Opublikowano: 30.VI.1972 65499 KI. 31b2,7/10 MKP B22d 7/10 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Adam Gierek, Marian Bulski, Leopold Jusz¬ czyk, Stefan Michalik, Jerzy Wozniak, Andrzej Krawczyk, Wieslaw Kowalski, Józef Krawczyk Wlasciciel patentu: Huta im. Feliksa Dzierzynskiego, Dabrowa Górnicza (Polska) Sposób wykonywania nadstawek wlewniczych Wynalazek dotyczy sposobu wykonywania nad¬ stawek wlewniczych.Dotychczas stosuje sie wiele sposobów wykony¬ wania nadstawek wlewniczych, poczawszy od mu¬ rowania ksztaltkami porowatymi, jedno- lub dwu¬ warstwowe, lub murowania masami wilgotnymi szybko schnacymi, az do ubijania mas i wykony¬ wania bezposredniego gotowych ksztaltek z ma¬ terialów szybko utwardzajacych sie podobnych do materialów formierskich stosowanych w odlew¬ nictwie.Dotychczas stosowane sposoby wykonywania nadstawek sa pracochlonne, wymagaja w wiekszo¬ sci dlugotrwalego kazdorazowego suszenia powy¬ konawczego i ponaprawczego.Nadstawki te ulegaja szybkiemu zniszczeniu po jednym lub po kilku zalaniach, przez co zwieksza sie ich zuzycie.Celem wynalazku jest opracowanie nowego spo¬ sobu wykonywania nadstawek wytrzymujacych kilkadziesiat zalan, przy zapewnieniu latwego ich wykonania i dobrych warunków izolacyjnych.Cel ten zostal osiagniety przez wykonanie nad¬ stawek metoda zalewania stopionym zuzlem, któ¬ rego sklad w proporcjach wagowych stanowi: 35—45% CaO, 30—40% Si02, 2—7% MgO, oraz okolo 2% MnO, 5% FeO, 10% A1203, i pokrycie jej war¬ stwa okolo 5 mim znana masa o skladzie: zaprawa szamotowa, grafit, glinka ogniotrwala i szklo wodne. 30 Wykonanie nadstawki polega na zalaniu jej kor¬ pusu staliwnego plynnym zuzlem i pokryciu od¬ powiednim wylozeniem. Plynny zuzel natomiast wykonuje sie jako mieszanine zuzla marten owskie- go, wielkopiecowego lub zeliwiakowego, uzupel¬ nionego odpowiednimi dodatkami.Nadstawka wykonana w opisany sposób pozwala na okolo 30 zalan, ma strukture porowata, a wiec dobre wlasnosci izolacyjne, a ponadto w zetknie¬ ciu sie z plynnym metalem tworzy sie na jej po¬ wierzchni glazura, która jest odporna na dzialanie erozyjne plynnego metalu przy dalszych zalewa¬ ni a eh.Ponadto daje nieoczekiwany efekt rozpuszczania wtracen niemetalicznych znajdujacych sie w gór¬ nej czesci wlewka.Dzieki dobrym wlasnosciom izolacyjnym mozna zmniejszyc wysokosc nadstawki w stosunku do tradycyjnych o okolo % wysokosci, co jest do¬ datkowym efektem techniczno-ekonomicznym.Powstajaca po pierwszym zalaniu warstwa gla¬ zury na powierzchni masy jest bardzo trwala i po¬ zwala na okolo trzydziestokrotne zalewanie nad¬ stawki bez wymiany masy.Dla tak wykonywanych nadstawek grubosc scian¬ ki obudowy moze byc w stosunku do tradycyj¬ nych, pomniejszona.Wynalazek jest blizej objasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia nadstawke w pionowym przekroju. 654993 65499 4 Nadstawki wedlug wynalazku wykonuje sie przygotowujac mase, której zasadniczym skladni¬ kiem sa zuzle wielkopiecowe, martenowskie lub z zeliwiaków. Mase przygotowuje sie w dowolne¬ go typu piecach topielnych przez dodawanie do zuzla odpowiednich substancji jak zgorzeline wal¬ cownicza, rude zelaza, dolomit, krzemionke lub boksyt, oiraz wapno lub kamien wapienny. Dobór skladników zalezy od analizy chemicznej zuzla bedacego podstawowym skladnikiem mas TT a do¬ datki winny byc tak dawkowane, aby po przeto¬ pieniu uzyskac nastepujacy sklad, liczac wagowo: 35^5% CaO, 30—40% Si02, 2—7% MgO, okolo 2% MnO, 5% FeO, 10% Al2Oa. Mozliwe jest tez wy¬ korzystanie plynnych zuzli pochodzacych z ukon¬ czonego procesu technologicznego, przez odpowied¬ nia korekte skladu chemicznego w piecu lub w ka¬ dzi. Tak przygotowana mase stopiona w piecu, za¬ lewa sie na goraco w temperaturze 50° do 150°C powyzej punktu krzepniecia przez otwór 5 w obu¬ dowie 3, osadzonej na formie 2.Masa 4 krzepnie i po 2 do 3 godzinach, w zalez¬ nosci od grubosci warstwy masy 4, nadstawka zo¬ staje zdjeta z formy 2.Na tak przygotowana warstwe masy 4 naklada sie od wewnatrz warstwe 6 o konsystencji papki, grubosci okolo pieciu milimetrów znana substan¬ cje, w której sklad wchodza: zaprawa szamotowa, grafit, ogniotrwala glinka i szklo wodne, a na nia po zestaleniu naklada sie znana warstwe zaprawy 7, grubosci okolo jednego milimetra, wykonana z lugu posulfitowego, wody oraz marszalitu lub cyrkonitu. Po wysuszeniu nadstawka nadaje sie do uzycia, to jest ustawia sie ja na wlewnicy w zna¬ ny sposób i zestaw zalewa sie plynnym metalem. PL PL PL