r tokowano doda 15 marca 196Z r.I O "TE K Al BlBLIO"TEK 'Urzedu Po tent owego 'Psi*!?] frgaptjtBii-rj 1^3wb]| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45705 Instytut Elektrotechniki*) Warszawa, Polska KI. 21 c, 46/33 Uniwersalny przekaznik programowy Patent trwa od dnia 21 stycznia 1961 r.Przekaznik programowy wedlug wynalazku sluzy do sterowania w funkcji czasu urzadzen, pracujacych w cyklu automatycznym. Moze on znalezc zostosowanie w zautomatyzowanych na¬ pedach i automatyzacji procesów produkcyj¬ nych.Istotna zaleta tego przekaznika jest mozli¬ wosc samoczynnego sterowania duza iloscia okresów (przy pojedynczym przekazniku do 50 okresów) cyklu automatycznego o duzej rozpie¬ tosci czasów trwania poszczególnych okresów (od 0,5 sek. do kilkunastu minut) przy czym re¬ gulacja czasu trwania tych okresów odbywa sie w sposób plynny. W kazdym okresie pracy auto¬ matycznej przekaznik umozliwia sterowanie wieksza iloscia obwodów (kilka lub kilkanascie).Przekaznik wedlug wynalazku s-klada sie z ukla dów czasowych, elementu sterujacego i prze¬ lacznika wieloobwodowego.Istote wynalazku stanowi urzadzenie, sklada- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Boleslaw Wi- niairski i dr inz. Andrzej Glowacki. jace sie z wielopolozeniowego,. wieloobwodowe¬ go przelacznika z napedem wlasnym, np. elek¬ tromagnetycznym, oraz obwodów czasowych, wy¬ twarzajacych zwloke miedzy impulsem pobudza¬ jacym a wykonawczym na drodze elektrycznej, bez elementów mechanicznyidh (silnika synohroiaiczne- go, elektromagnesu itp.) Obwody czasowe moga miec rózne wartosci sitaiej czasu, stale lub re¬ gulowane. W miare postepowania cyklu pracy urzadzenia obwody czasowe sa przelaczane sty¬ kami przelacznika wedlug okreslonego normal¬ nego programu. Poszczególne czasy moga byc w latwy sposób nastawiane przez obsluge przed rozpoczeciem pracy lub zmieniane w toku pra¬ cy, badz przez obsluge, badz przez impulsy, po¬ chodzace od czujników lub laczników o dziialaniu zwiazanym z sterowanym procesem technolo¬ gicznym. Zmiany czasów poszczególnych okre¬ sów cyklu pracy moga byc dokonywane indy¬ widualnie dla okreslonego okresu, badz tez w powiazaniu z nastepnymi okresami. Mozliwe jest równolegle sterowanie kilku procesów tech¬ nologicznych. Dzieki tym wlasciwosciom prze^ kaznik jest niezwykle uniwersalny.W rozwiazaniu przykladowym, o schemacie przedstawionym na rysiiiiku jako element steru¬ jacy zostal zastosowany; tyratron t z zarzona katoda. W obWód anodowy tyratronu wlaczona byla cewka wybieraka telefonicznego W, zasto¬ sowanego jako przelacznik wieloobwodowy.W obwodzie siatki tyratronu wlaczone byly uklady czasowe RC, okreslajace czasy trwania poszczególnych okresów pracy urzadzenia ste¬ rowanego. Zmiana stalej czasu obwodu siatki tyratronu dokonuje sie przez przelaczenie opor¬ ników za pomoca styków wybieraka W. Od¬ dzielne styki wybieraka (nie podano na schema¬ cie) steruja obwodami urzadzenia lub urzadzen, pracujacych w cyklu automatycznym. Do zasi¬ lania ukladu zastosowano napiecie zmienne z transformatora Tr.Uruchomienie przekaznika programowego do pracy automatycznej odbywa sie z chwila wla¬ czenia przekaznika pomocniczego 1P. Wlaczenie przekaznika 1P moze byc przeprowadzone recz¬ nie za pomoca wylacznika przyciskowego lub tez automatycznie przez uklad sterujacy urza¬ dzenia, jesli-cykl pracy okreslany przekaznikiem programowym stanowi tylko czesc cyklu auto¬ matycznego pracy tego urzadzenia. Dla ewentu¬ alnej blokady przekaznika programowego moz¬ na wlaczyc styki elementów blokujacych w ob¬ wód styku przekaznika 1P* Po uruchomieniu przekaznika programowego do pracy — uklad czasowy RC wlaczony w ob¬ wód siatkowy tyratronu odmierza czas trwania pierwszego okresu cyklu pracy urzadzenia ste¬ rujacego. Po uplywie okresu okreslonego stala czasu obwodu RC zostaje zapalony tyratron, po¬ wodujac wlaczenie napiecia na cewke wybiera¬ ka. Styk pomocniczy wybieraka W przerywa obwód katodowy tyratronu iw wyniku tego na¬ stepuje zgaszenie tyratronu i przelaczenia wy¬ bieraka na drugi stopien. Równoczesnie styki Wj-2 wlaczaja w obwód czasowy dodatkowy opornik (wzglednie potencjometr) zmieniajac sta¬ la czasu tego obwodu na drugim stopniu wy¬ bieraka. W analogiczny sposób nastepuje prze¬ laczanie wybieraka na pozostalych stopniach, az do wykonania calego cyklu pracy, po któ¬ rym wybierak znajduje sie w polozeniu zero¬ wym. Jezeli styk przekaznika 1P pozostaje na¬ dal w ©tanie" zamknietym, rozpoczyna sie po- witórzende tego samego cyklu. W przypadku koniecanosei przerwania pracy po zakonczeniu okreslonego cyklu (pierwszego lub któregos z nastepnych) moze nastapic wylaczenie przekaz¬ nika 1P przed uzyskaniem przez wybierak polo¬ zenia zerowego.Zgloszony przekaznik posiada cechy uniwer¬ salnosci i moze byc przystosowany do dowol¬ nych warunków pracy. W obwodach czasowych poszczególnych stopni mcga byc wlaczane poten¬ cjometry umozliwiajace plynna regulacje czasu przelaczenia. Czasy nastawione dla poszczegól¬ nych okresów cyklu automatycznego sa od sie¬ bie niezalezne. Istnieje jednak mozliwosc wza¬ jemnego uzaleznienia czasów trwania dwóch liuib wiekszej liczby okresów. Przykladowo zo¬ stalo to uwzglednione w obwodach laczonych przez styki W1-5, W1-6. Mozna równiez w to¬ ku pracy skrócic nastawiany czae trwania prze¬ biegu w przypadku koniecznosci wynikajacej z warunków procesu technologicznego. Do tego celu moze byc wykorzystany obwód zlozony ze styku przekaznika 2P i styków WK wlaczony przykladowo na trzeci stopien wybieraka.W przekazniku programowym wedlug wyna¬ lazku moga byc zastosowane równiez inne ele¬ menty. Jako element sterujacy moga byc wyko¬ rzystane zamiast tyratronów równiez inne wzmacniacze np. "lampy elektronowe, tyratrony z zimna katoda, tranzystory itd. Zamiast wybie¬ raka moga byc wykorzystane dowolne przelacz¬ niki wielopolozeniowe sterowane elektromagne¬ tycznie.Przekaznik programowy wedlug wynalazku umozliwia sterowanie procesem zlozonym z do¬ wolnej ilosci okresów o nastawianych czasach trwania. W przykladowym rozwiazaniu maksy¬ malna liczba sterowanych okresów cyklu pracy wynosi dwadziescia piec. Liczba sterowanych przebiegów przy wybieraku o osmiu rzedach styków wynosi stopieódziesiat. Tym samym urzadzeniem mozna sterowac równiez kazda mniejsza ilosc przebiegów i okresów cyklu* pracy. W przypadku zmniejszenia okresów cyk¬ lu pracy nalezy na wszystkich nie wykorzysta¬ nych stopniach wybieraka zastosowac obwody czasowe o bardzo malej stalej czasu np. 0,02 s Wtedy po zakonczeniu cyklu pracy wybierak wróci do pozycji wyjsciowej (umozliwiajacej ponowne rozpoczecie cyklu pracy) z niewielkim opóznieniem mniejszym od 0,5 s.Dla powiekszenia liczby okresów i przebie¬ gów sterowanych-w cyklu pracy, nalezy zasto¬ sowac przelacznik o wiekszej liczbie skoków i styków lub tez stosujac okreslone stypizowane elementy odpowiednio powiekszyc liczbe prze¬ laczników, np. dla sterowania przebiegiem o 150 róznych okresach czasu i 300 przebiegach przy zastosowaniu wybieraków 50 polozeniowych, - -nalezy w ukladzie zastosowac 3 wybieraki i wspólny tyratron sterujacy. W ten sposób mozna zwiekszac bez ograniczen zarówno liczba sterowanych okresów czasu jak równiez stero¬ wanych równolegle przebiegów technologicz- • nych. PL PL