Pierwszenstwo: Opublikowano: 18.X.1967 (P 123 083) 19.X.1966dlazastrz. 1 Szwajcaria 30.XI.1971 63861 KI. 451,9/20 MKP A 01 n, 9/20 UKD 632.951.2:547.23 Wlasciciel patentu: CIBA Socicte Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Srodek do zwalczania chwastów w uprawach zbóz, kukurydzy i soi Przedmiotem wynalazku jest srodek do zwalczania chwastów w uprawach zbóz kukurydzy i soi.Z opisu patentowego NRF nr 1110465 znane sa po¬ chodne mocznika, odpowiednie do zwalczania chwa¬ stów w uprawach roslin. Stwierdzono obecnie, ze do zwalczania chwastów nadaje sie srodek zawierajacy jako substancje czynna N-(4-bromo-3-chlorofenylo)-N'-mety- lo-N'-metoksymocznik o wzorze 1.W porównaniu z pochodnymi mocznika znanymi z wyzej wymienionego opisu patentowego, zwiazek o wzo¬ rze 1 wykazuje te zalete, ze absolutnie nie dziala szkod¬ liwie na wzrost roslin uzytkowych, a nawet powoduje znaczne podwyzszenie plonu, charakteryzujac sie przy tym znikoma toksycznoscia dla zwierzat, gdyz LD50 „per os" dla szczura wynosi 2500 mg/kg, zas LD50 dla królika, okreslona przy wchlanianiu przez skóre jest wieksza niz 10 g/kg.Substancje czynne stanowiace zwiazki o wzorze 1, oraz o wzorze 2 mozna stosowac do zwalczania chwa¬ stów w uprawach zbóz. Stwierdzono równiez, ze mie¬ szanina N-(4-bromo-3-chlorofenylo)- N'-metylo-N'-meto- ksymocznika o wzorze 1 z N-(trójfluorometylofenylo)- N', N'-dwumetylomocznikiem o wzorze 2 znanym z opisu patentowego NRF nr 1206201, wykazuje w tych uprawach dzialanie synergetyczne, podczas gdy substan¬ cja czynna stanowiaca zwiazek o wzorze 1 dziala glów¬ nie na chwasty szerokolistne, zas substancja czynna sta¬ nowiaca zwiazek o wzorze 2 niszczy zwlaszcza chwasty trawiaste.Substancje czynna stanowiaca zwiazek o wzorze 1, to 10 15 20 25 30 jest N-(4-bromo-3-chlorofenylo N'-metylo-N'-metoksy- mocznik mozna wytworzyc przez bromowanie 3-chloro- fenylo-N'-metylo-N'-metoksymocznika, na przyklad w lodowatym kwasie octowym jako rozpuszczalniku.Otrzymany zwiazek po krystalizacji z acetonitrylu wy¬ kazuje temperature topnienia 94,5—95,5°C, przy czym jest on rozpuszczalny w wodzie w ilosci okolo 50 ppm, w temperaturze 20°C.Substancje czynna srodka wedlug wynalazku mozna stosowac ewentualnie razem z odpowiednimi nosnikami i/lub innymi substancjami dodatkowymi.Jako odpowiednie nosniki lub substancje dodatkowe stosuje sie substancje stale lub ciekle, ogólnie uzywane do wytwarzania preparatów chwastobójczych, jak na przyklad naturalne lub regenerowane substancje mine¬ ralne, rozpuszczalniki, rozcienczalniki, dyspergatory, emulgatory, zwiazki zwiekszajace przyczepnosc, srodki zageszczajace, wiazace, nawozy, oraz inne znane srodki do zwalczania szkodników zwlaszcza owadów, nicieni, roztoczy, grzybów i inne selektywne srodki chwastobój¬ cze zwlaszcza pochodne mocznika, nasyconych lub nie¬ nasyconych chlorowcokwasów tluszczowych, chlorowco- benzonitryle, kwas chlorowcobenzoesowy, kwas feno- ksyalkilokarboksylowy, karbaminiany, triazyny, nitroal- kilofenole, organiczne pochodne kwasu fosforowego, czwartorzedowe sole aminowe, kwas sulfaminowy, ar- seniany, arseniny, borany lub chlorany.Srodek wedlug wynalazku stosuje sie w róznych po¬ staciach na przyklad jako roztwory do rozpylania, któ¬ re zawieraja na przyklad frakcje olejów mineralnych o €38(163861 temperaturach wrzenia wysokich do srednich, zwlaszcza powyzej 100°C, takie jak olej dieslowski, kerozyna, po¬ za tym olej ze smoly weglowej lub oleje pochodzenia