Opublikowano: 18.Y.1970 59885 KI. 5 c, l/OO MKP E 21 d A&L UKD 622.25 I Wspóltwórcy wynalazku: Waclaw Minta, inz. Wladyslaw Polak, inz. Sta¬ nislaw Swiatek, Stefan Fiebig Wlasciciel patentu: Przedsiebiorstwo Budowlano-Montazowe Kopaln Rud Miedzi, Wroclaw (Polska) Sposób zabudowy nadszybia w kopalniach i Przedmiotem wynalazku jest sposób zabudowy nadszybia zglebionego szybu górniczego, przezna¬ czonego do wydobycia urobku i jazdy ludzi.Kazdy zglebiony szyb górniczy, przeznaczony do wydobywania z podziemi kopalni kopaliny uzy¬ tecznej musi miec na powierzchni, zwanej nad¬ szybiem, odpowiednia zabudowe niezbedna do nor¬ malnej pracy tego szybu. W czasie glebienia szy¬ bu jak i pózniej w czasie jego uzbrajania oraz wykonywania podszybi i rozcinki zloza, na po¬ wierzchni wokól zrebu szybu sa rozmieszczone róznego rodzaju urzadzenia.Nad otworem szybowym zwykle ustawia sie tymczasowa wieze wyciagowa, a obok tej wiezy, jeden lub dwa budynki, w których umieszcza sie maszyny lub kolowroty wyciagowe oraz budynek dla sprezarek i kolowroty do napinania lin pro¬ wadniczych, jak równiez szereg innych potrzeb¬ nych urzadzen. Budynki te i urzadzenia jak i tymczasowa wieza wyciagowa zajmuja teren, na którym w przyszlosci maja stanac stale urzadze¬ nia nalezace do zabudowy nadszybia.Dotychczas zabudowe nadszybia kopalni za po¬ moca stalych urzadzen rozpoczynano dopiero po calkowitym zakonczeniu prac w szybie. Wówczas, najpierw szczelnie zamykano otwór szybowy, po czym likwidowano wszystkie tymczasowe budyn¬ ki i urzadzenia i na koncu na ich miejscu stawia¬ no stala wieze wyciagowa oraz budynek nadszy¬ bia wraz z calym wyposazeniem potrzebnym dla 25 30 2 normalnej pracy szybu. Jednakze w przypadku zabudowy nadszybia o dwóch maszynach wycia¬ gowych, najpierw budowano tylko jedna z ma¬ szyn, a dopiero na samym koncu stawiano budy¬ nek i zabudowywano druga z tych maszyn. Taki sposób zabudowy nadszybia powoduje przerwe w pracy szybu przedluzajac tym samym cykl budo¬ wy kopalni, co jest bardzo nieekonomiczne ze wzgledu na zaangazowanie duzych nakladów fi¬ nansowych w budowe kopalni.Dodatkowa wada znanego sposobu zabudowy nadszybia jest równiez to, ze wiekszosc ciezkich prac montazowych wykonywano na duzej wyso¬ kosci i na niewielkiej przestrzeni w obrebie otwo¬ ru szybowego, co stwarzalo warunki sprzyjajace powstawaniu nieszczesliwych wypadków. Poza tym wykonywanie równoczesnie wielu prac montazo¬ wych zarówno przy wiezy wyciagowej jak i przy budynku nadszybia oraz przy maszynach wycia¬ gowych, ogranicza w znacznym stopniu stosowanie ciezkiego sprzetu mechanicznego ze wzgledu na brak miejsca.Celem wynalazku jest skrócenie czasu budowy kopalni przez taki sposób zabudowy nadszybia, który pozwoli skrócic do minimum nieproduktyw¬ ny czas postoju zglebionego juz szybu.Cel ten osiagnieto za pomoca sposobu zabudo¬ wy nadszybia bedacego przedmiotem niniejszego wynalazku. Istota tego sposobu polega na tym, ze jednoczesnie z robotami górniczymi i pracami 59 885 'W-3 59 885 4 wykonczeniowymi w zglebionym juz szybie, w pewnej odleglosci od tego szybu, poza terenem robót górniczych na linii przechodzacej przez os szybu i przez budynki tymczasowych maszyn wy¬ ciagowych wykonuje sie calkowity montaz stalej 5 wiezy wyciagowej i budynku nadszybia wraz z ca¬ lym ich wyposazeniem. Kazda noga wiezy wycia¬ gowej i kazdy element nosny budynku nadszybia sa zaopatrzone w indywidualne wózki osadzone na szynachtoru. io Po zakonczeniu montazu likwiduje sie jedna z tymczasowych maszyn wyciagowych oraz tymcza¬ sowa wieze wyciagowa i na jej miejsce nad otwór szybowy, za pomoca sztywnych