietrza" irójdrogoWy kurek 27 zostaje przestawiony do polozenia „od¬ powietrzanie", natomiast podporzadkowany zbiornikowi zbiorczemu 21 kurek 26, który wskazane jest, aby byl sprzezony z poprzednim kurkiem, zostaje przestawiony z polozenia „od¬ powietrzanie" do polozenia „doprowadzanie sprezonego powietrza". Sprezone powietrze ma teraz za zadanie przeprowadzenie sprezonej cie¬ czy zasobnika zbiorczego 11 przez rurociag 12 i przez otwierajacy sie tylko w kierunku zbior¬ nika cisnieniowego 10 zawór zwrotny 13 do zbiornika cisnieniowego 10. Gdy zbiornik ten zastanie wystarczajaco napelniony, nastepuje znów przelaczenie trójdrogowych kurków 26 i 27 do polozenia roboczego. PL PL