Pierwszenstwo: Opublikowano: 26. VI. 1965 49818 ^JLfc 49-br-LL^ Twórca wynalazku: mgr iinz. Tadeusz Rut Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Obróbki Plastycznej, Poznan (Polska) C<] i- i O Urzadzenie do speczania iJ r l^*J u im * e nl owego\ jftlsltiej lteypwpclitti Utotf Wynalazek dotyczy urzadzenia przeznaczonego do speczania.Z patentu polskiego Nr 46874 znane jest urzadze¬ nie do speczania oraz speczania z równoczesnym wyginaniem charakteryzujace sie tym, ze posiada 5 co najmniej jeden lacznik ulozyskowany wahliwie w glowicy oraz górnej matrycy i pochylony wzgle¬ dem linii prostopadlej do osi matryc o kat wiekszy od 0° i mniejszy niz 90° i powodujacy przy nacisku glowicy docisk matryc, a przez to mocowanie ma- 10 terialu oraz przesuw matryc w kierunku poprzecz¬ nym do ruchu glowicy.W znanych dotychczas urzadzeniach do specza¬ nia matryce przeznaczone do speczania byly pod¬ czas speczania prowadzone suwliwie. 15 W urzadzeniu wedlug wyzej wymienionego pa¬ tentu polskiego laczniki sa ulozyskowane w plasz¬ czyznie podzialu matryc. Zastosowano przy tym dla kazdej górnej matrycy po dwa wspólosiowo ulozyskowane laczniki zamontowane po bokach matryc.Uklad taki nie we wszystkich przypadkach byl korzystny, gdyz szerokosc matrycy byla ogranir czona rozstawem laczników, a ponadto wystepowa¬ ly sily zginajace poprzecznie* matryce, co moglo byc przyczyna jej deformacja Celem wynalazku jest wjfeliminowanie tych nie¬ dogodnosci.Wedlug wynalazku osiagnieto to w ten sposób, ze zarówno glowica urzadzenia, zamocowana do su- 30 20 25 waka prasy, jak i jego podstawa, zamocowana do stolu prasy sa wyposazone w zamocowane do nich przegubowo laczniki zmieniajace kat pochylenia przy nacisku prasy. Do laczników sa przytwierdzo¬ ne matryce, przy czym osie lozyskowan laczników w górnych matrycach leza powyzej plaszczyzny po¬ dzialu matryc, natomiast osie lozyskowan laczni¬ ków w dolnej matrycy leza ponizej tej plaszczyzny podzialu.Tego rodzaju uklad daje znaczne korzysci, gdyz ograniczone sa do minimum powierzchnie trace, a umiejscowienie osi lozyskowan laczników w matry¬ cach poza plaszczyzna podzialu matryc stwarza mozliwosc zastosowania latwo wymiennych laczni¬ ków o rozmaitych dlugosciach i szerokosciach.Dzieki temu, mozna uzyskac dowolny zadany za¬ kres ruchu matryc o dowolnej szerokosci, co przy dotychczasowych urzadzeniach nie bylo mozliwe.Korzystnie jest gdy laczniki urzadzenia sa ulozys¬ kowane na calej szerokosci matryc. Z uwagi na to oraz na znaczna sprawnosc urzadzenia mozna stoso¬ wac matryce o duzej szerokosci majace szereg wy¬ krojów lezacych obok siebie. Umozliwia to badz.ob¬ róbke kilku elementów równoczesnie, lub tez ob¬ róbke jednego elementu kolejno w poszczególnych wykrojach matrycy, albo tez obróbke szeregu ele¬ mentów systemem potokowym, to jest w taki spo¬ sób, ze w czasie kazdego ruchu roboczego obrabia sie tyle elementów, ile jest wykrojów, przy czym 4981849 818 po kazdym ruchu roboczym poszczególne elemen¬ ty przesuwa sie do nastepnego z kolei wykroju.Ulozyskowanie laczników moze byc wykonane w zasadzie w dowolny* sposób. Korzystnie jest, gdy w celu ulozyskowania laczników do glowicy, do pod¬ stawy urzadzenia i do matryc sa zamocowane wal¬ ki lub segmenty