Pierwszenstwo: Opublikowano: 08.VIII.1966 (P 116 010) 15.IX.1967 53878 KI. 38 h, 2/01 MKP B 27 k UKD $}& Wspóltwórcy wynalazku: inz. Ryszard Lipinski, inz. Danuta Kozlowska, inz. Barbara Porol, inz. Mieczyslaw Kolodziejski Wlasciciel patentu: Zjednoczone Zespoly Gospodarcze, Warszawa (Polska) Srodek do impregnacji materialów budowlanych, zwlaszcza drewna i Przedmiotem wynalazku jest srodek do impre¬ gnacji materialów budowlanych, zwlaszcza drew¬ na zawierajacy jako substancje aktywne zwiazki o wlasciwosciach grzybobójczych i owadobójczych.Powszechnie znane i stosowane w budownictwie preparaty impregnacyjne do drewna, typu prepa¬ ratu, bedacego przedmiotem wynalazku, zawiera¬ ja jako substancje aktywna glównie zwiazki o wlasnosciach grzybobójczych.Skladnikami aktywnymi tych preparatów sa na ogól nisko lub wysoko wrzace fenole lub ich chlo- ropochodne o róznym stopniu schlorowania cza¬ steczki, oleje kreozotowe, nitropochodne fenoli, chloropochodne naftalenów itp.Wymienione zwiazki sa typowymi przedstawicie¬ lami fungicydów, one tez od szeregu lat w postaci plynnych preparatów impregnacyjnych w mniej¬ szym lub wiekszym stopniu, ale zupelnie wystar¬ czajaco zabezpieczaja drewniane elementy budow¬ lane przed szkodliwym dzialaniem wielu odmian szkodników roslinnych (grzyby domowe, plesnie, bakterie). Tymczasem znana jest rzecza, ze w gos¬ podarce drewnem budowlanym bardzo waznym za¬ gadnieniem jest zabezpieczanie drewna przed rów¬ nie powszechnymi szkodnikami biotycznymi, ja¬ kimi sa owady — techniczne szkodniki drewna.Zaliczane one sa do szkodników zwierzecych typu czlonkonogich, a szczególnie groznymi sposróc1 nich sa: spuszczel, (Hylotrupes bajulus), trzpiennik ol¬ brzymi (Sirex gigas), kolatek mieszkaniowy (Ano- 15 20 bium pertinax), drwalnik paskowany (Xyloterus lineatus), rytel pospolity (Hyloceetus dermestoides) i inne. Szkodliwa dzialalnosc owadów — technicz¬ nych szkodników drewna — polega na mechanicz¬ nym niszczeniu elementów drewnianych, prowa^ dzac po pewnym okresie czasu do jego zupelnego rozpadu. Szkody wywolane przez owady sa dla budownictwa równie grozne, jak szkody wywolane przez grzyby domowe. Wartosc natomiast owado¬ bójcza wiekszosci preparatów impregnacyjnych, bedacych w powszechnym uzyciu, jest niewielka. < Jedynymi preparatami, które wystarczajaco za¬ bezpieczaja drewno przed owadami — techniczny¬ mi szkodnikami drewna — sa niektóre preparaty solowe, stosowane do impregnacji w postaci roz¬ tworów wodnych. Skladnikami aktywnymi w tych preparatach stanowia badz sole nieorganiczne, jak fluorki, arseniany, dwuchromiany, fluorokrzemiany metali alkalicznych, badz tez sole sodowe róznych chloropocnodnyeh fenoli. Nieznane sa do tej pory uniwersalne preparaty spelniajace warunki dob¬ rych srodków grzybobójczych, a zarazem dobrych srodków owadobójczych.Uniwersalnym preparatem impregnacyjnym mo¬ ze byc jedynie srodek, zawierajacy tak dobrany zespól skladników toksycznych, aby pozwalal on na osiagniecie maksymalnego dzialania toksyczne¬ go, niszczacego w jednakowo silnym stopniu grzy¬ by, owady i bakterie, atakujace drewno. Zachodzi tu koniecznosc stosowania mieszanir / kilku zwiaz- 5387853878 3 ków chemicznych o róznym dzialaniu toksycznym.Tego rodzaju srodkiem jest srodek wedlug wyna¬ lazku, o tak dobranym skladzie bazy toksycznej, która zapewnia mu jednoczesne silne dzialanie grzybobójcze, owadobójcze i bakteriobójcze w sto¬ sunku do wszystkich, najczesciej spotykanych szkodników drewna budowlanego. Baze toksyczna zwiazku stanowia mieszaniny — pieciochlorofenolu z izomerem gamma szesciochlorocykloheksanu i dwuchlorodwufenylotrójchloroetanem.| Pieciochlorofenol jest zwiazkiem stosowanym do J impregnacji drewna w celu zabezpieczania go $rzed szkodliwa dzialalnoscia grzybów, plesni i bakterii. Szesciochlorocykloheksan, a zwlaszcza jego izomer gamma, znany pod nazwa handlowa na przyklad „Gameksan", jest uniwersalnym in¬ sektycydem i mozna go stosowac do walki ze wszystkimi rodzajami owadów. Dwuchlorodwufe- nylotrójchloroetan o nazwie handlowej na przy¬ klad „DDT", a zwlaszcza jego izomer para, stanowi znany srodek insektobójczy o silnym dzialaniu wewnetrznym i kontaktowym.Jak wykazaly badania, zastosowanie tych insek¬ tycydów do walki z owadami zerujacymi w drew- aia budowlanym, daje doskonale wyniki. Okazalo