roslinnego lub zwierzecego, jak tez weglowodory, takie jak alkilowane naftaleny, czterowodoronaftalen, miesza¬ nina ksylenów, cykloheksanole, jak tez ewentualnie ke¬ tony, chlorowane weglowodory, takie jak czterochloro- etan, trójchloroetylen lub trój- i czterochlorobenzeny.Do stosowania w postaci uwodnionej nadaja sie ste¬ zone emulsje, pasty i zwilzalne proszki do rozpylania.Jako srodki emulgujace lub dyspergujace stosuje sie produkty niejonowe, na przyklad produkty kondensacji tlenku etylenu z alifatycznymi alkoholami, aminami lub kwasami, karboksylowymi o dlugich lancuchach weglo¬ wodorowych o okolo 10—30 atomach wegla, takie jak produkty kondensacji alkoholu oktadecylowego z 25—30 molami tlenku etylenu lub produktu kondensacji kwa¬ sów oleju sojowego z 30 molami tlenku etylenu lub pro¬ duktu kondensacji technicznej aminy olleilowej z 15 molami tlenku etylenu albo dodecylomerkaptanu z 12 molami tlenku etylenu. Moga byc takze stosowane pro¬ dukty kondensacji tlenku etylenu z hydroaromatyczny- mi wielopierscieniowymi kwasami karboksylowymi wzglednie aminami. Sposród odpowiednich do stosowa¬ nia srodków emulgujacych anionowo czynnych nalezy wymienic: sól sodowa siarczanu dodecylowego, sól so¬ dowa kwasu dodecylobenzenosulfonowego, sól potasowa lub sól trójetanoloaminowa kwasu oleilowego lub abie- tynowego lub mieszaniny tych kwasów albo sól sodowa kwasowo sulfonoftenowych.Jako odpowiednie kationowo czynne srodki dysper¬ gujace stosuje sie czwartorzedowe zwiazki amoniowe i fosfoniowe, jak na przyklad chlorek cetylopirydyniowy lub chlorek dwuketoetylobenzylododecyloamionowy.Srodek wedlug wynalazku stosowany w postaci pyli- stej lub dajacej sie rozpylac moze zawierac jako stale nosniki talk, kaolin, bentonit, piasek, weglan wapna, fosforan wapnia, jak równiez wegiel, maczke korkowa, maczke drzewna i inne substancje pochodzenia roslin¬ nego. Preparaty polepszaja rozdzielanie, przyczepnosc lub mozliwosc przenikania, a wiec takie substancje jak kwasy tluszczowe, zywice, klej, kazeina lub alginiany.W ponizszych przykladach w których czesci oznacza¬ ja czesci wagowe zilustrowano sposób wytworzenia srod¬ ka wedlug wynalazku oraz badania jego dzialania.Przyklad I. Srodek do opylania. Mieszanine zlo¬ zona z 1 czesci zwiazku o wzorze 1 oraz 1 czesci stra¬ conego kwasu krzemowego miele sie do uzyskania sub¬ telnego proszku, po czym miesza z kaolinem lub tal¬ kiem do wytworzenia proszku zawierajacego 1—6% substancji aktywnej.Przyklad II. Postepuje sie wedlug sposobu opisa¬ nego w przykladzie I, ale z ta róznica, ze zamiast 1 czesci zwiazku o wzorze 1 stosuje sie 0,5 czesci zwiaz¬ ku o wzorze 1, i 0,5 czesci zwiazku o wzorze 2.Przyklad III. Proszek do spryskiwania.. Miesza rsie i miele 50 czesci zwiazku o wzorze 1, 20 czesci kwasu krzemowego o wysokiej zdolnosci adsorbcyjnej, 20 czesci kaolinu (Bolus alba), 1,5 czesci soli sodowej kwasu l-benzeno-2-stearylobenzoimidazolo- 6,3'-dwusul- fonowego i 3,5 czesci zwiazku stanowiacego produkt kondensacji tlenku etylenu z p-III-rzed. oktylofenolem.Przyklad IV. Postepuje sie wedlug sposobu opi¬ sanego w przykladzie III ale z ta róznica, ze zamiast 10 15 20 25 30 35 40 50 czesci zwiazku o wzorze I, stosuje sie 25 czesci zwiazku o wzorze 1 i 25 czesci zwiazku o wzorze 2.Przyklad V. Koncentrat emulsji. Miesza sie 20 czesci zwiazku o wzorze 1, z 70 czesciami ksylenu i 10 czesciami zwiazku, stanowiacego produkt reakcji alkilo- fenolu z tlenkiem etylenu i sola wapniowa dodecylo- benzenosulfonianu i otrzymany koncentrat rozciencza sie woda do wytworzenia emulsji.Przyklad VI. Koncentrat emulsji. Postepuje sie- wedlug sposobu opisanego w przykladzie V, ale z ta. róznica ze stosuje sie 10 czesci zwiazku o wzorze 1 i 10 czesci zwiazku o wzorze 2.Przyklad VII. Granulat. 