walków lezace poprzecznie w sto¬ sunku do kierunku ruchu matryc podczas speczania.Miedzy walkami matryc a walkami glowicy lub podstawy sa zamontowane laczniki z wkleslymi cy¬ lindrycznymi wybraniami, w które wchodza walk:".Dwa walki nalezace do jednego lacznika sa spiete ze soba na koncach za pomoca ogniw. Oczywiscie mozna zamiast laczników o wkleslych powierzch¬ niach roboczych zastosowac równiez laczniki o swy - puklych powierzchniach roboczych, a podstawa, glowice i matryce urzadzenia wyposazyc w wklesle powierzchnie lozyskowe wspólpracujace z lacznika¬ mi.Urzadzenie wedlug wynalazku mocuje sie na prasie. Jest ono napedzane suwakiem prasy. Urza¬ dzenie moze byc zaopatrzone w naped wlasny.Przykladowe wykonanie urzadzenia wedlug wy¬ nalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w przekroju wzdluznym, na którym po lewej stronie pokazano polozenie przed suwem roboczym, po prawej zas polozenie pod ko¬ niec suwu roboczego, fig. 2 — urzadzenie w wido¬ ku z góry, przy czym po lewej stronie pokazano urzadzenie po zdjeciu górnego zespolu, fig. 3 — urzadzenie w przekroju plaszczyzna poprzeczna wzdluz linii A — A na fig. 1, fig. 4 — laczniki z wkle¬ slymi powierzchniami roboczymi w rzucie aksono- metrycznym, fig. 5 — lacznik z wypuklymi powierz¬ chniami roboczymi w rzucie aksonometrycznym.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z zes¬ polu górnego i zespolu dolnego.Zespól górny sklada sie z zamocowanej do suwa¬ ka prasy glowicy 1, do której zamocowano walki lozyskowe 2. Podobne walki zamocowane sa w ma¬ trycy górnej 7. Miedzy walkami znajduje sie lacz¬ nik 3. Walki 2 polaczone sa ze soba ogniwami 4.Zespól dolny sklada sie z podstawy 5, zamocowa¬ nej do stolu prasy. Do podstawy zamocowano czte¬ ry walki lozyskowe 2a, po dwa z kazdej strony pod¬ stawy. Do kazdej matrycy dolnej 6 sa równiez za¬ mocowane dwa walki lozyskowe 2a. Miedzy wal¬ kami podstawy a walkami matryc sa zamocowane laczniki 3. Urzadzenie jest wyposazone w silowniki pneumatyczne 12 cofajace po ruchu roboczym ma¬ tryce w ich polozenie wyjsciowe tj. do oporu c zderzak 8.Matryce dolne maja wystep 10, który opiera sie o matryce górne. W matrycach górnych znajduje sie jeden lub wiecej wykrojów, w których mocuje sie wkladki robocze 11, a w matrycach dolnych odpo¬ wiednio wkladki robocze 9.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w naste¬ pujacy sposób: Podczas suwu roboczego prasy w momencie za¬ mykania sie matryc nastepuje zacisniecie obrabia- 5 nego preta 13 w odpowiednio radelkowanych wklad¬ kach mocujacych 9 i 11. Po zejsciu sie matryc gór¬ nych z matrycami dolnymi suwak prasy naciskajac poprzez glowice 1 na walki lozyskowe 2, matryce górna 7 i matryce dolna 6 — powoduje zwiekszenie io pochylenia laczników 3 zamocowanych do podstawy i tym samym przesuw matryc w kierunku dosrod- kowym i speczanie obrabianego preta 13.' Podczas suwu powrotnego suwaka prasy, wzglednie po wy¬ konaniu tego suwu, w wyniku dzialania silownika 15 pneumatycznego 12 nastepuje rozsuniecie sie matryc w polozenie wyjsciowe.W urzadzeniu przedstawionym przykladowo na rysunku (fig. 3) znajduja sie trzy wykroje. W urzadzeniu tym mozna speczac pret w trzech ope- 20 racjach, kolejno w poszczególnych wykrojach ma¬ trycy. PL PL