Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1972 65514 KI. 37d, 21/12 MKP E04f 21/12 Wspóltwórcy wynalazku: Maciej Sokolowski, Tadeusz Szumski, Mikolaj Fus Wlasciciel patentu: Centralny Osrodek Badawczo-Rozwojowy ZREMB, Warszawa (Polska) Uklad do pneumatycznego sterowania urzadzen, zwlaszcza agregatów tynkarskich i Przedmiotem wynalazku jest uklad do pneuma¬ tycznego sterowania urzadzen, zwlaszcza agrega¬ tów tynkarskich, w którym przewód doprowadza¬ jacy sprezone powietrze ze sprezarki i lub zbior¬ nika powietrza do koncówki tynkarskiej, zaopa¬ trzonej w kurek, stanowi jednoczesnie przewód sterujacy.Znane sa uklady do pneumatycznego sterowa¬ nia praca pomp zainstalowanych w agregatach tynkarskich, w których przewód doprowadzajacy sprezone powietrze ze sprezarki, usytuowanej w zespole agregatu tynkarskiego, do koncówki tyn¬ karskiej zaopatrzonej w kurek, stanowi jedno¬ czesnie przewód sterujacy. W przewód ten jest ^wlaczony cisnieniowy element sterujacy w postaci zaworu lub wylacznika elektrycznego, przy czym element ten dziala na silnik napedzajacy pompe, badz jest polaczony przewodami cisnieniowymi z silownikiem dzialajacym na sprzegla w ukladzie napedu pompy.Uklady te dzialaja w ten sposób, ze przy spad¬ ku lub wzroscie cisnienia w przewodzie ponizej lub powyzej okreslonej wartosci cisnienia naste¬ puje wlaczenie lub wylaczenie pompy podajacej zaprawe. Wlaczenie pompy nastepuje w wyniku zmniejszenia sie cisnienia w przewodzie powietrz¬ nym, które jest powodowane otwarciem przez ope¬ ratora kurka przy koncówce tynkarskiej. Spadek cisnienia w przewodzie powietrznym, pomimo rów¬ noczesnej pracy sprezarki powoduje, ze sprezyna zaworu pokonuje opór zmniejszonego cisnienia, przez co nastepuje odciecie przez zawór doplywu sprezonego powietrza do silownika sprzegla pompy a w rezultacie wlaczenie pompy.W przypadku stosowania cisnieniowego wylacz¬ nika elektrycznego, spadek cisnienia w przewodzie roboczym wywolany otwarciem kurka powietrza przy koncówce tynkarskiej powoduje, ze sprezyna wylacznika pokonuje opór tego cisnienia, co pro¬ wadzi do zwarcia styków wlaczajacych silnik na¬ pedzajacy pompe. Wylaczenie pompy nastepuje w wyniku wzrostu cisnienia w przewodzie powietrz¬ nym do okreslonej wielkosci. Wzrost ten jest po¬ wodowany zamknieciem kurka przy koncówce- tyn¬ karskiej. Zwiekszone cisnienie powietrza pokonu¬ je opór sprezyny zaworu, który otwiera doplyw sprezonego powietrza do silownika rozlaczajac sprzeglo, badz powoduje rozwarcie styków laczni¬ ka elektrycznego i wylaczenie silnika napedzaja¬ cegopompe. jc" Wada tych ukladów sterowania praca pomp jest to, ze odbywa sie ono przy duzych zmianach cis¬ nienia w przewodzie powietrznym, co powoduje znaczne opóznienie dzialania sterowania. Opóznie¬ nie to jest szczególnie niekorzystne w urzadzeniach tynkarskich, bowiem po zamknieciu kurkiem wy¬ plywu powietrza z koncówki tynkarskiej narzut zaprawy na powierzchnie tynkowana juz nie moze si£ odbywac, natomiast pompa podaje zaprawe do czasu, az nastapi odpowiedni wzrost cisnienia w €551465514 przewodzie powietrznym, który poprzez zadziala¬ nie na odpowiednie elementy ukladu spowoduje wylaczenie pompy.Dalsza istotna wada tych ukladów sterowania jest to, ze nie pozwalaja na stosowanie zbiorników 5 sprezonego powietrza oraz na korzystanie z cent¬ ralnej sieci sprezonego powietrza, a ponadto daja znaczne straty powietrza i zaprawy pogarszajac tym samym warunki i efekty pracy.Wady i niedogodnosci tych ukladów sterowania 10 praca agregatów tynkarskich starano sie usunac przez stosowanie dodatkowych przewodów steru¬ jacych, prowadzonych równolegle do przewodu do¬ starczajacego powietrze robocze do koncówki tyn¬ karskiej. Uklad ten nie eliminuje powyzszych wad, 15 ponadto jest bardziej skomplikowany co powoduje, ze praca i obsluga stosowanych urzadzen jest znacznie utrudniona.