PL66361Y1 - Zamek cylindryczny z kluczem plaskim - Google Patents

Description

2 PL 66 361 Υ1

Opis wzoru

Przedmiotem wzoru użytkowego jest zamek cylindryczny z kluczem płaskim, którego konstrukcja zabezpiecza przed otwarciem metodą dynamiczną. W zamkach cylindrycznych kod na węższej stronie klucza steruje nastawieniem zastawki ustalającej na granicy między rdzeniem obrotowym a korpusem zamka, natomiast drugi kod na grzbiecie klucza steruje nastawieniem lamel sierpowych, ułożonych w łukowych rowkach na powierzchni rdzenia i sterujących boczną listwą blokującą. Co najmniej jedna lamela może być wykorzystana do uniemożliwienia pokonania zamka metodą dynamiczną, znaną jako „bumping”.

Znany jest, na przykład z opisu patentowego EP 0 211 602 zamek cylindryczny z kluczem płaskim, którego pierwsze kodowanie na jednej, węższej stronie klucza steruje zastawkami nastawczymi, ułożonymi w bębenku obrotowym w rzędzie za sobą we wzdłużnej płaszczyźnie kanału kluczowego, które następnie współpracują ze sprężynującymi zastawkami blokującymi umieszczonymi w wyprofilowanej obudowie. Drugie kodowanie z drugiej, węższej strony klucza steruje lamelami sierpowymi, przesuwnymi w łukowych rowkach po obwodzie rdzenia, przeciwdziałając sile sprężyny zwrotnej i współpracującymi ze wzdłużną listwą blokującą, ułożoną promieniowo wysuwnie w rdzeniu i dociskaną w położeniu wysuniętym, tj. blokującym do zabieraka ze wzdłużnym rowkiem blokującym w cylindrycznym wykroju obudowy. Po wsunięciu właściwego klucza pierwsze kodowanie ustawi zastawki nastawcze tak, że ich końce, o które opierają się czoła sprężynujących zastawek blokujących, znajdą się w płaszczyźnie między rdzeniem obrotowym a obudową. Drugie kodowanie ustawi lamele półokrągłe tak, że ich krzywkowe wybrania na zewnętrznych obwodach znajdą się naprzeciw wzdłużnej listwy blokującej, zatem podczas obrotu rdzenia kluczem wzdłużna listwa blokująca wsunie się do środka i jednocześnie wysunie się ze wzdłużnego rowka blokującego w cylindrycznym wykroju obudowy. Sprężyna zwrotna znajduje się przy tym w łukowym rowku rdzenia i opiera się jednym końcem o czoło lameli sierpowej a drugim o rdzeń. Takie wykonanie zamka jest korzystne z punktu widzenia dużej ilości kombinacji uzyskanych przez obydwa kodowania, natomiast niekorzystny jest brak możliwości wykluczenia niepożądanego otwarcia tzw. metodą dynamiczną.

Znane jest również takie wykonanie zastawek nastawczych i/lub blokujących, które uniemożliwiają niepożądane otwarcie zamka metodą dynamiczną polegające na tym, że górny koniec zastawki nastawczej nie dochodzi do poziomu dolnej części zamknięcia klucza aplikacyjnego, stosowanego przy metodzie dynamicznej, w wyniku czego klucz aplikacyjny nie może jej ruszyć. Wykonanie to polega na ograniczeniu skoku sprężynującej zastawki blokującej naciskającej na zastawkę nastawcządo styku z pierwszym kodowaniem klucza, np. przez jej osadzenie i można to wykorzystać tylko dla krótkich zastawek nastawczych przeważnie o wielkości od 0 do 4. W wyniku tego ulega zmniejszeniu liczba kombinacji.

Celem przedstawionego rozwiązania technicznego jest takie udoskonalenie zamka z zapadkami zastawkowymi i z boczną listwą blokującą sterowaną lamelami sierpowymi, które zapewniając maksymalną ilość kombinacji zabezpieczą zamek przed otwarciem metodą dynamiczną.

