Opublikowano: 5.VIII.1971 63380 KI. 38 h, 2/01 MKPB27k, 3/20 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Leonard Dziedzic, Stanislaw Splawa Neyman, Edmund Urbanik Wlasciciel patentu: Instytut Technologii Drewna, Poznan (Polska) Sposób utwardzania zywicy mocznikowo-formaldehydowej lub/i melaminowej i równoczesnego zabezpieczania tworzyw lignocelulozowych, a zwlaszcza plyt wiórowych, przed szkodliwym dzialaniem grzybów i owadów Przedmiotem wynalazku jest sposób utwardza¬ nia zywicy mocznikowo-formaldehydowej lub/i melaminowej stosowanej jako lepiszcze do pro¬ dukcji tworzyw lignocelulozowych, a zwlaszcza plyt wiórowych, i równoczesnego zabezpieczania tych tworzyw przed szkodliwym dzialaniem grzy¬ bów i owadów.Znany jest sposób utwardzania zywicy moczni¬ kowo-formaldehydowej, stosowanej jako lepiszcze do produkcji tworzyw lignocelulozowych oraz rów¬ noczesnego zabezpieczania tych tworzyw przed szkodliwym dzialaniem grzybów i owadów, po¬ legajacy na dodaniu do niej mieszaniny utworzo¬ nej z kwasnego fluorku amonowego lub sodowego i kwasu ortoborowego — co z chemicznego punk¬ tu widzenia jest równoznaczne z mieszanina fluo¬ roboranu amonowego lub sodowego i kwasu bo¬ rowego — oraz dwuchromianu potasowego. Sro¬ dek ten odpowiednio spreparowany w postaci roz¬ tworów wodnych dodaje sie do zywicy jako lepisz¬ cza bezposrednio przed naniesieniem jej na przy¬ klad na wióry, w wyniku czego podczas praso¬ wania wiórów nastepuje utwardzanie sie zywicy, co równoczesnie zabezpiecza wytworzone w ten sposób plyty wiórowe przed niszczacym dziala¬ niem grzybów lub/i owadów.Stosowanie tego srodka, jako utwardzajacego zy¬ wice i jednoczesnie ochronnego, jest jednak ogra¬ niczone, gdyz zabezpiecza on dostatecznie tworzy¬ wa lignocelulozowe uzytkowane tylko w warun- 15 20 25 80 2 kach klimatu umiarkowanego, natomiast, nie za¬ bezpiecza nalezycie tych tworzyw uzytkowanych w warunkach klimatu subtropikalnego i tropikal¬ nego, a zwlaszcza na przyklad — przed termita- mi.Okazalo sie, ze tych trudnosci mozna uniknac, stosujac sklad chemiczny tego srodka wedlug wy¬ nalazku.Srodek wedlug wynalazku, który sluzy zarówno do utwardzania zywicy fenolowo-formaldehydowej lub/i melaminowej i do zabezpieczania tworzyw lignocelulozowych, zwlaszcza plyt wiórowych, kle¬ jonych ta zywica, sklada sie z fluoroboranu amo¬ nowego i sodowego oraz z pieciochlorofenolu i szesciochlorocykloheksanu, odpowiednio dobranych, najkorzystniej w stosunku 30 : 45 : 25. Uzupelnienie fluoroboranu w mieszaninie dwoma ostatnimi skladnikami powoduje, ze srodek ten, poza typo¬ wymi wlasnosciami grzybo- i owadobójczymi, uzy*- skuje wlasnosci srodka odstraszajacego tzw. re- pelenta szybko dzialajacego srodka kontaktowego.Srodek ten w postaci zawiesiny w wodzie do¬ daje sie do zywicy bezposrednio przed naniesie¬ niem jej na klejone tworzywo, a w przypadku wytwarzania plyt wiórowych, na wióry.Ilosc powyzszego srodka, jaka nalezy zastosowac do zywicy jako lepiszcza aby sklejenie tworzywa lignocelulozowego bylo wlasciwe, a nawet w nie¬ których przypadkach lepsze od otrzymywanych do- 633803 63380 4 tychczas przy uzyciu znanych utwardzaczy, jest zalezna od rodzaju klejonego tworzywa. Ilosc ta jest równiez zalezna — w przypadku zabezpiecze¬ nia przed grzybami i owadami — od warunków klimatycznych w jakich bedzie uzytkowane to tworzywo. I tak na przyklad: do plyt wiórowych uzytkowanych w warunkach klimatu subtropikal¬ nego i tropikalnego do 1 m8 wytwarzanych plyt wiórowych stosuje sie 2,5—10, — kg tego srodka.Przyklad: Na okolo 600 kg wiórów drewna iglastego o wilgotnosci 6—8% nanosi sie okolo 150 kg kleju mocznikowego o skladzie: zywica mocz- nikowo-formaldehydowa o stezeniu 53% wago¬ wych — 122,6 cz. wag. utwardzacz wedlug wyna¬ lazku o stezeniu 25% — 10, — cz. wag. emulsja parafinowa o stezeniu 17% wagowych — 17, — cz. wag. po czym te mase poddaje sie operacji klejenia wedlug stosowanych dotychczas parame¬ trów technologicznych. PL PL PL