Opubllkowanoidiiia 16 listopada 1961 r, Jy $ 5^ *w«m ro POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45279 KI. 12 q, 6/03 Zaklady Przemyslu Barwników „Boruta"*) Zgierz, Polska Sposób wytwarzania 4-hydroksy-3-aminobepzenosulfonamidu Patent trwa od dnia 29 stycznia 1960 r.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania 4-hydroksy-3-aminobenzenosulfonamidu, uzy¬ wanego jako produktu posredniego w syntezie szeregu barwników, a w szczególnosci do syn¬ tezy barwników metalanowych.Znane jest wytwarzanie 4-hydroksy-3-amino- benzenosulfonamidu przez traktowanie o-nitro- chlorobenzenu kwasem chlorosulfonowym, kon¬ densacje otrzymanego 4-chloro-3-nitrobenzeno- sulfochlorku z amoniakiem, hydrolize otrzyma¬ nego amidu do 4-hydroksy-3-nitrobenzenosul- fonamidu, a nastepnie redukcje do 4-hydroksy- 3-aminobenzenosulfonamidu.Sposób ten jest niedogodny ze wzgledu na to, ze o-nitrochlorobenzen jest produktem tok¬ sycznym i stosunkowo drogim. Poza tym pod¬ czas traktowania o-nitrochlorobenzenu kwa- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Jerzy Gasior i inz.Jan Zimnicki. sem chlorosulfonowym powstaja produkty ubo¬ czne, zanieczyszczajace produkt reakcji.E.L. Eliel i K.W. Nelson w Journal of Orga<- nic Chemistry 20, 1657 (1955) opisali sposób wy¬ twarzania 4-chloro-3-nitrobsnzenosulfochlorku przez nitrowanie kwasu p-chlorobenzenosulfo- nowego i traktowanie produktu reakcji — wol¬ nego kwasu 4-chloro-3-nitrobenzenosulfonowe- go kwasem chlorosulfonowym do 4-chloro-3-ni- trobenzenosulfochlorku.Ten sposób otrzymywania 4-chloro-3-nitro- benzenosulfochlorku nie nadaje sie do otrzy¬ mywania w skali przemyslowej 4-hydroksy- -3-aminobenzenosulfonamidu ze wzgledu na to, ze wydajnosc otrzymanego sulfochlorku nie przekracza 18%, co w efekcie ograniczaloby wydajnosc amidu do okolo 5%. Dodatkowa wa¬ da tego sposobu jest koniecznosc suszenia pro¬ duktu wyjsciowego nad pieciotlenkiem fosforu.Sposób wedlug wynalazku polega na wy¬ twarzaniu 4-hyxiroksy-3-aminobenzenosulfona-midu iz soli '.sadowej kwasu 4-chloro-3-nitro- benzenosulf onowego, co pozwala na otrzymanie odpowiedniego sulfochlorku z wydajnoscia oko¬ lo 90%, a jednoczesnie eliminuje stosowanie toksycznego o-nitrochlorobenzenu.Wedlug wynalazku sól sodowa kwasu 4-chlo- ro-3-nitrobenzenosulf onowego wprowadza sie w reakcje z kwasem chlorosulfonowym, w tem¬ peraturze okolo 100°C, a otrzymany '4-chloro- 3-nitrobenzenosulfochlorek przeprowadza sie dzialaniem wodnego roztworu amoniaku w temperaturze 50°C w 4-chIoro-3-nitrobenzeno- sulfonamid, a nastepnie w roztworze wodoro¬ tlenku sodowego poddaje sie hydrolizie i otrzy¬ many 4-hydraksy^-niitróbenzenosulf onamid re¬ dukuje sie do 4-hydroksyT3Taminobenzenosul- fonamidu za pomoca zelaza i kwasu octowego.Nalezy tu zaznaczyc, ze zwykle dotychczas stosowana metoda przemiany soli sodowej kwa¬ su sulfonowego w chlorek kwasu -sulfonowego polega na traktowaniu soli sodowej kwasów sulfonowych pieciochlorkiem fosforu. Metoda ta v jest klopotliwa ze wzgledów technologicz¬ nych.Wedlug wynalazku stosuje sie do tego celu kwas chlorosulfonowy w temperaturze okolo 100°C, co znacznie upraszcza przebieg tego procesu.Przyklad. Do 210 czesci kwasu chlorosul- f onowego dodaje sie 47,4 czesci soli sodowej kwasu 4-chloro-3-nitrobenzenosulfonowego, po czym ogrzewa sie do temperatury 98—100°C i w tej temperaturze miesza w ciagu dwóch godzin. Nastepnie utworzony 4-chkro-3-nitro- benzenosulfochlorek wydziela sie przez wylanie mieszaniny reakcyjnej do wody z lodem. Wy¬ dajnosc wynosi okolo 90%. Wilgotny produkt wprowadza sie porcjami do mieszaniny 50 cze¬ sci wody i 70 czesci 25% wody amoniakalnej i miesza sie w ciagu 6 godzin w temperaturze 40—50°C. Po odsaczeniu osad 4-chloro-3-nitro- benzenosulfonamidu wprowadza sie do 120 cze¬ sci 5% roztworu wodorotlenku sodowego i po kilku minutowym mieszaniu w temperaturze -pokojowej odsacza od czesci nierozpuszczal¬ nych. Do klarownego roztworu amidu dodaje sie 50 czesci%45% roztworu wodorotlenku sodo¬ wego i ogrzewa w temperaturze 95—98°C w ciagu 10 godzin. Utworzony 4-hydroksy-3-nitro- benzenosulfonamid wydziela sie przez zakwa¬ szenie 60 czesciami kwasu solnego i odsaczenie.Paste 4-hydroksy-3-nitrobenzenosulfonamidu redukuje sie; za pomoca 20 czesci ppilek zeliw¬ nych i 1,5 czesci*50% kwasu octowego w tem¬ peraturze wrzenia. Otrzymany 4-hydroksy-3- aminobe^zenosulfonamid, po oddzieleniu od tlenków zelaza, wydziela sie z roztworu obojet¬ nego. Wydajnosc wynosi okolo 60%. PL PL