Przedstawione powyżej wady znanych rozwiązań eliminuje i spełnia założony cel przedmiotowy wzór użytkowy.

Istota wzoru użytkowego polega na tym, że na wewnętrznym obwodzie lameli sierpowej jest utworzony zaczep, z którym zazębia się jeden koniec sprężyny, osadzonej drugim końcem w zagłębieniu rdzenia. Konstrukcja ta umożliwia wykorzystanie drugiego końca lameli sierpowej jako kolejnego elementu zabezpieczenia, blokującego, ewentualnie ograniczającego ruch zastawki nastawczej w razie zastosowania dynamicznej metody otwarcia zamka. Takie sprężynowanie lamel sierpowych umożliwia ich wykorzystanie tak do sterowania tylko bocznej listwy blokującej, jak również do blokowania bocznej listwy blokującej i zastawki nastawczej. Umożliwia to ekonomiczną produkcję systemów zamkowych o różnych stopniach bezpieczeństwa.

Korzystnym jest, kiedy zagłębienie w rdzeniu utworzy się w wyniku ślepego nawiercenia, którego oś jest równoległa z osią otworu zastawki nastawczej i ma ujście do rowka łukowego. Utworzony w ten sposób otwór umożliwia włożenie sprężyny zwijanej tak, aby bezpiecznie dociskała lamelę półokrągłą do styku z drugim kodowaniem klucza.

Dobrze jest również, aby drugi koniec lameli sierpowej posiadał człon blokujący dopasowany co najmniej do styku hamującego z przylegającą zastawką nastawczą. Taka konstrukcja zapewni, w razie zastosowania dynamicznej metody pokonania zamka, zatrzymanie przesuwu zastawki nastawczej, wprowadzonej do ruchu w wyniku uderzenia krawędzią wejściową klucza aplikacyjnego przez człon 3 PL 66 361 Υ1 blokujący na drugim końcu lameli sierpowej, co w znacznym stopniu ograniczy energię kinetyczną przenoszoną na sprężynową zastawkę blokującą, która w następstwie tego nie wsunie się w całości, lub w wymaganym momencie do obudowy i uniemożliwi tym samym obrót rdzenia w obudowie i pokonanie zamka.

Korzystnym jest także, kiedy człon blokujący jest utworzony przez boczny występ z lameli sierpowej, zazębiający się z wgłębieniem na dolnej części zastawki nastawczej. Taka konstrukcja jest technologicznie najmniej wymagająca i łatwa w wykonaniu.

Pożądanym jest również, aby wgłębienie krzywkowe lameli sierpowej od strony zwróconej do drugiego kodowania klucza, zakończone było głębszym poziomem dna. Takie wykonanie zabezpieczy nienaruszony przesuw lameli sierpowej w razie zastosowania metody dynamiczniej, również przy nieznacznym wsunięciu bocznej listwy blokującej do rdzenia w wyniku niezbędnych luzów roboczych miedzy poszczególnymi częściami zamka.

Dobrze jest również, jeżeli lamela sierpowa z członem blokującym znajduje się przy ostatniej zastawce nastawczej w kierunku od zewnętrznego czoła rdzenia. Taka konstrukcja nie ogranicza liczby możliwych kombinacji poprzedzających lamel sierpowych, sterowanych drugim kodowaniem na grzbiecie klucza.