7,5 g zwiazku o wzo¬ rze 1 rozpuszcza sie w 100 ml acetonu i do roztworu dodaje sie 92 g zgranulowanego atapulgitu, dokladnie miesza, po czym odparowuje rozpuszczalnik w wyparce rotacyjnej. Otrzymuje sie granulat zawierajacy 7,5% substancji aktywnej.Przyklad VIII. Postepuje sie wedlug sposobu opi¬ sanego w przykladzie VII, ale z ta róznica, ze stosuje sie mieszanine zwiazku o wzorze Igi zwiazku o wzo¬ rze 2, w ilosciach podanych w tablicy VII.W nastepujacych doswiadczeniach srodek wedlug wy¬ nalazku stosowano zawsze w postaci proszku do spry¬ skiwania, w którym zawartosc substancji aktywnej wy¬ nosila 50%.Przyklad IX. a) Traktowanie jarej pszenicy po wzejsciu. Na polu pokrytym pszenica w stadium wzrostu dwu do trzech lisci, na którym chwasty znajdowaly sie czesciowo w stadium zwiazków lisci a czesciowo w sta¬ dium trzech lisci, rozproszono wodna dyspersje, zawie¬ rajaca jako substancje czynna zwiazek o wzorze 1. Sto¬ sowano kazdorazowo 600 1 wody na hektar, przy czym ilosc uzytej substancji aktywnej wynosila 0,5, 0,75, 1,0 i 1,25 kg/ha.Tablica I ilustruje uzyskane wyniki wedlug skali war¬ tosciowania w zakresie liczb 1—9, przy czym liczba 1 oznacza calkowicie zdrowa kulture zas liczba 9 oznacza brak efektu oddzialywania srodka lub tez calkowicie zniszczone zbiory. 45 50 55 Traktowanie zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 kontrola Tabl Dosc w kg/ha 0,5 0,75 1,0 1,25 ica I Kontrola chwastów po tygodniach 2 4 3 2 2 33% 6,5 4 4 3 2 66% pokrycia chwasstami Stan zdrowot¬ ny uprawy po tygodniach 2 2 2 2 3 1 6,5 1 1 2 2 1 60 65 Na traktowanym srodkiem chwastobójczym polu psze¬ nicy znajdowaly sie chwasty: sinapis aryensis, vicia sp., matricaria sp., alopecurus myosuroides, polygnum con- trolrus i P. hyrópiper. b) Traktowanie pszenicy ozimej po wzejsciu.Pole obsiane pózna jesienia pszenica ozima, potrak¬ towano na wiosne 3 razy.63861 A) podczas wiosennego wypuszczania pedów B) 2 tygodnie po pierwszym traktowaniu C) w stadium kolankowania zdzbel, czyli 2 tygodnie po drugim traktowaniu.Glównymi chwastami znajdujacymi sie w pszenicy byly matricaria, alopecurus myosuroides, apera spica venti.Wyniki ilustruje tablica II.Tablica II 10 2. Traktowanie po wzejsciu pszenicy wysianej wiosna.Pszenice jara wysiano w marcu a w ciagu kwietnia i maja traktowano srodkiem zawierajacym jako substan¬ cje czynna zwiazek o wzorze 1. Glównymi chwastami znajdujacymi sie w pszenicy byly: sinapis arvensis, ma¬ tricaria sp., i stellaria media. Zboze traktowano w sta¬ dium 2—3 lisci, w srodku rozkrzewiania i na koncu roz- krzewiania. Z kazdej z 4 dzialek o powierzchni 15 m2 zebrano plony i wyliczono srednia zbiorów.Wyniki podane sa w tablicyIV. * Srodek chwastobójczy A. zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 próba kontrolna B. zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 próba kontrolna C zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 zwiazek 1 próba kontrolna Ilosc kg/ha 0,25 0,5 1 2 0,25 0,25 1,0 2,0 0,25 0,5 1,0 2,0 Okres traktowania polowa kwietnia koniec kwietnia polowa maja Kontrola chwastów po tygodniu 6 5 4 2,5 50%po- rosniecia 6 5 4 3 60%po- rosniecia 7 5 6 4,5 60%po- rosniecia Stan