Opublikowano; 31.111.1965 49201 KI. 58 a, 1 ukp&506 UKD 4S Twórca wynalazku: mgr inz. Edmund Nowak Wlasciciel patentu: Olkuskie Zaklady Wytwórcze Sprzetu Instalacyjne¬ go, Wierbka k/Olkusza (Polska) Prasa hydrauliczna zwlaszcza do wykrawania blachy Przedmiotem wynalazku jest prasa hydraulicz¬ na dwustronnego dzialania, pracujaca na przemian dwoma narzedziami tlocznymi, która przystoso¬ wana jest zwlaszcza do operacji wykrawania i kre¬ powania elementów z blachy lub tasm metalo- 5 wych.W tlocznictwie prasy hydrauliczne maja dotych¬ czas zastosowanie glównie do glebokiego tloczenia blach, natomiast operacje wykrawania i krepowa¬ nia sa wykonywane zwykle na prasach mechanicz- 10 nych typu mimosrodowego. Przyczyna tego jest przede wszystkim fakt, ze wystepujace w pro¬ cesach wykrawania nagle obciazenie narzedzia przy jego zetknieciu z blacha powoduje uderze¬ nia maloscisliwej cieczy w mechanizmie napedo- 15 wym prasy, które w przypadku znacznych obcia¬ zen moga spowodowac jego uszkodzenie. Z dru¬ giej strony wiadomo jest, ze mechaniczne prasy mimosrodowe charakteryzuja sie dzieki znacznie wiekszym szybkosciom (ilosc suwów roboczych w 20 jednostce czasu) odpowiednio wyzsza wydajnos¬ cia produkcji.Badania procesów tloczenia, a zwlaszcza pro¬ cesu wykrawania blach wykazaly jednak, ze ob¬ róbka na prasach mechanicznych zwiazana jest ze 25 znacznie mniejsza trwaloscia narzedzi sipowodo- wana istnieniem niezbednych luzów w mechaniz¬ mach napedowych prasy. Luzy poprzeczne powo¬ duja przy tym powstawanie sil wybaczajacych czesc robocza narzedzia tlocznego, a luzy osiowe 30 jego zatrzymywanie sie w chwili zetkniecia z po¬ wierzchnia Wykrawanej blachy (tzw. martwe do¬ bijanie), wplywajac na szybsze zuzycie i zmniejsze¬ nie zywotnosci narzedzia.Powyzsze niedogodnosci, wystepujace przy wy¬ konywaniu operacji wykrawania zarówno za po¬ moca pras mechanicznych, jak i znanych dotych¬ czas pras hydraulicznych, usuwa prasa hydraulicz* na wedlug wynalazku dzieki temu, ze powierzen nie czolowe stempli wykrawajacych sa w jej na¬ rzedziu tlocznym umieszczone w dwóch lub wiek" szej ilosci plaszczyzn poziomych, powodujac sto¬ pniowe zaglebianie sie stempli w wykrawana bla¬ che i równomierne obciazanie ukladu napedowego prasy, a tym samym eliminujac gwaltowne ude¬ rzenia cieczy. Prasa wedlug wynalazku jest po¬ nadto zaopatrzona w podwójny uklad stolów, umo¬ zliwiajacy jednoczesne zamocowanie dwóch nie¬ zaleznych narzedzi tlocznych i jej dwustronne dzialanie, wskutek czego eliminuje suwy jalowe i umozliwia uzyskanie odpowiednio zwiekszonej wydajnosci, zblizonej do wydajnosci pras mecha¬ nicznych. Ponadto, dzieki wystepujacym W niej znacznie mniejszym luzom w porównaniu do lu- zflw wystepujacych w prasach mechanicznych, uzy¬ skuje sie wyeliminowanie .sil wybaczajacych i gwaltownych zmian nacisków, a przez to kilku¬ nastokrotne zwiekszenie zywotnosci narzedzia tlocznego. Poniewaz koszt narzedzia tlocznego jest stosunkowo wysoki i stanowi znaczny udzial kosz- 4920149201 tów przedmiotów wykrawanych lub krepowanych, uzyskany wzrost zywotnosci powoduje tym sa¬ mym znaczne obnizenie kosztów wytwarzania.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku przedstawiajacym prase hydrauliczna w przekroju pionowym.Prasa hydrauliczna wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych podstawowych zespolów: korpu¬ su, zespolu napedowego, zespolu prowadzacego i ukladu stolów roboczych, do których sa moco¬ wane narzedzia tloczne.Korpus prasy sklada sie z po.dstawy 1, obudowy zewnetrznej 2 i polaczonej z nia obudowy we¬ wnetrznej 3. W górnej czesci korpusu jest przy¬ mocowany stól nieruchomy 4.Zespól napedowy sklada sie z cylindra 5 pola¬ czonego z obudowa wewnetrzna 3 i zaopatrzo¬ nego w tarcze uszczelniajaca 6 i w pokrywe 7 oraz z osadzonego przesuwnie