Wzór użytkowy został dodatkowo objaśniony na rysunku, gdzie fig. 1 przedstawia przekrój wzdłużny przez zamek cylindryczny z wysuniętym kluczem, fig. 2 - rdzeń zamka cylindrycznego z wsuniętym kluczem w uproszczonym widoku perspektywicznym, fig. 3a - uproszczony przekrój zamka wzdłuż linii A-A z fig. 1 przy niewsuniętym kluczu, fig. 3b - taki przekrój wzdłuż linii A-A z fig. 1 przy wsuniętym kluczu, fig. 3c - przekrój wzdłuż linii A-A z fig. 1 przy otwieraniu metodą dynamiczną, fig. 4a - uproszczony widok krótkiej lameli sierpowej, fig. 4b - uproszczony widok innej krótkiej lameli sierpowej z członem blokującym, fig. 4c - uproszczony widok długiej lameli sierpowej z członem blokującym, oraz fig. 5 - perspektywiczny widok długiej lameli sierpowej przy blokowaniu zastawki nastawczej.

Jak wynika z rysunku, zamek cylindryczny składa się z wyprofilowanej obudowy I i w jej cylindrycznym wykroju znajduje się obrotowy rdzeń 2 z kanałem kluczowym 21 do płaskiego klucza 3. Do kanału kluczowego 21 dochodzą górne końce uszeregowanych kolejno otworów promieniowych 22, w których przesuwają się zastawki nastawcze 23. Górne końce zastawek nastawczych 23 współpracują z pierwszym kodowaniem 31 utworzonym na dolnej węższej części klucza płaskiego 3 i do dolnych końców tych zastawek dociskają górne czoła zastawek blokujących 11 ułożonych sprężynowo w wywierconych otworach 12 obudowy 1. Otwory 12 są współosiowe z odnośnymi tulejami 22 w rdzeniu 2, kiedy rdzeń 2 znajduje się w pozycji zamkniętej.

Rdzeń 2 ma na obwodzie między tulejami promieniowymi 22 rowki łukowe 24 (fig. 2, fig. 3a, fig. 3b, fig. 3c) przecinające prostopadle kanał kluczowy 21, w których znajdują się obwodowo przesuwne lamele sierpowe 4 w kształcie wycinka pierścienia kołowego. Ich zewnętrzne łukowe kształty (o większej średnicy) dociskane są do ściany wykroju cylindrycznego obudowy 1 i co najmniej część wewnętrznej strony łukowej, o mniejszej średnicy, prowadzona jest na dnie rowka łukowego 24. Na zewnętrznych stronach łukowych lamel sierpowych 4 utworzono krzywkowe wgłębienia 41 z profilowanym dnem, wykazującym poziom dna płytszy 410 i poziom głębszy 411.

Rdzeń 2 jest wyposażony we wzdłużny rowek boczny 25, przecinający prostopadle rowki łukowe 24, w którym ułożona została przesuwnie listwa blokująca 26, która jest niewidoczną na rysunku sprężyną dociskana do zabieraka ze wzdłużnym rowkiem blokującym 13, utworzonym w cylindrycznym wykroju obudowy 1. Kiedy listwa blokująca 26 jest wsunięta do rowka blokującego 13 i na jej wewnętrzną stronę przychodzi poziom płytszy 410 dna wgłębienia krzywkowego 41 lameli sierpowej 4, rdzeniem 2 nie można obrócić w obudowie 1 (fig. 3a). Jeżeli lamela sierpowa 4 przesunie się tak, że poziom głębszy dna 411 znajdzie się naprzeciw listwy blokującej 26, dzięki skośnym bokom rowka blokującego 13 podczas obrotu rdzenia 2 nastąpi wysunięcie listwy blokującej 26 z rowka blokującego 13 i jej całkowite wsunięcie do rowka bocznego 25 w rdzeniu 2 po osadzeniu na poziom głębszy 411 dna krzywkowego wgłębienia 41 lameli sierpowej 4 (fig. 3b). Przesuw lameli sierpowej 4 sterowany jest drugim kodowaniem 32 utworzonym z boku grzbietu klucza płaskiego 3, do którego jeden koniec lameli sierpowej 4 jest dociskany sprężyną 44. Sprężyna 44 poddana jest działaniu na zginanie i ściskanie, przy czym jednym końcem jest uchwycona w zaczepie 42 w kształcie będącym występem na wewnętrznym obwodzie lameli sierpowej 4, a drugim końcem osadzona w zagłębieniu 27 w rdzeniu 2. Zagłębienia 27 wykonano przez nawiercenie ślepych wpustów, których osie są równoległe z osiami tu lei 22 dla zastawek nastawczych 23 i mają ujścia do rowków łukowych 24. W ramach rozwiązań technicznych można oczywiście zastosować sprężyny 44 zwijane, płytkowe, włosowe lub inne.