sie, ze przy zastosowaniu mieszanin pieciochloro¬ fenolu z omawianymi insektycydami otrzymuje sie nowe substancje aktywne dla szeregu preparatów impregnacyjnych do drewna.Przy wlasciwym doborze ilosciowym skladników, nowe substancje aktywne odznaczaja sie silnym dzialaniem niszczacym w drewnie wszelkie istnie¬ jace w nim grzyby, plesnie, dorosle osobniki owa¬ dzie oraz ich larwy; jak równiez trwalym, wielo¬ letnim zabezpieczeniem drewna przed inwazja wszelkiego rodzaju szkodników biotycznych. Oma¬ wiane substancje aktywne oprócz stwierdzonej, bardzo wysokiej toksycznosci, sa substancjami trudno lotnymi, trwalymi, w czasie, odpornymi na dzialanie czynników atmosferycznych, nie koro¬ dujacymi metali.Skladniki te stosowane w jednym preparacie spelniaja jednoczesnie role dwóch róznych srod¬ ków, przy czym uzycie ich zmniejsza sie o polowe w stosunku do dwóch preparatów stosowanych oddzielnie jako grzybobójcze lub owadobójcze. Za¬ równo pieciochlorofenol, jak i insektycydy izomer gamma szesciochlorocykloheksanu i dwuchloro¬ dwufenylotrójchloroetan moga byc uzywane w po¬ staci produktów technicznych. Wzajemne stosunki trzech lub dwóch skladników moga ulegac zmia- -*om w dosc szerokim zakresie. Dobre wlasciwosci zarówno grzybobójcze, jak i owadobójcze wykazu¬ ja juz preparaty o zawantosci trzech procent pie¬ ciochlorofenolu i kilku procent jednego z insek¬ tycydów.Najkorzystniejszy wszakze pod wzgledem prak¬ tycznym i ekonomicznym okazal sie sklad iloscio¬ wy, w którym pieciochlorofenolu jest 3—10 czesci wagowych szesciochlorocykloheksanu od 0,1—10 czesci wagowych i dwuchlorodwufenylotrój chloro¬ etanu od 0,5—10 czesci wagowych. W sklad prepa¬ ratu oprócz substancji aktywnych wchodza substan¬ cje uzupelniajace, dobrane pod wzgledem zwieksze¬ nia efektu biologicznego. Sa to substancje ulatwia¬ lo 15 25 jace wnikanie preparatu w drewno i zapewniajace jego równomierne nasycanie, jak oleje naftopochod- ne, niskochlorowane benzeny lub naftaleny, srodki hydrofobowe zabezpieczajace przed wymyciem preparatu z drewna — glównie typu woskolu, na przyklad czterochloronaftalen. Zmienne w szero¬ kim zakresie sa rozpuszczalniki, jak alkohole, weglowodory aromatyczne, woda.Dobór jakosciowy i ilosciowy substancji uzu¬ pelniajacych uzalezniony jest od rodzaju stosowa¬ nego sposobu impregnacji. Preparat przygotowany na przewazajacej ilosci wypelniaczy olejowych — glównie naftopochodnych nadaje sie do impreg¬ nacji drewna sposobem malowania lub kapieli.Przy drewnie zawilgoconym lub tam, gdzie istnieje niebezpieczenstwo pozaru, lepiej nadaje sie sposób opryskiwania preparatem typu emulsyjnego (olej w wodzie).W celu ochrony drewna zabytkowego lub goto¬ wych, wykonczonych wyrobów drewnianych wew¬ natrz pomieszczen najwygodniej jest stosowac pre¬ parat szybkoschnacy, oparty glównie na rozpusz¬ czalnikach szybkolotnych. Omówione typy srodków moga byc równiez uzywane do wszelkich innych materialów budowlanych zaatakowanych przez insekty.W kazdym z omówionych typów preparatów dobór wlasciwych wypelniaczy zapewnia trwalosc postaci uzytkowej i gwarantuje skutecznosc dzia¬ lania srodka. Ponizej podaje isie przyklady zesta¬ wów preparatów wedlug wynalazku.Przykladl pieciochlorofenol 5—10 cz. wag. dwuchlorodwufenylotrójchloroetan 0,5— 2 „ gammaszesciochlorocykloheksan 0,1— 1 » woskole 1— 2 „ ciekle chlorobenzyny, chloronaftaleny 5—15 oleje naftopochodne 10—40 „ solwentnafta 10—60 „ Przyklad II pieciochlorofenol 3— 5 cz. wag. dwuchlorodwufenylotrój chloroetan 5—10 „ woskol 6— 8 „ ciekle chlorobenzyny, chloronaftaleny 10—50 oleje naftopochodne 10—30 „ solwentnafta 10—20 Przyklad III pieciochlorofenol 3— 6 cz. wag. gammaszesciochlorocykloheksan 5—10 „ rozpuszczalniki aromatyczne, jak toluen, ksylen, benzen 10—80 ciekle chlorobenzeny, chloronaftaleny 0—10 alkohole lub ketony 10—30 60 Przyklad IV gammaszesciochlorocykloheksan 2— 5 cz. wag. dwuchlorodwufenylotrójchloroetan 0,5— 5 rozpuszczalniki aromatyczne, jak 65 toluen, ksylen, benzen 10—80 „ 40 45 5553878 ciekle chlorobenzeny, chloronaftaleny 0—10 10—30 alkohole lub ketony Przyklad V pieciochlorofenol 3— 6 cz. wag. gammaszesciochlorocykloheksan 1— 5 „ dwuchlorodwufenylotrójchloroetan 3—10 oleje naftopochodne lub solwentnafta 25—60 woda 20—60 srodki powierzchniowoczynne o wlasnosciach emulgujacych jonowe lub niejonowe. 