PL57827B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 10.IX.1965 Szwajcaria Opublikowano: 30.VIII.1969 57827 (X? ,*fa KI. 22 MKP C09b UKD Mw Wlasciciel patentu: CIBA Socictó Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania nierozpuszczalnych w wodzie barwników antrachinonowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza- *nia cennych, nierozpuszczalnych w wodzie barwni¬ ków antrachinonowych zawierajacych 1—2 atomy bromu o wzorze 1, w którym X oznacza atom wodoru lub bromu, a Y oznacza atom wodoru, atom chlorowca albo grupe alkilowa, alkoksylo- wa, trójfluorometylowa lub karboalkoksylowa.Sposobem wedlug wynalazku l-amino-5-benzo- iloamino-antrachinony o wzorze 2, w którym Y ma wyzej podane znaczenie, traktuje sie srodkiem bromujacym.' Jako przyklady zwiazków wyjsciowych nalezy wymienic l-amino-5-benzoiloantrachinon, 1-amino- 5-o-chlorobenzoiloaminoantrachinon l-amino-5-m- chlorobenzoiloaminoantrachinon, 1 -amino-5-p-cnlo- robenzoiloaminoantrachinon, l-amino-5-o-metylo- benzoiloaminoantrachinon, 1-amino-5-m-metyloben- zoiloaminoantrachinon, 1 -amino-5-p-metylobenzo- iloaminoantrachinon, l-amino-5-o-metoksybenzo- iloaminoantrachinon, 1-amino-5-m-metoksybenzo- iloaminoantrachinon, l-amino-5-p-metoksybenzoilo- aminoantrachinon, . l-amino-5-o-trójfluoromety- lobenzoiloaminoantrachinon i l-amino-5-p-karbo- metoksybenzoiloaminoantrachinon.Jako srodek bromujacy korzystnie jest stosowac brom jako taki, a mianowicie korzystnie w ilosci 1—2 moli, zwlaszcza okolo 2 moli, na 1 mol 1-ami- no-5-benzoiloaminoantrachihonu. Bromowanie pro¬ wadzi sie korzystnie w organicznym rozpuszczal¬ niku, na przyklad w lodowatym kwasie octowym, 10 15 15 30 w chlorobenzenie, a zwlaszcza w nitrobenzenie, korzystnie w podwyzszonej temperaturze. W razie potrzeby mozna do mieszaniny reakcyjnej dodawac znane katalizatory reakcji chlorowcowania, na przyklad jod.Produkty otrzymywane sposobem wedlug wy¬ nalazku sa cennymi barwnikami o bardzo dobrym powinowactwie do wlókien hydrofobowych, takich jak z ostanu celulozy, wlókien poliamidowych, a zwlaszcza do wlókien z aromatycznych poliestrów.Otrzymywane wybarwienie cechuje bardzo dobra odpornosc na dzialanie swiatla i sublimowanie.Szczególna wartosc maja mieszaniny barwników otrzymywanych sposobem wedlug wynalazku, zwlaszcza mieszaniny zwiazków mono- i dwubro- mowych.Barwniki otrzymywane* sposobem wedlug wy¬ nalazku stosuje sie do wybarwiania korzystnie w postaci silnie rozdrobnionej i barwi z dodatkiem srodków dyspergujacych jak mydlo, lugi posiar¬ czynowe lub syntetyczne srodki piorace albo kom¬ binacje róznych srodków zwilzajacych i dyspergu¬ jacych. Korzystne jest przeprowadzenie przed bar¬ wieniem barwnika w preparat farblarski, zawiera¬ jacy srodek dyspergujacy i silnie rozdrobniony barwnik w takiej postaci, ze przy rozcienczeniu preparatu woda otrzymuje sie drobna zawiesine.Takie preparaty farbiarskie mozna wytwarzac zna¬ nymi sposobami, na przyklad przez wytracanie