Claims (6)

1. 4 PL 66 361 Υ1 Również zaczep 42 można wykonać jako wycięcie lub podobnie. Istotne jest, aby sprężyna 44 nie opierała się o pierwszy lub drugi koniec lameli sierpowej 4, ponieważ pierwszy koniec współpracuje z drugim kodowaniem 32 a drugi koniec może być wyposażony w człon blokujący 43. Drugi koniec lameli sierpowej 4 jest wyposażony w człon blokujący 43 zazębiający się z wgłębieniem 231 zastawki nastawczej 23, kiedy lamela sierpowa 4 znajduje się w wysuniętym skrajnym położeniu (fig. 3c). Nastąpi to tylko po uderzeniu aplikatora na pierwszy koniec lameli sierpowej 4 w razie próby otwarcia zamka metodą dynamiczną. W przedstawionym przykładzie człon blokujący 43 stanowi występ 431 o kształcie czopu wychodzącego z boku lameli sierpowej 4. Może być utworzony również w inny sposób. Lamele sierpowe 4 (fig. 4a, fig. 4b), które dodatkowo służą tylko do sterowania boczną listwą blokującą 26, są krótsze od lamel sierpowych 4, które dodatkowo służą do blokowania zastawek na-stawczych 23. Krótsze lamele sierpowe 4 mają długość kątową około 100°, a dłuższe lamele sierpowe 4 mają długość kątową w przybliżeniu od 170° do 190°. O ile boczna listwa blokująca 26 znajduje się na jednej czwartej obwodu rdzenia 2 od grzbietu kanału kluczowego 21, to drugi koniec lameli sierpowej 4 z członem blokującym 43 może współpracować z zastawkami nastawczymi 23. Aby nie zmniejszać liczby kombinacji, zaleca się zaszeregowanie dłuższej lameli sierpowej 4 z członem blokującym 43 do ostatniej zastawki nastawczej 23 w kierunku od czoła zewnętrznego rdzenia 2, jak pokazano na fig. 1. Przy wsunięciu właściwego klucza 3 do kanału kluczowego 21 górne końce zastawek nastaw-czych 23 osiądą do pierwszego kodowania 31 na dolnej węższej stronie klucza 3 i nastawią zastawki blokujące 11 tak, że ich górne czoła będą na granicy rdzenia 3 i obudowy 1. Jednocześnie drugie kodowanie 32 na grzbiecie klucza 3 nastawi lamele sierpowe 4 tak, że poziomy głębsze 411 dna w ich krzywkowych wgłębieniach 41 znajdą się naprzeciw bocznej listwy blokującej 26. Następnie przy ob rocie rdzenia 2 nastąpi wysunięcie bocznej listwy blokującej 26 z podłużnego rowka blokującego 13 w obudowie 1. W razie próby pokonania zamka metodą dynamiczną do kanału kluczowego 21 wsuwa się klucz aplikacyjny z krawędziami wchodzącymi do miejsca pierwszego kodowania i krawędziami wchodzącymi do miejsca drugiego kodowania. Rdzeń 2 zostanie elastycznie obciążony w kierunku otwarcia i następnie klucz aplikacyjny zostanie uderzeniem wbity do kanału kluczowego 21. Krawędzie wchodzące do miejsca pierwszego kodowania mogą teoretycznie wbić tylko dłuższe zastawki nastawcze 23 i dociskające je zastawki blokujące 11 do otworów 12, zatem przy zwrotnym ruchu zastawek blokujących 11 może nastąpić ich osadzenie na krawędzi otworów 22 w płaszczyźnie dzielącej rdzeń 2 i obudowę 1 i pokonanie zamka. Krawędzie wchodzące do miejsca drugiego kodowania