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad i niedogodnosci znanych ukladów do pneumatyczne- 2o go sterowania urzadzen. W szczególnosci, wynala¬ zek stawia sobie za cel, opracowanie ukladu do pneumatycznego sterowania agregatu tynkarskiego, obnizajacego czas przesterowania pracy pomp i umozliwiajacego wbudowanie w uklad dowolnej 25 wielkosci zbiorników powietrza pozwalajacych na wykorzystanie sprezonego powietrza równiez do innych celów, oraz zapewniajacego korzystanie z centralnej sieci sprezonego powietrza.Cel ten zgodnie z wynalazkiem zostal osiagniety 30 w ten sposób, ze w przewód doprowadzajacy spre¬ zone powietrze ze sprezarki lub zbiornika do kon¬ cówki tynkarskiej zaopatrzonej w kurek jest wbu¬ dowany przekaznik natezenia przeplywu powie¬ trza, polaczony elektrycznie lub czynnikiem cisnie- 35 niowym, poprzez popychacz wspólpracujacy z jed¬ nej strony z elektryczna przepona przekaznika, a z drugiej z elementem sterujacym lacznika elek¬ trycznego lub cisnieniowego, z zespolem urzadzen napedzajacych pompe do zapraw przy czym prze- 40 kaznik przeplywu powietrza w swoim korpusie zawiera zwezke badz dysze, a miedzy korpusem przekaznika i pokrywa jest utworzona wolna prze¬ strzen przedzielona elastyczna przepona na dwie komory, z których jedna jest polaczona kanalem 45 z przestrzenia przed dysza lub zwezka przekaz¬ nika, a druga jest polaczona z przestrzenia za wy¬ lotem ze zwezki lub w poblizu najmniejszego przekroju dyszy.Przekaznik natezenia przeplywu powietrza za- 5Q wiera popychacz, zaopatrzony w sprezyne o regu¬ lowanym napieciu, który z jednej strony przylega do elastycznej przepony a z drugiej strony jest sprzezony z elementem sterujacym lacznika elek¬ trycznego badz cisnieniowego, przy czym korzyst- 55 nie jest, aby popychacz i element sterujacy stano¬ wily jedna calosc umieszczona w korpusie laczni¬ ka, polaczonym z korpusem przekaznika powietrza.Takie zestawienie srodków technicznych uzalez¬ nia sterowanie praca pompy jedynie od natezenia 60 przeplywu powietrza przez przewód roboczy. Uklad wedlug wynalazku usuwa niedogodnosci ukladów znanych a ponadto nie jest wrazliwy na zmiany cisnienia powietrza roboczego, co umozliwia sto¬ sowanie dowolnej pojemnosci zbiorników sprezo- 65 nego powietrza i wykorzystanie powietrza z jed¬ nego zródla nie tylko do rozpylenia zaprawy w koncówce tynkarskiej lecz takze do napedu pneu¬ matycznego innych urzadzen. Ponadto uklad ten umozliwia równiez korzystanie z centralnej sieci sprezonego powietrza. Istotna cecha i zaleta ukla¬ du sterowania wedlug wynalazku jest takze znacz¬ nie krótszy czas dzialania od znanych ukladów sterowania.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad sterowa¬ nia agregatu tynkarskiego z zastosowaniem lacz¬ nika elektrycznego wlaczajacego silnik napedzaja¬ cy pompe, fig. 2 — uklad zawierajacy sprzeglo elektromagnetyczne, fig. 3 — uklad z lacznikiem pneumatycznym lub hydraulicznym i sprzeglem sterowanym silownikiem, zas fig. 4 przedstawia wbudowany w przewód przekaznik przeplywu po¬ wietrza w przekroju podluznym, fig. 5 — prze¬ kaznik z fig. 4 polaczony z lacznikiem elektrycz¬ nym, fig. 6 — przekaznik polaczony z lacznikiem pneumatycznym, a fig. 7 — przekaznik polaczony z lacznikiem hydraulicznym.Jak uwidoczniono na fig. 1, przekaznik 1 nate¬ zenia przeplywu powietrza jest wbudowany w przewód 2 polaczony ze zbiornikiem 3 sprezonego powietrza lub bezposrednio ze sprezarka 4 i kon¬ cówka tynkarska 5, zaopatrzona w kurek 6. Prze¬ kaznik 1 jest sprzezony poprzez popychacz 7 i ele¬ ment sterujacy 8 z lacznikiem elektrycznym 9.Koncówka tynkarska 5 jest polaczona rurociagiem z pompa 10, której silnik 11 jest zasilany poprzez stycznik 12 uruchamiany elementem sterujacym 8 lacznika elektrycznego 9.Uklad przedstawiony na fig. 2 rózni sie od ukladu pokazanego na fig. 1 tylko tym, ze lacznik elektryczny 9 jest umieszczony w obwodzie elek¬ trycznym zasilajacym sprzeglo elektromagnetycz¬ ne 13 umieszczone pomiedzy silnikiem 11 a pom¬ pa 10.Przedstawiony na fig. 3 uklad sterowania za¬ wiera przekaznik 1 sprzezony