Pierwszenstwo: Opublikowano: 5.1.1968 54652 KI. 38 b, 2/01 MKP B27k <2 UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Leonard Dziedzic mgr inz. Stanislaw Splawa-N Wlasciciel patentu: Instytut Technologii Drewna, Poznan (Polska) Sposób utwardzania zywicy mocznikowo-formaldehydowej i równoczesnego zabezpieczenia tworzywa lignocelulozowych, zwlaszcza plyt wiórowych, przed szkodliwym dzialaniem grzybów i owadów Przedmiotem wynalazku jest sposób utwardza¬ nia zywicy mocznikowo-formaldehydowej, stoso¬ wanej jako lepiszcza do produkcji tworzyw ligno¬ celulozowych, a zwlaszcza plyt wiórowych, i za¬ bezpieczania równoczesnie te tworzywa przed szkodliwym dzialaniem grzybów i owadów.Produkowane dotychczas plyty, zwlaszcza wió¬ rowe, klejone klejem mocznikowym nie sa od¬ porne na dzialanie grzybów powodujacych ich roz¬ klad. Ubytek masy próbek tych plyt, opanowanych przez grzyby rodzaju Coniophora cerebella i Len- zites trabea, po 3-ch miesiecznych okresie ich dzialania przekracza okolo 45l[)/o masy pierwotnej, w rezultacie czego plyty ulegaja zniszczeniu.Zabezpieczanie tworzyw lignocelulozowych, zwlaszcza plyt wiórowych, przed rozkladem przez grzyby znanymi dotychczas srodkami grzybo i owadobójczymi po ich wyprodukowaniu napoty¬ ka na powazne trudnosci. Plyt wiórowych i two¬ rzyw im podobnych, klejonych klejem moczniko¬ wym nie mozna skutecznie zabezpieczac srodkami grzybo i owadobójczymi rozpuszczonymi w wo¬ dzie, gdyz w przypadku nadmiernego nawilzenia moga one ulec zniszczeniu, samo zas zabezpiecze¬ nie nie bedzie dokladne. Równiez do ich zabez¬ pieczenia nie mozna stosowac znanych srodków olejowych lub innych srodków na bazie rozpusz¬ czalników organicznych ze wzgledu na przykra won, zmiane wewnetrznej barwy plyt i ograni-, czona ich uzytkownosc. 10 20 25 30 Na duze trudnosci napotyka równiez zabezpie¬ czenie znanymi dotychczas srodkami i sposobami na przyklad wiórów, uzywanych do produkcji plyt wiórowych, przed ich sklejeniem. Srodki te po wprowadzeniu do drewna lub dodane do zywicy w ilosciach niezbednych do skutecznego zabezpie¬ czania plyt przed dzialaniem grzybów i owadów, wplywaja ujemnie na proces sklejania sie wiórów w czasie produkcji plyt. Pod wplywem znanych dotychczas srodków grzybo i owadobójczych zy¬ wica mocznikowo-formaldehydowa uzywana do produkcji plyt wiórowych ulega przedwczesnej lub zbyt powolnej kondensacji w rezultacie czego w potoku produkcyjnym uzyskuje sie plyty o gor¬ szej jakosci technicznej.Sposób utwardzania zywicy mocznikowo-formal¬ dehydowej i równoczesnego zabezpieczania two¬ rzyw lignocelulozowych przed dzialaniem grzybów stosowany wedlug wynalazku wad tych nie ma, a tym samym umozliwia skuteczne zabezpieczanie tworzyw lignocelulozowych, zwlaszcza plyt wió¬ rowych, przed szkodliwym dzialaniem grzybów i owadów bez zaklócenia dotychczasowych proce¬ sów technologicznych.Wedlug wynalazku okazalo sie, ze doskonale wiazanie masy, przy jednoczesnym uodpornieniu uzyskanego produktu na dzialanie grzybów i owa¬ dów osiagnac mozna, jezeli w miejsce dotad zna¬ nych utwardzaczy zywic mocznikowo-formaldehy- 5465254652 dowych stosuje sie srsttefc w postaci mieszaniny o skladzie nastepujacym: kwasny fluorek amonowy lub sodowy do okolo 30 czesci wagowych kwas ortoborowy do okolo 45 czesci wagowych dwuchromian potasowy do okolo 25 czesci wago¬ wych Srodek ten dodaje sie do zywicy mocznikowo- -form aldehyd owej w ilosci okolo 3ID/o w stosunku do suchej masy zywicy, po czym w ten sposób przygotowany klej sluzy do klejenia wiórów lub innych czastek lignocelulozowych.Okazalo sie ponadto, ze stosowanie jako utwar¬ dzacza do zywicy mocznikowo-formaldehydowej wyzej podanego srodka nie tylko, ze nie wplywa ujemnie na techniczna jakosc produkowanych plyt, lecz — podwyzsza ich mechaniczna wytrzymalosc.Srodek wedlug wynalazku wykazuje zatem cechy dobrego katalizatora w procesie kondensacji zy¬ wicy, jak tez cechy dobrego srodka grzybo i owa¬ dobójczego.Przyklad: Na okolo 600 kg wiórów drewna iglastego o wilgotnosci 6—^/o natryskuje sie oko¬ lo 150 kg kleju mocznikowego o skladzie: zywica mocznikowo-formaldehydowa o stezeniu 52P/o wa¬ gowych — 122,6 czesci wagowych, utwardzacz we¬ dlug wynalazku o stezeniu 20,!)/o wagowych — 10,0 czesci wagowych, oraz dodatek emulsji para¬ finowej o stezeniu 17°f(t wagowych — 17,4 czesci wagowych, po czym te mase poddaje sie operacji klejenia wedlug stosowanych dotychczas para- 5 metrów technologicznych.Tak wytworzone plyty wykazywaly, ze wytrzy¬ malosc na zginanie statycznie wzroslo o okolo 15°/o, wytrzymalosc na rozciaganie prostopadle do kie¬ runku prasowania plyt wzrosla o okolo 20%. Na- 10 siakliwosc tych plyt spadla o okolo 14°/o, a pecz¬ nienie obnizylo sie o okolo 10%. PL PL