barwnika z kwasu siarkowego i mielenie otrzyma-* 5782757827 3 nej zawiesiny z lugami posiarczynowymi, ewen¬ tualnie tez przez mielenie barwnika w wysoce sprawnych urzadzeniach mielacych na sucho lub w stanie wilgotnym, z dodatkiem lub bez dodat¬ ku srodków dyspergujacych w czasite mielenia.W celu uzyskiwania mocnych wybarwien na wlóknach polietylenotereftalowych korzystnie jest do kapieli farbiarskiej dodawac srodek specznia¬ jacy lub prowadzic proces barwienia pod zwiek¬ szonym cisnieniem i w temperaturze powyzej 100°C, na przyklad w temperaturze 120°C. Jako srodki speczniajace nadaja sie aromatyczne kwasy karboksylowe, na przyklad kwas benzoesowy lub salicylowy, fenole, jak na przyklad o- lub p-oksy- dwufenol, aromatyczne zwiazki chlorowcowe, jak chlorobenzen, o-dwuchlorobenzen lub trójchloro- benzen, fenylometylokarbinol lub dwufenyl. Przy farbowaniu pod zwiekszonym cisnieniem korzystnie jest zakwaszac nieco kapiel farbiarska, na przyklad przez dodatek slabego kwasu, na^ przyklad kwasu octowego.Te z omawianych nowych barwników, które nie zawieraja fenylowych grup wodorotlenowych, dzie¬ ki odpornosci na dzialanie alkalii nadaja sie takze do barwienia tak zwana metoda utrwalania na goraco. Metoda ta polega na tym, ze tkanine, któ¬ ra ma byc barwiona napawa sie wodna zawiesina barwnika, zawierajaca korzystnie 1—50% moczni¬ ka oraz srodek zageszczajacy, zwlaszcza alginian sodowy, korzystnie w temperaturze nie wyzszej niz 60°C, po czym tkanine te wyciska sie w zwyk¬ ly sposób. Korzystnie jest wyciskac tak, aby im¬ pregnowany material zachowal kapiel farbiarska w ilosci 50—100% swego poczatkowego ciezaru.W. celu utrwalenia barwnika zaimpregnowana tkanine suszy sie, na przyklad w strumieniu cie¬ plego powietrza i nastepnie ogrzewa do tempera¬ tury powyzej 100°C, na przyklad do temperatury 180—220°C.Metoda ta nadaje sie szczególnie do barwienia tkanin mieszanych z wlókien poliestrowych i ce¬ lulozowych, zwlaszcza bawelnianych. W tym przy¬ padku ciecz do napawania oprócz barwników otrzy¬ manych sposobem wedlug wynalazku zawiera takze barwniki nadajace sie do barwienia bawelny, zwlaszcza barwniki kadziowe lub barwniki reak¬ tywne, to znaczy takie, które utrwalaja sie na wlók¬ nie celulozowym przez utworzenie chemicznego wiazania, a wiec na przyklad barwniki zawierajace reszta chlorotriazynowa lub chlorodwuazynowa. W ostatnim przypadku korzystnie jest do roztworu do napawania dodawac srodek wiazacy kwas, na przyklad weglan alkaliczny, fosforan alkaliczny, boran lub nadboran alkaliczny, wzglednie ich mie¬ szaniny. Przy stosowaniu barwników kadziowych konieczne jest traktowanie napawanej i wystawio¬ nej na dzialanie ciepla tkaniny wodnym roztwo¬ rem alkalicznym srodka redukujacego, jak to za¬ zwyczaj stosuje sie przy barwieniu barwnikami ka¬ dziowymi.Dzieki wlasciwosci ochraniania welny, barwniki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku nada¬ ja sie bardzo dobrze do barwienia tkanin mie¬ szanych z wlókien