Przedmiotem niniejszego wynalazku jest uklad zabezpieczenia odleglosciowego o charakterystyce pozorno opornosciowej, sluzacy do zabezpieczania dwuuzwojeniowych transformatorów o ukladzie polaczen gwiazda — gwiazda sprzegajacych szyny zbiorcze dwóch duzych systemów energetycznych o róznych napieciach, które nie sa wyposazone w oddzielne zabezpieczenia szyn zbiorczych.Znana zasada zabezpieczenia takiego ukladu energetycznego polega na instalowaniu dwu od¬ dzielnych zabezpieczen odleglosciowych po kazdej stronie transformatora.Wedlug wynalazku zastosowano w ukladzie je¬ den przekaznik odleglosciowy, co powoduje, ze uklad jest tanszy, prostszy i pewniejszy w dziala¬ niu. Nie posiada strefy martwej dla bliskich zwarc wszelkiego typu, wystepujacych przy za¬ stosowaniu typowych przekazników odlegloscio¬ wych z czlonami kierunkowymi. Zabezpiecza se¬ lektywnie tak transformator jak i szyny zbiorcze górnego i dolnego napiecia z nastawialnym malym opóznieniem czasowym. Wynalazek zostanie objas¬ niony szczególowo na podstawie rysunku, na któ¬ rym przedstawiono schematyczny uklad polaczen.Proponowane rozwiazanie wedlug wynalazku za¬ stepuje dwa przekazniki odleglosciowe jednym przekaznikiem odleglosciowym. W ukladzie tym przekaznik odleglosciowy zasilany jest z przeklad- ników pradowych zainstalowanych po stronie gór¬ nego napiecia transformatora oraz przekladników 10 15 20 25 napieciowych zainstalowanych po stronie górnego i dolnego napiecia transformatora. Do uzyskania drugiej strefy dzialania przekaznika wykorzystuje sie opornosc transformatora, na którym zainsta¬ lowany jest przekaznik.W ukladzie zabezpieczenia odleglosciowego uzy¬ to czlonu pomiarowego 12 o charakterystyce po¬ zorno opornosciowej. Czlon pomiarowy przylaczo¬ ny jest do obwodów pradowych przez uklad pro¬ stowników 11 oraz do obwodów napieciowych przez uklad prostowników 13. Czlon pomiarowy 12 mie¬ rzy opornosc petli zwarcia zaczynajac od punktu zainstalowania przekladników napieciowych za¬ silajacych jego obwody.Obwody te sa w czasie normalnego ruchu zasila¬ ne z przekladników napieciowych 2 przylaczonych do szyn zbiorczych 7 chronionych podstawowe przez zabezpieczenie.W czasie zwarcia nadpradowe czlony rozrucho¬ we 9 zasilane z przekladników pradowych 1 pobu¬ dzaja uklad rozrzadczy pradowy 10 i uklad roz- rzadczy napieciowy 14, podajac odpowiednio wy¬ brane wielkosci pradów i napiec na uklad pomia¬ rowy 12. Ponadto czlony rozruchowe 9 uruchamia¬ ja przekaznik czasowy 17. Jezeli zwarcie wystapi¬ lo na szynach zbiorczych 7 to styk 12a czlonu po¬ miarowego 12 zamknie sie. Po nastawionym na przekazniku 17 opóznieniu czasowym zamknie sie równiez jego styk 17a. Wówczas nastapi pobudze¬ nie przekaznika wyjsciowego 19, który stykiem 19a 5103751037 spowoduje wylaczenie wylacznika 5, a stykiem 19b wylaczenie wylacznika 6. Spowoduje to wylacze¬ nie transformatora 4. Jezeli jednak czlon pomia¬ rowy 12 nie stwierdzi zwarcia, styk 17a urucha¬ mia przekaznik z opóznionym zadzalaniem 18, któ¬ ry swoimi stykami 18a, 18b, 18c przelacza obwody napieciowe za posrednictwem przekladników na¬ pieciowych 3 na zasilanie z szyn 8.Opóznienie czasowe w dzialaniu przekaznika 18 jest konieczne, aby przelaczanie napiec nie nasta¬ pilo w czasie zamykania styku 12a. W czasie prze¬ laczania napiec uklad pomiarowy na krótki okres czasu pozbawiony jest napiecia, co mogloby do¬ prowadzic do blednego dzialania zabezpieczenia.Aby tego uniknac styk 18 f przerywa obwody pra¬ dowe na czas przelaczania napiec. Styk 18f jest tak wyregulowany, aby otwieral sie nieco wczes¬ niej od pozostalych styków przekaznika 18.W obwodach napieciowych czlonu pomiarowego 12 zastosowano dodatkowy kondensator wygladza¬ jacy 15, przelaczalny stykiem 18d. W ten sposób unika sie wplywu na prace czlonu pomiarowego 12 naladowanego poprzednio kondensatora 16.Dla kondensatora sprzegajacego siec z punktem gwiazdowym uziemionym, z siecia uziemiona lub kompensowana, obwody pradowe zabezpieczenia nalezy przylaczyc do przekladników po stronie sieci uziemionej, aby zabezpieczenie moglo ujmo¬ wac zwarcia jednofazowe.Z rysunku wynika, ze w czasie kiedy zabezpie¬ czenie otrzymuje napiecia i prady ze strony gór¬ nego napiecia transformatora, to znaczy z prze¬ kladników napieciowych 2 i pradowych 1, pomiar petli zwarciowej odbywa sie poprawnie. Po prze¬ laczeniu napiec zabezpieczenie nadal otrzymuje prady z przekladników 1, a napiecia z przeklad¬ ników napieciowych 3, to znaczy z przeciwleglej strony transformatora. 15 20 25 30 95 Zasieg zabezpieczenia odleglosciowego w kierun¬ ku szyn zbiorczych 8 posiada wartosc zblizona do zasiegu w kierunku szyn 7, poniewaz transforma¬ tor 4 spelnia role przekladni wyrównawczej.W ukladzie zabezpieczenia zastosowano typowe elementy przekaznikowe. Czlony rozruchowe 9 — wykonane sa z 4 przekazników nadpradowych o zakresie nastawialnosci dostosowanym do lokal¬ nych warunków. W egzemplarzu modejowym za¬ stosowano trzy przekazniki o zakresie 4—8 A i je¬ den o zakresie 2,5—5 A. Uklad rozrzadczy 10 i 14 to zespól przekazników posredniczacych. Przekaz¬ nik przelaczajacy 18 jest wielostykowym przekaz¬ nikiem z opóznionym dzialaniem. Przekaznik zwloczny 17 to przekaznik o zakresie inastawialnos- ci zaleznym od lokalnych warunków. Uklad po¬ miarowy 12 posiada charakterystyke pozorno-opor- nosciowa. PL PL