Opublikowano: 20.VII.1966 51392 KI. 31 c, 1/03 \*r MKP B 22 JK& l\\\% UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Janusz Pomirski, inz. Mariusz Szafianski, inz. Wieslaw Zadeckir inz. Waldemar Mierze- tejewski Wlasciciel patentu: Zjednoczone Zespoly Gospodarcze Sp. z. o. o. (Ze¬ spól Chemii Budowlanej), Warszawa (Polska) [nTETOTETTA Urzedu Patentowego Nhfcle) mtnPWBlitil IritWt Spoiwo do rdzeni i form odlewniczych 2 Przedmiotem wynalazku jest spoiwo do wytwarza¬ nia rdzeni oraz form odlewniczych.Przemysl odlewniczy stosuje duze ilosci spoiw or¬ ganicznych i nieorganicznych, które wymieszane z piaskami formierskimi sluza do wyrobu rdzeni 5 i form. Jako spoiwa organiczne stosuje sie glównie zywice termoutwardzalne oraz oleje polimeryzujace.Zywice termoutwardzalne maja szereg zalet, gdyz masy na nich oparte daja sie latwo wybijac, sa prze¬ puszczalne dla gazów i nadaja sie do odlewów pre- 10 cyzyjnych. Masy te nie maja jednak dostatecznej wy¬ trzymalosci mechanicznej w stanie swiezym, to jest zaraz po uformowaniu, totez wymagaja dosc klopot¬ liwego suszenia. Zuzycie ciepla do utwardzania tych mas jest znaczne, gdyz wynosi okolo 130 Kcal/tone, 15 co wraz z wysoka cena zywic sprawia, ze stosowanie ich jako spoiwa w odlewnictwie jest nieekonomiczne.Oleje polimeryzujace maja zalety i wady podobne do wyzej opisanych. Mozna wprawdzie zwiekszyc mechaniczna wytrzymalosc rdzeni i form z tego ro- 20 dzaju spoiwem w stanie swiezym przez dodanie na przyklad dekstryny i glinki, ale dodatki te wply¬ waja ujemnie na przepuszczalnosc i wybijalnosc masy.Jako znane spoiwa nieorganiczne stosuje sie glów- 25 nie gliny, szklo wodne, cementy i bentonity. Gliny sa wprawdzie tanim surowcem, ale ich czas twardnienia jest stosunkowo dlugi, totez trzeba dysponowac duza powierzchnia suszarn, a przy tym zuzycie ciepla jest bardzo znaczne, gdyz wynosi okolo 800000 Kcal/tone. 30 Poza tym masy z glina jako spoiwem maja niewielka przepuszczalnosc dla gazów.Szklo wodne jest równiez tanim surowcem, utwar¬ dza sie w sposób prosty i nadaje masom bardzo du¬ za wytrzymalosc. Spoiwo to ma jednak powazne wa¬ dy, a mianowicie masy na nim oparte sa bardzo trudne do wybijania, totez mozna je stosowac tylko do rdzeni o ksztaltach prostych. Po stwardnieniu ma¬ sa jest higroskopijna i nie moze byc dlugo prze¬ chowywana. Spoiwo to jest wrazliwe na dzialanie wilgoci, zawartej w piasku formierskim, totez piaski te nalezy przed uzyciem suszyc.Cementy jako spoiwo daja masy o dobrej prze- puszczanosci i sredniej wybijalnosci, ale masy te ma¬ ja mala wytrzymalosc mechaniczna w stanie swie¬ zym, przy czym wzrost tej wytrzymalosci jest bar¬ dzo powolny. Powoduje to niedostateczne wykorzy¬ stywanie skrzynek formierskich i wymaga duzej powierzchni odlewni. Poza tym poniewaz czas wia¬ zania cementu wynosi okolo dwadziescia osiem dni, a mase wykorzystuje sie juz po dwóch dniach, przeto wytrzymalosc cementu jest tu wykorzystywana w niewielkim tylko stopniu.Bentonity daja wprawdzie masy o dobrej przepusz¬ czalnosci i wybijalnosci, nadajace sie do wykorzy¬ stywania w stanie swiezym, ale wytrzymalosc me¬ chaniczna tych mas jest niewielka i maleje w cza¬ sie. W zwiazku z tym masy te moga byc wykorzy¬ stywane tylko do elementów malych i srednich i to 5139251302 tylko natychmiast po zageszczenfu masy. Poza tym bentonity sa bardzo czule na wilgoc zawarta w piasku formierskim i cechuje je duza osypliwosc.Zgodnie z wynalazkiem, tanie spoiwo do rdzeni i form odlewniczych, nie majace opisanych wad, otrzymuje sie przez wymieszanie na 100 czesci wago¬ wych 5—30 czesci bentonitu, 50—80 czesci cementu portlandzkiego, 3—12 czesci weglanu sodowego,0,5— 2 czesci wodorotlenku glinowego oraz 1,5—6,5 czesci wapna hydratyzowanego.Spoiwo wedlug wynalazku, zmieszane z piaskiem formierskim i woda, jest niewrazliwe na wilgoc za¬ warta w piasku, daje mase o wystarczajacej wytrzy¬ malosci mechanicznej w stanie swiezym, nadajaca sie do odlewów zarówno malych, jak i duzych, nie wy¬ magajaca wstepnego utwardzania. Masa ta ma dobra przepuszczalnosc dla gazów, daje sie latwo wybijac, a jej osypliwosc jest niewielka. Skrzynki formier¬ skie moga byc otwierane natychmiast po zageszcze¬ niu masy, co umozliwia dobre wykorzystanie po¬ wierzchni odlewni. Spoiwo to szczególnie nadaje sie 15 20 do wytwarzania wlewnic hutniczych, zamiast stoso¬ wanych dotychczas spoiw glinowych.Ponizej podano przykladowy sklad spoiwa wedlug wynalazku oraz sposób jego przygotowywania.Przyklad. W mieszalniku umieszczono 70 kg ce¬ mentu portlandzkiego „250" 20 kg bentonitu Rm, 6 kg sody amoniakalnej, 3,2 kg wapna hydratyzo¬ wanego i 0,8 kg wodorotlenku glinowego. Po wy¬ mieszaniu otrzymano okolo 100 kg spoiwa, którego 10 czesci wagowych wymieszane z 80 czesciami wa¬ gowymi piasku formierskiego i 10 czesciami wody daje mase formierska o bardzo dobrych wlasciwos¬ ciach. PL PL