poliestrowych i welny. Wskazane jest poddawac uzyskane wybarwienia dodatkowej obróbce, na przyklad przez ogrzewanie wodnym roztworem niejonowego srodka pioracego.Do nanoszenia omawianych barwników mozna 5 zamiast napawania stosowac nadrukowywania. W tym celu stosuje sie na przyklad farbe do druku, która oprócz zwyklych srodków pomocniczych, sto¬ sowanych przy drukowaniu tkanin, jak srodki zwil- o zajace i zageszczajace, zawiera silnie zdyspergo- io wany barwnik, ewentualnie zmieszany z jednym z wyzej wymienionych barwników bawelnianych oraz ewentualnie mocznik i/lub srodek wiazacym kwas. . - W porównaniu ze znanymi produktami chloro- 15 wania l-amino-5-benzoiloaminoantrachinonu barw¬ niki otrzymywane sposobem wedlug wynalazku maja te zalete, ze wykazuja wieksze powinowact¬ wo do wlókien poliestrowych i daja czystsze odcie¬ nie. 20 W nizej podanych przykladach, o ile nie zazna¬ czono inaczej, czesci i procenty oznaczaja czesci wzglednie procenty wagowe.Przyklad I. Do roztworu 68,4 czesci 1-amino- 5-benzoiloaminoantrachinonu w 600 czesciach ni- 25 trobenzenu wkrapla sie w ciagu 1 godziny mie¬ szajac w temperaturze 55-60°C 41,5 czesci bromu rozcienczonego 33 czesciami nitrobenzenu. Miesza sie dalej w ciagu 20 godzin w tej samej tempera¬ turze i nastepnie oddestylowuje nitrobenzen z para wodna. Pozostala wodna zawiesine przesacza sie, przemywa osad woda do uzyskania obojetnego od¬ czynu i suszy. Otrzymuje sie 84 czesci czerwono-* pomaranczowego proszku, który topnieje w tem¬ peraturze 227—240°C. Jest to l-amino-2-bromo- 5-benzoiloaminoantrachinon. Po przekrystalizowa- niu z nitrobenzenu uzyskuje sie produkt oczysz¬ czony o temperaturze topnienia 245—246°C. Za¬ wiera on 18,71°/o Br i 6,58% N, podczas gdy z ob¬ liczen wypada zawartosc 18,97% Br i 6,65% N.Barwnik ten barwi wlókna poliestrowe na czyste odcienie pomaranczowe, przy czym wybarwienia sa bardzo odporne na swiatlo i sublimowanie.W celu udowodnienia budowy tego zwiazku 45 zmydla sie otrzymany l-amino-2-bromo-5-benzoilo- aminoantrachinon 95% kwasem siarkowym na 1,5- dwuamino-2-bromoantrachinin, dwuzuje go kwa¬ sem nitrozylosiarkowym i l,5-tetrazo-2-bromoan- trachinon redukuje przez ogrzewanie do wrzenia 50 z alkoholem i woda. Uzyskany 2-bromoantrachinon przekrystalizowuje sie dwukrotnie z lodowatego^ kwasu octowego i raz z toluenu. Wykazuje on zna¬ na z literatury temperature topnienia 204—205°C.Po zmieszaniu z 2-bromoantrachinonem dostepnym 55 w handlu nie stwierdza sie obnizenia jego tempe¬ ratury topnienia.Przyklad II. Do roztworu 136,8 czesci 1-ami- no-5-benzoiloaminoantrachinonu o 1000 czesciach nitrobenzenu wkrapla sie w ciagu 2 godzin poczat- 60 kowo w temperaturze 35°C i po uplywie 1/2 go¬ dziny w temperaturze 55°C lacznie 141 czesci bro¬ mu, rozcienczonego 70 czesciami nitrobenzenu. Mie¬ sza sie dalej w ciagu 5 godzin w temperaturze 65—70°C, chlodzi i przesacza, przeplukuje osad 65 200 czesciami nitrobenzenu i nastepnie metanolem,. 