wewnatrz tego cylindra tloka 8, polaczonego z tloczyskiem 9 przesuwaja¬ cym sie w tulejach prowadzacych 10 obudowy we¬ wnetrznej 3.Zespól prowadzacy sklada sie z ukladu najko¬ rzystniej czterech kolumn 11, ustawionych syme¬ trycznie wzgledem osi prasy i przymocowanych do obudowy wewnetrznej 3, a w górnej czesci po¬ laczonych za pomoca górnego stolu nieruchome¬ go 12, z osadzonych na tych kolumnach przesuw¬ nych tulei 13, polaczonych u dolu za pomoca ply¬ ty 14 z tloczyskiem 9, a u góry za pomoca dwóch stolów ruchomych. Stól ruchomy 15 wspólpracuje przy tym z dolnym stolem nieruchomym, a stól ruchomy 16 — z górnym stolem nieruchomym 12.Ponadto tuleje 13 sa osadzone przesuwnie w lozys¬ kach 17 umieszczonych w dolnym stole nierucho¬ mym 4. Stoly 4, 15, 16 i 12 sa zaopatrzone w zna¬ ne kanaly teowe 18, sluzace do mocowania narze¬ dzi, a stoly 4 i 16 dodatkowo w otwory zsypowe 19, którymi odprowadzane sa wykrawane detale.Prasa hydrauliczna wedlug wynalazku umozli¬ wia zamocowanie i na przemienna prace dwóch kompletów narzedzi tlocznych. Matryca 20 jednego z tych kompletów jest przymocowana do dolnego stolu nieruchomego 4, a jego stempel 21 do stolu ruchomego 15, natomiast matryca 20a drugiego kompietu jest przymocowana do stolu ruchomego 16, a jego stempel 21a do nieruchomego stolu gór¬ nego 12.Stemple 21 i 21a sa wykonane w ten sposób, ze ich czolowe powierzchnie robocze umieszczone sa w dwóch lub kilku plaszczyznach poziomych a i b, przy czym wzajemna odleglosc h tych plaszczyzn wynosi okolo 0,3 grubosci wykrawanej blachy.Dzialanie opisanej wyzej prasy hydraulicznej jest nastepujace: dwa komplety narzedzi 20 i 21 oraz 20a i 21a przymocowane odpowiednio do par stolów 4 i 15 oraz 16 i 12 prasy — pracuja na przemian. Mianowicie, w czasie ruchu prasy do dolu (strzalka I na rysunku) pracuje narzedzie tloczne 20, 21 w dolnej czesci prasy, a równoczesnie nastepuje przesuniecie tasmy po powierzchni ma¬ trycy 20a, w jej górnej czesci. W trakcie ruchu prasy do góry, pracuje narzedzie tloczne 20a i 21a, a równoczesnie nastepuje przesuniecie tasmy me¬ talowej wzdluz matrycy 20 w dolnej czesci prasy.Dzieki umieszczeniu czolowych powierzchni ro¬ boczych stempli 21 i 21a w przesunietych wzgledem siebie plaszczyznach poziomych, uzyskuje sie stop¬ niowe zaglebianie poszczególnych ich narzadów 5 roboczych w blache i równomierne obciazenie hy¬ draulicznego zespolu napedowego prasy. Badania wykazaly przy tym, ze przy zaglebieniu sie narze¬ dzia na glebokosc h wynoszaca okolo 0,3 grubosci blachy, zostaja prawie calkowicie zerwane wlók- io na, po czym nastepuje juz tylko przepychanie wycietego detalu w otwór matrycy. Wskutek tego najodpowiedniejsze przesuniecie plaszczyzn pozio¬ mych a, b, w których sa umieszczone czolowe po¬ wierzchnie robocze stempli odpowiada wysokosci 15 h równej 0,3 grubosci wykrawanej blachy.Prasa hydrauliczna wedlug wynalazku jest przy¬ stosowana zwlaszcza do wykonywania operacji wykrawania i krepowania elementów wycinanych z blach tasm metalowych wskutek przesuniecia 20 czolowych powierzchni stempli, umozliwiajacych stopniowe wnikanie czesci roboczej narzedzia w material. Umozliwia ona stosowanie duzych na¬ rzedzi wielooperacyjnych, dla których laczny na¬ cisk moze znacznie przekraczac maksymalny na- 25 cisk roboczy prasy, a dzieki znacznie zmniejszo¬ nym luzom, w porównaniu do luzów wystepuja¬ cych w prasach mechanicznych, umozliwia kilku¬ nastokrotne zwiekszenie zywotnosci narzedzi. Na¬ tomiast dzieki dwustronnemu dzialaniu prasy, 30 uzyskanemu przez zastosowanie dwóch par sto¬ lów roboczych, uzyskuje sie odpowiednie zwiek¬ szenie jej wydajnosci.Prasa hydrauliczna wedlug wynalazku moze zna¬ lezc zastosowanie w tlocznictwie, zwlaszcza do 35 procesów wykrawania i krepowania elementów z blach i tasm metalowych. PL PL