Do barwienia przezroczystego ceMoidu i mas podobnych uzywano dotychczas roz¬ tworowi baiiwników, jak np. roztworów al¬ koholowych barwników zasadowych lub za¬ sad barwnikowych. Pokazalo sie jednak nadspodziewanie, ze celuloid lub mase o- trzymana z aeetc-lub-nitrocelulozy mozna pieknie barwic barwnikami organicznemi, które w substancjach organicznych sluza¬ cych do barwienia mais celuloidowych, jak równiez i w rozpuszczalnikach, które sluza do wytwarzania roztworów m wych, nie rozjpluszczaja sie wcale, lub roz- ipujsiaczaija si!e tylko w stopniu nieznacznym.Do barwienia mozna stosowac baa^wnifci ze smoly pogazowej, lakiery i barwniki sub- stantywne (ipi|gmenty) f jak równiez barwni¬ ki1 rozpuszczalne w wodzie. Rozumie sie, ze przy zastosowaniu tych oslatrfch uzycie wady odpada. Mozemy jednak pracowac równiez w obecnosci' cial, w których barw¬ niki te rozpuszczaja sie, leqz natenczas ciasl tych nalezy uzywac w iloscl nieznacznej lub w mieszaninie z nierozpuszczalnikami tak, aby barwttiik pozostal nierozpufczczony, Najkorzystnieji jest odnosny barwnik mieszac zapomoca wfclicóiw Mb tym podob¬ nych urzadzen z eistlralmfif celtitoizty i odlpo- wiedniemi domieszkami mecfoanfczaiemi do¬ póty, dopóki z niaisy tej, po dotdaniu roz¬ puszczalnika, w któryim barwnik sie nie rozfpuszcza, nie otrzymamy roztworu, z którego barwmik nawet rozcienczony po dluzszem staniu nie osadza sie, lub osadza tylko w ilosci nieznacznej. Masa zalwiera natenczas barwnik rozmieszczony jedno-stajnie takr-iz ji^j^ denkie jej warstwy sa przezroczyste llilb pólprzezroczyste* r Poniewaz dizieki wynalazkowi nie jeste¬ smy skazani na uzycie tylko pewnych barw¬ ników, lecz mozna stosowac barwniki jak- najtrwalisze, sposób niniejszy umozliwia przeto otrzymywanie zabarwien (przezro¬ czystych, odlotnych na dzialanie swiatla, ' % . Ponadto pojeazalo sie, iz dzieki tejiju mechaniczmiemu zarabianiu bartnikami ce¬ luloidu lufo ^naf skladajajcydb. sie z nlitro- lub—acetocelulozy, mozna równiez zabar¬ wic mase tie bai^wnikieiti mineralnym, z któ¬ rego po dluziszem standu baJ4wnik si^ nie osadza lub tyjlko w ilosci bardzo nieznacz¬ nej; ~Obok ~ barwników imiineralnychl hs ziemnych mozna stosowac równiez barwni¬ ki organiczne, o wllasnosciadh wskazanych powyzej. We wszystkich tych wypadkach mozna dodac ponadto rozpuszczony b?rw- nik organiczny.Mase celuloidowa zabarwiona w spo¬ sób powyzszy moizna stosowac bezposred¬ nio, albo tez rozpuscic w odjpowiedniim roz¬ puszczalniku. Z roztworów tych barwnik nie osadza sie po dluziszemi staniu lub osa¬ dza sie tylko w ilosd' nieznacznie^. Roztwo¬ ry podobne mozna uzywac do powleikania drzewa, szkla, metali, 'papieru, tkanin i L d. z dodatkiem lmb bez dodatku oleju i tym podobnych substancyj, majacych na celu wytworzenie powiloki zabarwionej elastycz¬ nej.Przyklad I. Do 1000 czesci celuloidu dodajemy 1 czesc zieleni PIX (G. Schultz, Farlbstolftabellen 1914, str. 4 N — 4) i u- gniatamy mase, najkorzystniej zapomoca walców ogrzewanych do wysokiej tempe¬ ratury. Po krótkim czasie masa zostaje za¬ barwiona na zielono, zachowujac przezro¬ czystosc.Przyklad II. 1000 cizesci celonu (acety¬ locelulozy) zarabiamy W temperaturze podiwyzszonleJj 1 czestoia barwnika pomaran¬ czowego RPlv (Litholechtorange) dopóty, dojpoki masa nie zabarwi slie na kolor po¬ maranczowo czerwony, nie tracac przytem swej przezroczystosici.'Przyklad III. 1000 czesci cehiloidu lub masy celuloidowej zarabiamy, jak to poda¬ na w iprzykllaidlaich 1 i 2, 1 czescia blekitu iin- dantoenowego G G S I P l v (G. Schultz, Farbemistofftabelllen, 1914, str. 288, Nr 841), dopóki masa nie zabarwi sie na kolor ble¬ kitny.Zamiast barwnikóWi rzeczonych moze¬ my stosowac i inne barwniki azowe lub ka¬ dziowe. Mozemy równiez stosowac lakiery barwników organidznycih, jako tez i blekit pruski. We wszystkich tych wypadkach ma¬ sa zabarwi' sie i zachowa przezroczystosc, przynajmniej cienkie jej warstwy.Przyklad' IV. 100 czescii masy ce¬ luloidowej ugniatamy miedlzy walcami iz 15 czesciaimi1 pomaranczowego R P / v idopóty, dopóki barwdife nfe roz¬ miesci si^ równomierniile w postaci ko- loildlalnej w calej masiie oefluloidlu.Nastepnie rozpuszczaimy okoJlo 8 cze¬ sci tego produktu w 100 czesciach octanu amylu lulb octanu butanolu; otrzymujemy w ten aposób roztwór, który mozemy uzyc z korzyscia ntp. do barwienia skór. Wy¬ twarzanie naskórka mozna uskutecznic, na¬ tryskujac powierzchnie skóry roztworem.Naskórek jposiada cenne wlasnosci i pomi¬ mo swej przezroczystosci odznacza sie zdol¬ noscia powlekania, która nalezy przypisac pewnym wlasnosbiom optycznym, bardzo czesto zjawisku Tyndalla, Mozna postepowac w sposób podobny, jesli zamiast pomaranczowego uzyjemy njp.Soharlach R N (Litholechtscharlach) lub rozpuszczalny w wodzie bordo1 B (Lithol- bordeaux).Przyklad V. 100 czesci' masy celuloido¬ wej przerabiamy mechatnicztniie! mai wialcu ce¬ luloidowym z 15 czesclaftii zóltego G N P l v (Litholecfatgelb) dopóty, dopóki nie o- trzymamy masy praktycznie jednorodnej i próba wzieta nie rozpusci sie w acetonie, z którego to roztworu nawet po rozciencze- — 2 —miu dluzszem i staniu bairwniik sie róe oeia^ dzi lufo osadzi1 tylko w iloscft nieznaczne!j.Skoro to osialgniemy, natenczas maisa po zastygnieciu przynaijinuiej w blaszkach cienkich jest przezroczysta. Celuloid za- barwSony ,w< ten sposób mozemy uzywac ja¬ ko taki, mozemy tez rozpuscic go w rozpu¬ szczalniku, któryby jedlnak jednoczesnie nie rozpuJszczal barwnika; rozpuszczalnik ten moze dkladac sie np. z 50% acetonu, 25% metylocykloheksamanu i 25% octanu amylowego; otrzymany w ten sposób roz¬ twór zawierajacy barwik, w postaci* cal¬ kowicie koloidalnej lub bliskieji stanu ko¬ loidalnego, nadaje sie jako taki do pokry¬ wania skór.Przyklad VI. 100 czelsci masy celuloi¬ dowej i 15 czesci fuksyny sproszkowanej AB przepuszczamy kilkakrotnie w postaci cienkiej warstwy przez wadce, dopóki ma¬ sa nie stanie sie jednorodna, poczem roz¬ puszczamy ja w 100 czesciach octanu bu¬ tanolu, w którym fuksyna sprosdcoiwlana jest trudno rozpuszczalna, W ten sam spo¬ sób mozemy stosowac i inne barwniki za¬ sadowe np. fiolet metylowy.Przyklad VII. 10 kg rubinu B N P l v (Litholrubin) zarabiamy 1000 litrami wody i odgrzewamy do wrzenia, poczem dodaje¬ my mieszajac ogrzany w przyblizeniu do 90°C roztwór 10 k|g bezfwodnego chlorku wapniowego w 100 litrach wody, saczy¬ my, przemywamy i suszymy lakier otrzy¬ many. 15 kjg wysuszonego lakieru ugniatamy walcami ze 100 kg masy celuloidowej do¬ póty, dopóki- próba wlzieta, rozpuszczona w rozpuszczalniku wlasciwym (np. acetonie) nie wytworzy wcale osadu barwnika tylko osad nieznaczmy. Roztwór podobny daje sie z korzyscia stasowac do pokrywania nip. szkla, metalu, skóry i tym podobnych sub- stancyj.Przyklad VIII. 15 czesci terra di Sien¬ na, najkorzystniej w postaci drobnego proszku, ugtniiatataiy wteulcalmi z 78 czesci ma¬ sy celuloidowej dopóty, dopóki masa flie rozpusci sie wnmfeszaninie, utworzonej z równych czesci metylo- beksamonu i ace¬ tonu i nie da tfoztworti, w razie potrzeby rozcienczonego alkoholemi metylowym lub etylowym lub innyttn cialem podobnym, z którego batlWnik sie juz nie osadza.Zamiast ziemi sienskiiej mozna stoso¬ wac i inne barwniki mineralne, np. ulmbre lub biel tytanowa, równiez rdza. Mozlna rólwniez stosowac np. 15 caesW bieli tyta¬ nowej zmiieszawej z 5 czesdiaimi blekitu im- dteuntrelnowego 29 S L lub z 15 czeseiiaimc rolzpuszczalmego karimJbu FB: PL PL