30 35 4057827 6 po czym osad miesza sie w ciagu 1 godziny ? 1000 czesciami 2% roztworu wodnego kwasnego siar¬ czynu sodowego w temperaturze pokojowej, od¬ sacza, przemywa woda do uzyskania obojetnego odczynu i suszy w temperaturze 120°C. Otrzymu¬ je sie 155 czesci czerwonopomaranczowego prosz¬ ku.W produkcie tym analiza wykazuje 23,9% Br i 6,1% N, co dowodzi, ze chodzi tu o mieszanke l-amino-2-bromo-5-benzoiloaminoantrachinonu z- pochodna dwubromowa, która prawdopodobnie ma budowe l-amino-2,4-dwubromo-5-benzoiloamino- antrachinonu.Z wodnej zawiesiny produkt ten barwi wlókna poliestrowe na mocne, czyste odcienie pomaran¬ czowe. Wybarwienia te sa bardzo trwale na swiat¬ lo i sublimacje, a równoczesnie maja dobra re¬ zerwe welny. Barwnik ten nadaje sie tez do bar¬ wienia tkanin mieszanych bawelniano-poliestro- wych metoda utrwalania na goraco w kombinacji z barwnikami kadziowymi lub reaktywnymi.Przepis farbowania. 1 czesc barwnika otrzyma¬ nego w sposób opisany w przykladzie II miele sie z 2 czesciami 50% roztworu lugu odpadowego przy produkcji celulozy metoda siarczynowa i suszy.Otrzymany preparat miesza sie z 40" czesciami 10%-owego roztworu wodnego produktu konden¬ sacji alkoholu oktadecylowego z 20 molami tlenku etylenu i dodaje 4 czesci 40% roztworu kwasu octowego. Po rozcienczeniu woda uzyskuje sie 4000 czesci kapieli farbiarskiej. Do kapieli tej o tem¬ peraturze 50°C dodaje sie 100 czesci oczyszczo¬ nych wlókien poliestrowych, podwyzsza tempera¬ ture w ciagu 30 minut do 120—130°C i barwi w 10 25 30 tej temperaturze w ciagu 1 godziny. Nastepnie ma¬ terial plucze sie starannie. Uzyskuje sie czyste, zywe wybarwienie pomaranczowe o bardzo do¬ brej odpornosci na dzialanie swiatla i sublimacje.Przyklad III. Stosujac jako material wyjsciowy zamiast l-amino-5-benzoiloaminoantrachinonu 1- amino-5-(p-chlorobenzoilo)-aminoantrachinon lub l-amino-5- (m-metylobenzoilo) -aminoantrachinon albo l-amino-5-(o-fluorobenzoilo)-aminoantrachi- non lub l-amino-5-(p-metoksybenzoilo)-aminoan¬ trachinon albo 1-amino -5- (p-karbometoksybenzo- ilo)-aminoantrachinon i postepujac w sposób opi¬ sany w przykladzie I, otrzymuje sie barwniki, które barwia wlókna poliestrowe równiez na od¬ cienie pomaranczowe, przy czym wybarwienia te sa bardzo odporne na swiatlo i sublimacje. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nierozpuszczalnych w wo¬ dzie barwników antrachinonowych o wzorze 1, w którym X oznacza atom wodoru lub bromu a Y oznacza atom wodoru, atom chlorowca, gru¬ pe alkilowa, alkoksylowa, trójfluorometylowa lub karboalkoksylowa, znamienny tym, ze 1- amino-5-benzoiloaminoantrachinon o wzorze 2, w którym Y ma wyzej podane znaczenie, trak¬ tuje sie srodkiem bromujacym.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodek bromujacy stosuje sie brom nie zwiazany.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1—2, znamienny tym, ze bromowanie prowadzi sie w organicznym roz¬ puszczalniku. 0 NH, Y £1 C0NH0 X 0 NH, C0-NH 0 Wzór / Wzór 2 PL