Wynalazek dotyczy ulepszenia sposobu prze¬ myslowego otrzymywania teofiliny i kofeiny.Jak wiadomo wytwarzanie teofiliny i kofeiny przebiega przez stadium wytwarzania 1,3-dwu- metylo-4-amino-uracylu, który nitrozuje sie a nastepnie redukuje do dwuaminouracylu.Redukcje prowadzi sie najczesciej wodnym roztworem siarczku amonowego, który stosuje sie w nadmiarze. Nadmiar siarczku amonowego rozklada sie przez ogrzewanie. Po dodaniu kwa¬ su mrówkowego lub innych kwasów odsacza sie wydzieliona siarke a uzyskany dwuairrtinouiracyl formyluje sie i dalej przerabia na teofiline.Usuniecie nadmiaru siarczku amonowego wy¬ maga kilkugodzinnego ogrzewania w tempera¬ turze wrzenia, przy czym nie mozna uniknac rozkladu dwuaminouracylu. Rozklad ten obni- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa: inz. Helmut Kramefeld i Werner Scharnagel. za wydajnosc, jak równiez powoduje powsta¬ nie silnych zabarwien, których nie mozna usunac w nastepnych stadiach reakcji. W skali laiboratoryjnej rozklad ten posiada drugorzed¬ na role tak, ze w tym przypadku wydajnosc teofiliny wynosi 62% w. odniesieniu do nitro- zouracylu. W skali przemyslowej natomiast rozklad ten wzrasta wraz ze wzrastajaca iloscia wsadu, np. przy wsadach 2000 — 3O00 litrów otrzymuje sie wydajnosc tylko 38%.Z tego powodu proponowano juz zastapic proces ogrzewania w celu usuniecia nadmiaru siarczku amonowego przez zakwaszanie za po¬ moca stezonego kwasu siarkowego do war¬ tosci pH okolo 1. Rozklad polisiarczków i tio¬ siarczanu nastepuje przy tym w ciagu 1 go¬ dziny po osiagnieciu wartosci pH = 1. Produkt odsacza sie od wydzielonej siarki i po zoboje¬ tnieniu przesaczu dalsze stopnie reakcji pro¬ wadzi sie w znany sposób. Sposób ten prowa¬ dzi równiez do rozkladu dwmamiinouracylu, przyV* czyim stopien rozkladu zalezy przede wszyst¬ kim od bywania dwuaminouracylu w kwasnym roz¬ tworze. Poniewaz do rozlozenia siarczku amo¬ nowego i utworzonego tiosiarczanu, potrzebny jest pewien okres przebywania w srodowisku kwasnym i oprócz tego potrzeba równiez czasu do przesaczenia siarki, nie mozna praktycznie uniknac, przy pracy w skali przemyslowej, rozkladu dwuaminouracylu. Poza tyim siarczan amonowy, powstajacy w czasie zobojetniania, zostaje zawleczony az do stopnia formyloami- nouracylu i daje tam zle filtrujacy sie placek zwiazku formylowego, zawierajacy okolo 20% siarczanu amonowego, a którego wymycie na¬ strecza trudnosci. Pozostaly siarczan amonu przy kolejnym stopniu zamykania pierscienia do teofiliny i ewentualnie nastepujacym po tym metylowaniu do kofeiny, przeszkadza, po¬ niewaz zwiazane jest z tym wieksze zuzycie w tych stopniach lugu sodowego i siarczanu dwu- metylowego.Cecha wspólna tych wszystkich sposobów jest to, ze izoluje sie w nich siarke przed dalsza przeróbke dwuamunouracylu.Stwierdzono* ze mozna uniknac wystepuja¬ cych dotychczas trudnosci, jezeli siarke wy¬ dzieli sie dopiero po procesie formylowania i po zamknieciu pierscienia do teofiliny r przez co unika sie prowadzenia procesu w silnie kwasnym roztworze kwasu mineralnego. Oprócz tego ten sposób pracy wykazuje te zalete, ze otrzymany lormyloamdnouTacyl daje luzny placek filtracyjny bardzo dobry do saczenia, z którego latwo mozna wymyc siarczan amono¬ wy. Wydajnosc teofiliny wzrasta przy zasto¬ sowaniu sposobu wedlug wynalazku do okolo 50% w odniesieniu do zastosowanego nitrozo- uracylu.Wedlug wynalazku l,3-dwumetvlo-4-amiino-3- niittrozooracyl redukuje sie w zmany sposób siarcz¬ kiem amonowym, do odpowiedniego dwuaimino- umacylu, mozfcwór poredukcyjny zobojetnia nastep¬ nie stezonym kwasem siarkowym do wartosci pH = 7,5 & dodaje kwasu mrówkowego. Przez ogrze¬ wanie tworzy sie zwiazek formylowy, który odwirowuje sie i przemywa mala iloscia wody.Otrzymany placek filtracyjny skladajacy sie z l,3-dwumetylo-4 -amino-5-foi^myloaminoura- cylu i siarki zawiesza sie nastepnie w wodzie, alkalizuje lugiem sodowym i ogrzewajac za¬ myka pierscien do teofiliny. Z otrzymanej soli sodowej uwalnia sie teofiline przez zobojetnie¬ nie i odsacza od wydzielonej siarki w tempe- raituirze 80 — 90°CL Przesacz mozna nastepnie ewentualnie riatychmiast stosowac do metylowa- nda na kofeine.Przyklad. Do 1500 1 20%-owego roztworu siarczku amonowego wprowadza sie mieszajac 500 kg l,3-dwiumetylo-4-amino-5-nitrozouracy- lu (w stanie wilgotnym po odwirowaniu). Po 30 minutach reakcji w temperaturze 50°C do¬ daje sie stezonego kwasu siarkowego do pH = 7,5 w celu zobojetnienia amoniaku i rozloze¬ nia nadmiaru siarczku amonowego. Po osia¬ gnieciu wartosci pH = 7,5 dodaje sie okolo 150 kg 85%-owego kwasu mrówkowego potrzebne¬ go do formylowania i mieszanine ogrzewa przez 30 minut do temperatury 90°C. Otrzyma¬ na pochodna formylowa oddziela sie po ozie¬ bieniu, od lugu macierzystego i przeprowadza w teofiline przez ogrzewanie w rozcienczonym lugu sodowym. Wodna zawiesine soli sodowej teofiliny zobojetnia sie kwasom i ogrzewa do temperatury 5M)°C, przez saczenie oddziela sie ilosciowo siarke od rozpuszczonej teofiliny. Po oziebieniu przesaczu wytraca sie teofilina, któ¬ ra wydziela sie. Otrzymuje sie 180 kg teofiliny co stanowi 50% teorii w stosunku do zastosowac nego l,3-dwumetylo-4-amino-5-nitrozouracylu. PL PL