zdro¬ wotny uprawy 1 1 2 1,5 1 1 1 2,5 3 1 1 1,5 3 4 c) Badanie wplywu na plon 1. Traktowanie jeczmienia ozimego po wzejsciu.Wyniki w postaci uzyskanych plonów ilustruje tabli¬ ca m.Tablica m Srodek chwastobójczy zwiazek o wzorze 1 zwiazek o wzorze 1 zwiazek o wzorze 1 zwiazek o wzorze 1 próba kontrolna Dosc stosowa¬ nego srodka kg/ha 1,0 1,25 0,75 0,5 - Plon kg/ha 3,338 3,213 3,100 2,737 2,469 15 Zwiazek chwastobójczy 20 Zwiazek o wzorze 1 „ „ „ „ „ », 25 Kontrola Tablica IV Ilosc substancji kg/ha 0,75 1,25 0,5 1,0 Ilosc plonu w kg/ha traktowa¬ niu w sta¬ dium 2-3 lisci 3,616 3,566 3,542 3,541 2,333 traktowa¬ niu w srod¬ ku roz¬ krzewiania 3,333 3,024 3,324 3,158 2,107 iprzy traktowa¬ niu w kon¬ cu rozkrze¬ wiania 2,750 2,675 2,900 2,875 2,000 Z tablicy tej wynika, ze traktowanie wieksza iloscia niz 0,5 Kg/ha moze znacznie polepszyc plon jeczmienia ozi¬ mego. 30 35 40 45 50 55 60 65 Przyklad X. Selektywne zwalczanie chwastów w kukurydzy. Dotychczas najwazniejsze srodki chwasto¬ bójcze dla upraw kukurydzy nie dzialaly praktycznie na wazniejsze chwasty trawiaste takie jak digitaria, setaria i panicum.Srodek zawierajacy jako substancje czynna zwiazek o wzorze 1, w ilosci odpowiadajacej 2 kg substancji czyn¬ nej na hektar, rozpylono natychmiast po wysiewie ku¬ kurydzy na glebe jeszcze pozbawiona chwastów. Po osmiu tygodniach po tym traktowaniu stwierdzono wy¬ niki podane w tablicy V.Tablica V Chwasty Digitaria Panicum Setaria Chenopodium Sinapis Polygonum Traktowanie zwiazkiem o wzorze 1 2 kg/ha 1 1 1 1 1 1 Próba kontrolna nietraktowana 9 9 9 9 9 9 Objasnienie: liczba 1 oznacza calkowite wyniszczenie chwastów, liczba 9 oznacza brak oddzialywania na chwasty.Kukurydza rozwijala sie zupelnie normalnie podczas gdy zwiazek o wzorze 1 calkowicie wyniszczyl wazniej¬ sze chwasty trawiaste.Przyklad XI. Selektywne zwalczanie chwastów na uprawie soi.Pole soi nastepnego dnia po wysianiu traktowano srodkiem zawierajacym 1,5 wzglednie 2 kg substancji czynnej o wzorze 1 na hektar. Po 3 tygodniach gdy soja utworzyla pierwszy prawdziwy lisc otrzymano wyniki przedstawione w tablicy VI.63961 Tablica VI Roslina Amaranthus Stellaria Portulaca Calinsoga Urtica Pole traktowane sub¬ stancja czynna o wzo¬ rze 1 w ilosci 1,5 kg/ha | 2,0kg/ka 2 1 2 3 2 Pole kon¬ trolne nie traktowa¬ ne 9 9 9 9 9 1 oznacza calkowite zniszczenie chwastów 9 oznacza brak oddzialywania na chwasty.Tablica VII Zwiazek chwastobójczy o wzorze 2 0,5 kg 0,75 kg 1,00 kg o wzorze 1 0,5 kg 0,75 kg 1,00 kg o wzorze 1 + o wzorze 2 0,25 kg + 0,5 kg 0,5 kg+ 0,5 kg C h w trawiaste Do¬ swiad¬ czenie 1 6 5 4 8 7 6 4 3 Do¬ swiad¬ czenie 2 5 5 4 8 8 6 3 2 a s t y szerokolistne Do¬ swiad¬ czenie 1 9 8 8 5 4 3 2 2 Do¬ swiad¬ czenie 2 9 7 7 5 3 3 - - 10 15 20 25 30 35 Objasnienie: 1 oznacza calkowite wyniszczenie chwastów, cza brak oddzialywania Srodka. 2 ozna- Przyklad XII. W cieplarni przeprowadzono bada¬ nia wplywu zwiazku o wzorze 1 oraz o wzorze 2 stoso¬ wanych oddzielnie lub lacznie na chwasty trawiaste ta¬ kie jak: Digitaria, Sorghum, Panicum, Poal Alopecurus, oraz szerokolistne takie jak Beta, Calendula, Chrysan- themum, Brassica i Ipomoea. Ilosci stosowanych zwiaz¬ ków oraz uzyskane wyniki przedstawiono w tablicy VII.Z tablicy tej widoczne jest synergetyczne dzialanie mie¬ szaniny zwiazku o wzorze 1 ze zwiazkiem o wzorze 2, przejawiajace sie w zwiekszonej aktywnosci chwastobój¬ czej i to zarówno wobec chwastów trawiastych jak i sze- rokolistnych. PL PL PL