poprzez popychacz 7 i element sterujacy 8 z lacznikiem cisnienio¬ wym 14 pneumatycznym lub hydraulicznym, ste¬ rujacym doplywem czynnika cisnieniowego do si¬ lownika 15, sterujacego sprzeglem 16, przekazu¬ jacym naped od silnika 11 do pompy 10. Pozostale elementy ukladu sa takie same jak pokazane na fig. 1 i 2.Pokazany na fig. 4 przekaznik 1 sklada sie z z korpusu 17 i polaczonej z nim pokrywy 18, po¬ miedzy którymi jest utworzona wolna przestrzen przedzielona elastyczna przepona 19 na dwie ko¬ mory 20 i 21 polaczone kanalami 22 i 23 z prze¬ strzenia korpusu 17 przed dysza 24 i w poblizu najmniejszego jej przekroju. Elastyczna przepona 19 jest oparta o plytke 25 polaczona obrotowo z popychaczem 7. Sprezyna 26 jest umieszczona mie¬ dzy czolowa scianka otworu 27 w pokrywie 18 a denkiem obsady 28 polaczonej gwintem z popy¬ chaczem 7 i zabezpieczonej przed obrotem wkre¬ tem 29.Przekaznik 1 przedstawiony na fig. 4 moze byc polaczony na stale w jedna calosc z lacznikiem65514 elektrycznym 9 lub cisnieniowym 14 pneuma¬ tycznym lub hydraulicznym. Na fig. 5 pokazany jest przekaznik 1 polaczony z lacznikiem elek¬ trycznym 9. Popychacz 7 stanowi jedna calosc z usytuowanym w tym samym 'korpusie 30 elemen¬ tem sterujacym 8, który zaopatrzony jest w spre¬ zyne #8 o napieciu regulowanym' za pomoca na¬ kretki 31. Element sterujacy 8 wspólpracuje ze stykami 32 i 33.Na fig. 6 pokazany jest wbudowany w przewód 2 przekaznik 1, w którym popychacz 7 stanowi jedna calosc z elementem sterujacym 8, otwiera¬ jacym lub zamykajacym przeplyw powietrza po¬ miedzy kanalami 34 i 35, -a po odchyleniu uszczel¬ ki 36 laczacy kanal 35 z atmosfera. Pozostale ele¬ menty sa identyczne jak na fig. 4 i 5.Na fig. 7 jest pokazany przekaznik 1 polaczony na stale z korpusem 30 lacznika cisnieniowego 14 hydraulicznego, w którym popychacz 7 i element sterujacy 8 stanowia jedna czesc sterujaca prze¬ plywem cieczy pomiedzy kanalami 34 i 35. Po¬ zostale elementy sa identyczne z opisanymi wy¬ zej i pokazanymi na fig. 4, 5 i 6.Dzialanie przekaznika 1 przedstawionego na fig. 4, 5, 6 i 7 oraz sterowanie ukladem przedsta¬ wionym na fig. 1 odbywa sie nastepujaco. Jezeli przez dysze 24 przeplywa powietrze o zadanym natezeniu, to róznica cisnien statycznych przed dysza 24 i w jej najmniejszym przekroju, oddzia- lywujac na elastyczna przepone 19, pokonuje opór sprezyny 26 i przesuwa do dolu przepone 19 wraz z popychaczem 7. Jezeli natomiast zmniejszy sie natezenie przeplywu powietrza, to równiez zmniej¬ szy sie wspomniana róznica cisnien, która juz nie wystarcza do utrzymania elastycznej przepony 19 wraz z przepychaczem 7 w polozeniu dolnym. Wte¬ dy sprezyna 26 przesuwa popychacz 7 wraz z ela¬ styczna przepona 19 w polozenie górne. Napiecie sprezyny 26 reguluje sie przez obracanie pcpycha- cza 7, który powoduje przesuwanie osiowe obsady 28, lub nakretka 31.Po otwarciu kurka 6 przy koncówce tynkarskiej 5 powietrze przeplywa bezposrednio ze sprezarki 4 lub zbiornika 3 przewodem 2 przez dysze 24 prze¬ kaznika 1, w wyniku czego przepona 19 przesuwa popychacz 7, który sam lub za posrednictwem elementu sterujacego 8 zwiera styki lacznika elek¬ trycznego 9, co bezposrednio lub poprzez stycznik 12 powoduje uruchomienie pompy 10. Przymknie¬ cie lub zamkniecie kurka 6 przy koncówce tyn¬ karskiej 5 powoduje zmniejszenie natezenia prze¬ plywu lub przerwanie przeplywu powietrza przez przewód 2 i przekaznik 1, w wyniku czego na¬ stepuje cofniecie sie popychacza 7, oraz rozwar¬ cie stycznika 12 i w rezultacie zatrzymanie biegu pompy 10.Sterowanie ukladem przedstawionym na fig. 2 5 zawierajacym sprzeglo elektromagnetyczne 13 oraz lacznik elektryczny 9 sprzezony z przekaznikiem 1, oraz sterowanie ukladem przedstawionym na fig 3 zawierajacym lacznik cisnieniowy 14 pneumatycz¬ ny badz hydrauliczny sprzezony z przekaznikiem 1 io i silownik 15 sterujacy sprzeglem 16 jest analo¬ giczne do opisanego wyzej i wynika jednoznacznie ze schematu ukladu. PL PL PL