3—20 ,, Srodek wedlug wynalazku otrzymuje sie przez rozpuszczenie najpierw pieciochlorofenolu i/lub szesciochlorocykloheksanu i/lub dwuchlorodwufe- nylotrójchloroetanu w rozpuszczalnikach aroma- 10 15 6 tycznych lub solwentnafcie i nastepne dodanie i dokladne wymieszanie pozostalych skladników preparatu. PL PLPriority: Published: 08.VIII.1966 (P 116 010) 15.IX.1967 53878 KI. 38 h, 2/01 MKP B 27 k UKD $}& Co-inventors of the invention: Ryszard Lipinski, Eng., Danuta Kozłowska, Eng., Barbara Porol, Eng., Mieczysław Kolodziejski Patent owner: United Economic Teams, Warsaw (Poland) Agent for impregnating building materials, especially wood and The subject of the invention is an agent for impregnating building materials, especially wood, containing compounds with fungicidal and insecticidal properties as active substances. Commonly known and used in construction wood impregnation preparations, of the type of preparation being the subject of the invention, contain mainly compounds with fungicidal properties as active substances. The active ingredients of these preparations are generally low- or high-boiling phenols or their chlorinated petroleum derivatives with varying degrees of molecular chlorination, creosote oils, nitro-derivatives of phenols, chlorinated derivatives of naphthalenes, etc. The compounds mentioned are typical representatives of fungicides, they have also been used for many years in the form of liquid impregnation preparations to a greater or lesser extent, but quite sufficiently, to protect wooden building elements against the harmful effects of many varieties of plant pests (house fungi, molds, bacteria). Meanwhile, it is well known that in timber management, a very important issue is protecting wood from equally common biotic pests, such as insects—technical wood pests. These are classified as arthropod pests, and particularly dangerous among them are: the woodlice beetle (Hylotrupes bajulus), the giant woodlice beetle (Sirex gigas), the house pine borer (Anobia pertinax), the striped woodlice beetle (Xyloterus lineatus), the common woodlice beetle (Hyloceetus dermestoides), and others. The harmful activity of insects—technical wood pests—involves the mechanical destruction of wooden elements, leading to their complete disintegration after a certain period of time. Insect damage is as serious to construction as damage caused by house fungi. However, the insecticidal value of most commonly used impregnation products is low. The only products that adequately protect wood from insects—technical wood pests—are certain salt preparations used for impregnation in aqueous solutions. The active ingredients in these preparations are either inorganic salts, such as fluorides, arsenates, dichromates, and alkali metal fluorosilicates, or sodium salts of various chlorinated phenols. Universal preparations that meet the criteria for both good fungicides and good insecticides are currently unknown. A universal impregnation preparation can only be one containing a combination of toxic ingredients selected to achieve maximum toxicity, destroying fungi, insects, and bacteria that attack wood with equal force. This requires the use of mixtures of several chemical compounds with varying toxic effects. The product of this invention is such a preparation, with a toxic base composition selected to provide it with simultaneous, potent fungicidal, insecticidal, and bactericidal action against all the most common pests of construction wood. The toxic base of the compound is a mixture of pentachlorophenol with the gamma isomer of hexachlorocyclohexane and dichlorodiphenyltrichloroethane. Pentachlorophenol is a compound used to impregnate wood to protect it against the harmful effects of fungi, molds, and bacteria. Hexachlorocyclohexane, and especially its gamma isomer, known under trade names such as "Gamexane," is a universal insecticide and can be used to combat all types of insects. Dichlorodiphenyltrichloroethane, known commercially as "DDT," and especially its para isomer, is a well-known insecticide with strong internal and contact action. Research has shown that the use of these insecticides to combat insects feeding on building timber produces excellent results. It has been shown that the use of mixtures of