Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.IV.1972 65283 KI. 5 a, 49/04 MKP E 21 b, 49/04 CZYT: HA ftftef*' Poi lVego Wspóltwórcy wynalazku: Krzysztof Salmonowicz, Wiktor Zalachowski, Józef Janowski, Helena Kurnatowska Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób torpedowania glebokich otworów wiertniczych i W pracach geofizycznych stosuje sie czesto tor¬ pedowanie otworów wiertniczych, polegajace na wprowadzaniu do odwiertu, na okreslona glebokosc ladunku materialu wybuchowego i zdetonowaniu go. Celem torpedowania jest szczelinowanie skal 5 w sasiedztwie odwiertu dla otrzymania przyply¬ wu ropy, gazu, solanki itp., a takze uwalnianie niezacementowanych rur wiertniczych przy likwi¬ dacji odwiertów, uwalnianie przechwyconego prze¬ wodu wiertniczego, zlikwidowanie ucieczki pluczki 10 itp. zabiegi.W zaleznosci od rodzaju zabiegu i warunków pa¬ nujacych w odwiertach, stosuje sie rózne materia¬ ly wybuchowe uformowane najczesciej w postaci wydluzonych ladunków zamknietych w oslonach 15 wykonanych ze stali, innych metali, tworzyw sztucznych lub tkanin. Najczesciej do torpedowania stosuje sie zelatynowe materialy wybuchowe nit- roglicerynowe (dynamity, zelatyna wybuchowa) jak równiez, trotyl, pentryt lub heksogen. 2o Jednakze stosowanie nitroglicerynowych mate¬ rialów wybuchowych do torpedowania glebokich odwiertów, w których panuja temperatury rzedu 100°C i wyzsze, jest niemozliwe z powodu zbyt niskiej ich termoodpornosci. 25 Materialy te dopuszczalne sa do torpedowania odwiertów na takiej glebokosci, przy której tem¬ peratura nie przekracza 75°C. Równiez trotyl nie nadaje sie do tych celów z powodu stosunkowo jego niskiej temperatury topnienia (okolo 80°C). 30 Ponadto nitroglicerynowe materialy wybuchowe, jak równiez pentryt i heksogen odznaczaja sie wy¬ soka wrazliwoscia na uderzenie i tarcie, co stwa¬ rza duze zagrozenie przy przygotowywaniu ladun¬ ków tych materialów i formowaniu torped.Wszystkich wymienionych wyzej niedogodnosci pozwala uniknac sposób wedlug wynalazku pole¬ gajacy na zastosowaniu materialu wybuchowego heksogenowo-zywicowego stanowiacego jednorodna mieszanine heksogenu i polimeryzujacej zywicy np. poliestrowej.Materialy wybuchowe tego typu sa odporne na temperatury do 180°C, malo wrazliwe na bodzce mechaniczne (uderzenie, tarcie) i calkowicie od¬ porne na dzialanie wody. Maja one wysoka pred¬ kosc detonacji (ponad 7.000 m/sek.), wysoka krusz- nosc i moga byc w bezpieczny i latwy sposób sformowane w ladunku dowolnego ksztaltu przez odlewanie i utwardzanie w formach. Odlane la¬ dunki (na przyklad w postaci walców) umozliwia¬ ja przygotowanie torped w bezpieczny i latwy spo¬ sób przez wsuniecie ich do przygotowanej oslony.Zastosowanie materialu wybuchowego tego typu umozliwia prowadzenie torpedowan do glebokosci ok. 5.000 m, podczas gdy dotychczas nitroglicery¬ nowe materialy wybuchowe mogly byc stosowane najwyzej do glebokosci 1.800 m.Równiez pod wzgledem odpornosci na niskie temperatury materialy wybuchowe heksogenowo- -zywicowe przewyzszaja nitroglicerynowe materia- 652833 ly wybuchowe. Podczas gdy manipulowanie tymi ostatnimi staje sie bardzo niebezpieczne w tem¬ peraturach ponizej —20°C, to materialy wybucho¬ we heksogenowo-zywicowe moga byc bezpiecznie stosowane w kazdych warunkach w okresie zimo¬ wym.Przyklad. Mieszanine skladajaca sie z 69,4 czesci wagowych heksogenu, 23,1 czesci wagowych zywicy poliestrowej, 6,9 czesci wagowych styrenu, 0,5 czesci wagowych wodoronadtlenku cykloheksa- nonu (w postaci 50% pasty z ftalanem dwubutylu) 0,1 czesci wagowych naftenianu kobaltu (styrenowy roztwór soli kobaltu w kwasach naftenowych za¬ wierajacy 1% metalicznego kobaltu) po doklad¬ nym wymieszaniu wylewa sie do form, w których nastepuje polimeryzacja blokowa ladunków o za¬ danym ksztalcie. 4 Gestosc materialu wybuchowego 1,5 g/cm3. Pred¬ kosc detonacji 7.300 m/sek. Temperatura rozkladu 212—215°C. Utwardzony material wybuchowy nie detonuje od 1-gramowego ladunku splonkowego, 5 detonuje natomiast od 14-gramowego detonatora heksogenowo-trotylowego. Wrazliwosc na tarcie powyzej 36 kg obciazenia bolca na aparacie tar¬ ciowym Petersa. Wrazliwosc na uderzenie uformo¬ wanego ladunku powyzej 10 kgm. 10 PL PL PL