mogą teoretycznie przesunąć lamele sierpowe 4 tak, że do poziomu głębszego 411 dna ich krzywkowych wgłębień 41 zostanie wsunięta boczna listwa blokująca i może nastąpić pokonanie zamka. Aby nie doszło do pokonania zamka, drugi koniec lameli sierpowej 4 wyposażony jest w człon blokujący 43, który przy wbiciu aplikatora oprze się na sąsiedniej zastawce nastawczej 23 i zatrzyma lub ograniczy jej ruch, wywołany uderzeniem klucza aplikacyjnego. Konstrukcja ta wykorzysta dynamiczne uderzenie na lamelę 4 do zatrzymania lub stłumienia dynamicznego uderzenia na zastawkę nastawczą23. Zastrzeżenia ochronne 1. Zamek cylindryczny z kluczem płaskim, składający się z rdzenia cylindrycznego (2) z kanałem kluczowym (21), osadzonego w wybraniu cylindrycznym obudowy (1), w której w otworach umieszczone są kolejno w szeregu sprężynujące zastawki blokujące (11), które dociskają na zastawki nastawcze (23) osadzone w rdzeniu (2) i sterowane są pierwszym kodowaniem (31) na węższej stronie klucza płaskiego, przy czym kodowanie drugie (32) na drugiej węższej stronie klucza (3) steruje pierwszymi czołami lamel sierpowych (4), ułożonych przesuwnie w rowkach łukowych (24) utworzonych na obwodzie rdzenia (2) i dociskanych na styk z drugim kodowaniem (32) sprężyną (44), której koniec opiera się o rdzeń (2), natomiast lamele sierpowe (4) wyposażone są na zewnętrznym obwodzie we wgłębienie krzywkowe (41) dla promieniowego wsunięcia wzdłużnej listwy blokującej (26), ułożonej promieniowo wysuwnie w rdzeniu (2) i współpracujące z wzdłużnym rowkiem blokującym (13), utworzonym w wykroju cylindrycznym obudowy (1), znamienny tym, że na wewnętrznym obwodzie lameli sierpowej (4) został utworzony zaczep (42), do którego zazębia się jeden koniec sprężyny (44), której drugi koniec znajduje się w zagłębieniu (27) w rdzeniu (2). 5 PL 66 361 Υ1
2. 2. Zamek według zastrz. 1, znamienny tym, że zagłębienie (27) zostało utworzone przez ślepe nawiercenie, którego oś jest równoległa z osią otworu (22) dla zastawki nastawczej (23) i ma ujście do rowka łukowego (24).
3. 3. Zamek według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że drugi koniec lameli sierpowej (4) został wyposażony w człon blokujący (43), dostosowany co najmniej do styku hamującego z przyległą zastawką nastawczą (23).
4. 4. Zamek według zastrz. 3, znamienny tym, że człon blokujący (43) utworzony został jako występ boczny (431) z lameli sierpowej (4), zazębiający się z wgłębieniem (231) na dolnej części zastawki nastawczej (23).
5. 5. Zamek według zastrz. 3 albo 4, znamienny tym, że wgłębienie krzywkowe (41) lameli sierpowej (4) jest od strony przylegającej do drugiego kodowania (32) klucza (3) zakończone poziomem głębszym (411) dna.
6. 6. Zamek według jednego z zastrz. od 3 do 5, znamienny tym, że lamela sierpowa (4) z członem blokującym (43) znajduje się przy ostatniej zastawce nastawczej (23) w kierunku od zewnętrznego czoła rdzenia (2).