ciegien zlozonych z powtarzalnych, polaczonych przegubowo ele- 15 mentów nasuwa sie razem lub po kolei sta¬ la wieze wyciagowa i budynek nadszybia.Po nasunieciu, elementy nosne budynku nadszy¬ bia i nogi wiezy wyciagowej osadza sie na stalych fundamentach i laczy sie je trwale z tymi funda- 20 mentami. Okazalo sie niespodziewanie, ze taki spo¬ sób zabudowy nadszybia skraca czas nieproduk- • tywnego postoju zglebionego szybu do kilku za¬ ledwie dni. Poza tym daje mozliwosc jednoczes¬ nego wykonywania robót montazowych na po- 25 wierzchni z robotami górniczymi i wykonczenio¬ wymi w szybie. Przez odsuniecie prac montazo¬ wych na pewna odleglosc od otworu szybowego, gdzie zwykle istnieje duzo przestrzeni, stworzono mozliwosc stosowania ciezkiego sprzetu, ulatwia- 30 jacego montaz zarówno wiezy wyciagowej jak i budynku nadszybia, przez co zwiekszono równiez bezpieczenstwo pracy.Dodatkowa zaleta sposobu wedlug wynalazku jest przesuwanie zmontowanych obiektów po to- 35 rach za pomoca sztywnych ciegien, przez co uzy¬ skano jednostajny, bez zrywów ruch przesuwa¬ nych obiektów i calkowicie wyeliminowano nie¬ korzystne zjawisko sprezynowania lin jakie wy¬ stepuje przy stosowaniu ciegiel linowych. Nato- 40 miast zastosowanie indywidualnych wózków dla kazdego elementu nosnego budynku i dla kazdej nogi wiezy pozwolilo bardzo znacznie skrócic czas osadzania tych elementów i nóg na stalych fun¬ damentach nadszybia. Okazalo sie równiez, ze 45 taki wlasnie sposób zabudowy nadszybia pozwa¬ la, przy dwóch maszynach wydobywczych, jedno¬ czesnie budowac oba budynki dla tych maszyn, co jeszcze bardziej skraca czas budowy kopalni.Przedmiot wynalazku jest dokladnie wyjasnio- 50 ny na zalaczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie plan powierzchni nad¬ szybia, a fig. 2 — budynek nadszybia ze stala wieza wyciagowa w widoku z przodu.Jak uwidoczniono na rysunku nad otworem 55 zglebionego szybu 1 jest ustawiona prowizoryczna, wyciagowa wieza 2, a obok niej dwie tymczasowe, wyciagowe maszyny 3. Natomiast obok zglebiane¬ go szybu sa rozmieszczone kolowroty 4 do napi¬ nania lin prowadniczych, sprezarki 5, podreczny warsztat 6 do biezacych napraw i inne urzadze¬ nia potrzebne w czasie glebienia i uzbrajania szy¬ bu.Zabudowe nadszybia zgodnie z wynalazkiem wykonuje sie w nastepujacy sposób. W pewnej od¬ leglosci od otworu szybowego, poza terenem robót górniczych, na linii przechodzacej przez os szybu i budynki tymczasowych, wyciagowych maszyn 3, równolegle z pracami wykonczeniowymi i robota¬ mi górniczymi prowadzonymi w zglebionym juz szybie 1, wykonuje sie montaz budynku 7 nad¬ szybia i stalej, wyciagowej wiezy 8 wraz ze wszy¬ stkimi urzadzeniami, przy czym wyciagowa wieze 8 najpierw montuje sie na ziemi, a nastepnie pod¬ nosi sie do góry. W budynku 7 nadszybia montuje sie wszystkie urzadzenia i przeprowadza sie ich próbny rozruch. Poza tym kazdy nosny element 9 budynku 7 i kazda noge 10 wiezy 8 wyposaza sie w indywidualne wózki, które sa osadzone na szy¬ nach toru 11.Tak zmontowana wieze 8 i budynek 7 nadszy¬ bia przesuwa sie kolejno, lub razem po torach 11 nad otwór szybu 1, przy cz^m do przesuwania stosuje sie ciegna sztywne, skladajace sie z pow¬ tarzalnych elementów, polaczonych ze soba za po¬ moca przegubów, które zapewniaja spokojny, je¬ dnostajny ruch przesuwanych obiektów.Kiedy wieza wyciagowa i budynek nadszybia znajda sie na swoim miejscu, osadza sie je na sta¬ lych fundamentach i laczy sie trwale z tymi fun¬ damentami. Na koniec laczy sie wieze wyciagowa i budynek nadszybia z urzadzeniami wydobyw¬ czymi i z maszyna wyciagowa. PL PL