pentachlorophenol with the insecticides in question produces new active substances for a number of wood impregnation preparations. With the proper quantitative selection of ingredients, the new active substances are characterized by a strong destructive effect on all fungi, molds, adult insects and their larvae in wood, as well as durable, long-term protection of wood against invasion by all types of biotic pests. The active substances discussed, in addition to their very high toxicity, are low-volatility, stable over time, resistant to atmospheric factors, and non-corrosive to metals. These ingredients, when used in a single preparation, simultaneously fulfill the role of two different agents, reducing their use by half compared to two preparations used separately as fungicides or insecticides. Both pentachlorophenol and the insecticides hexachlorocyclohexane and dichlorodiphenyltrichloroethane can be used in the form of technical products. The mutual ratios of the three or two components can vary over a fairly wide range. Preparations containing three percent pentachlorophenol and several percent of one of the insecticides demonstrate good fungicidal and insecticidal properties. However, the most advantageous composition from a practical and economic perspective was found to be 3-10 parts by weight of pentachlorophenol, 0.1-10 parts by weight of hexachlorocyclohexane, and 0.5-10 parts by weight of dichlorodiphenyltrichloroethane. In addition to the active ingredients, the preparation also contains complementary substances selected to enhance the biological effect. These include substances that facilitate the penetration of the preparation into the wood and ensure its uniform saturation, such as petroleum oils, low-chlorinated benzenes or naphthalenes, and hydrophobic agents that prevent the preparation from being washed out of the wood—mainly waxes, such as tetrachloronaphthalene. Solvents, such as alcohols, aromatic hydrocarbons, and water, are also variable over a wide range. The qualitative and quantitative selection of additional substances depends on the type of impregnation method used. A preparation based primarily on oil fillers—primarily petroleum derivatives—is suitable for impregnating wood by painting or dipping. For damp wood or where there is a fire hazard, spraying with an emulsion-type preparation (oil in water) is more suitable. To protect historic wood or finished, finished wood products indoors, it is most convenient to use a quick-drying preparation based primarily on fast-volatile solvents. The types of preparations discussed can also be used on all other building materials infested with insects. In each of the types of preparations discussed, the selection of appropriate fillers ensures the durability of the formulation and guarantees the effectiveness of the agent. Below are examples of preparation sets according to the invention. Example: pentachlorophenol 5-10 parts by weight. dichlorodiphenyltrichloroethane 0.5— 2 " gamma hexachlorocyclohexane 0.1— 1 " waxes 1— 2 " liquid chlorobenzines, chloronaphthalenes 5—15 petroleum oils 10—40 " solvent naphtha 10—60 " Example II pentachlorophenol 3— 5 wt. dichlorodiphenyltrichloroethane 5-10 "waxol 6-8" liquid chlorobenzines, chloronaphthalenes 10-50 petroleum oils 10-30 "solvent naphtha 10-20 Example III pentachlorophenol 3-6 parts by weight gamma-hexachlorocyclohexane 5-10" aromatic solvents, such as toluene, xylene, benzene 10-80 liquid chlorobenzenes, chloronaphthalenes 0—10 alcohols or ketones 10—30 60 Example IV gamma hexachlorocyclohexane 2—5 parts weight dichlorodiphenyltrichloroethane 0.5 - 5 aromatic solvents, such as 65 toluene, xylene, benzene 10 - 80 " 40 45 5553878 liquid chlorobenzenes, chloronaphthalenes 0 - 10 10 - 30 alcohols or ketones Example V pentachlorophenol 3 - 6 wt. gamma hexachlorocyclohexane 1—5 "dichlorodiphenyltrichloroethane 3—10 petroleum oils or solvent naphtha 25—60 water 20—60 surfactants with emulsifying properties ionic or non-ionic. 3—20 ,, The agent according to the invention is obtained by first dissolving pentachlorophenol and/or hexachlorocyclohexane and/or dichlorodiphenyltrichloroethane in aromatic solvents or solvent naphtha and then adding and thoroughly mixing the remaining ingredients of the preparation. PL PL