Pierwszenstwo: Opublikowano: 19.VII.1973 67864 KI. 8m,l/01 MKP D06p 1/38 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Andrzej Wawrzyniak, Zdzislaw Jankowski Wlasciciel patentu: Politechnika Lódzka, Lódz (Polska) Sposób barwienia lub drukowania wyrobów z wlókien celulozowych naturalnych i regenerowanych Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia lub drukowania wyrobów z wlókien celulozowych naturalnych i regenerowanych barwnikami antra- chinonowymi kwasowymi.Znane sposoby barwienia lub drukowania wy¬ robów z wlókien celulozowych naturalnych i re¬ generowanych polegaja na stosowaniu barwników reaktywnych jednochlorotrójazynylowych, dwuchlo- rotrójazynylowych, winylosulfonylowych, sulfonwi- nyloamidowych i innych posiadajacych w czastecz¬ ce wbudowany uklad reaktywny zdolny do reak¬ cji chemicznej z grupami hydroksylowymi celulozy a takze barwników trójazynyIowyeh dwufunkcyj- nych.Znane sa takze sposoby barwienia lub druko¬ wania wyrobów z wlókien celulozowych barwni¬ kami nietypowymi obojetnymi jak barwnikami azowymi kwasowymi, antrachinonowymi, ftalocy- janinowymi lub azowymi metalokompleksowymi typu 1 : 1 lub 1 : 2 w obecnosci wielofunkcyjnych substancji posiadajacych wolne uklady reaktywne.Sposób barwienia lub drukowania wyrobów z wlókien celulozowych naturalnych i regenerowa¬ nych wedlug wynalazku barwnikami obojetnymi wobec wlókna, polega na dodawaniu do kapieli barwiacej lub pasty drukarskiej nowego barwnika antrachinonowego kwasowego o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, na którym A ozna¬ cza alkilenowa reszte prosta lub rozgaleziona po¬ siadajaca w lancuchu weglowodorowym 2—10 ato¬ mów wegla, X oznacza H, Cl, Br, N02, reszte alki¬ lowa o lancuchu 1—3 atomów wegla, NHAc gdzie Ac oznacza reszte alifatycznych kwasów jedrtd- karboksylowych zawierajacych 2—4 atomów we- 5 gla, SO2NHR gdzie R oznacza atom wodoru lub reszte alkilowa o lancuchu 1—3 atomów wegla, w polozeniu 3 lub 4 w reszcie benzenosulfonylo- wej posiadajace w swych czasteczkach funkcyjne grupy sulfonamidowe lub sulfonalkiloamidowe, w 10 obecnosci wielofunkcyjnej substancji posiadajacej wolne uklady reaktywne, jak 1,3,5-trójakrylilo- szesciohydro-s-trójazyny w ilosci 50—100 czesci wagowych w stosunku do ilosci barwnika, a bar¬ wienie prowadzi sie w srodowisku zasadowym od 15 wodoroweglanów, weglanów sodowych lub pota¬ sowych.Tak przygotowana kapiela barwiaca lub pasta drukarska, napawa sie lub drukuje wyrób, na przyklad tkanine z wlókien celulozowych a na- 20 stepnie poddaje procesowi suszenia w tempera¬ turze 60°C. Po procesie suszenia, napojona i od- zeta lub drukowana tkanine celulozowa poddaje sie termicznej obróbce w parowniku w tempera¬ turze 102—106°C w czasie 10—15 minut lub do- 25 grzewaniu w temperaturze 140—160°C w czasie 5—3 minut. Po termicznym utrwaleniu wybarwien lub wydruków, poddaje sie wyrób intensywnemu plukaniu w zimnej i cieplej wodzie oraz proceso¬ wi prania w wodnym zasadowym roztworze we- 80 glanu sodowego i mydla syntetycznego w tempe-^ 67 86467 864 3 raturze 95°C, a nastepnie ponownie plukaniu w cieplej i zimnej wodzie po czym suszy sie w tem¬ peraturze 80°C.Proces barwienia lub drukowania sposobem we¬ dlug wynalazku pozwala na osiagniecie wysokiego stopnia 86% przereagowania barwników antrachi- nonowych kwasowych z grupami funkcyjnymi wlókna celulozowego oraz na osiagniecie duzej od¬ pornosci wybarwien lub wydruków na swiatlo i czynniki mokre. Druk po procesie prania daje czyste efekty bieli w miejscach niezadrukowanych.Nizej podane. przyklady blizej wyjasniaja spo¬ sób wedlug wynalazku nie ograniczajac jego za¬ kresu.W powyzszych przykladach czesci wagowe ozna¬ czaja gramy, a czesci objetosciowe mililitry.Przyklad I. W celu otrzymania pasty dru¬ karskiej miesza sie 20 czesci wagowych barwnika otrzymanego przez kondensacje kwasu l-amino-4- bromoantrachinuno-2-sulfonowego z szesciometyle- nodwuamina i nastepne jego sulfonylowanie 3-sul- fonamidobenzenosulfochlorkiem, 20 czesci wago¬ wych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosulfonowego roz¬ puszcza sie w 290 czesciach objetosciowych cieplej wody, dodaje 540 czesci wagowych 4%-owego za¬ geszczenia alginowego a po rozpuszczeniu i do¬ kladnym wymieszaniu dodaje sie 20 czesci wago¬ wych wodoroweglanu sodowego. Nastepnie tak przygotowana pasta drukarska, dobrze wymieszana drukuje sie metoda druku filmowego wyroby z wlókien celulozowych, po czym poddaje sie je procesowi suszenia w temperaturze 60°C i obojet¬ nemu parowaniu w temperaturze 150°C w czasie 15 minut. Tak utrwalone wydruki poddaje sie plukaniu w zimnej i cieplej wodzie a nastepnie praniu w zasadowej kapieli pioracej, ponownie plukaniu w goracej i zimnej wodzie oraz suszeniu.Przyklad II. W celu przygotowania pasty drukarskiej miesza sie 20 czesci wagowych barw¬ nika otrzymanego przez kondensacje kwasu 1-ami- no-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z pieciome- tylenodwuamina i nastepcze jego sulfonylowanie 3-sulfonmetyloamidobenzenosulfochlorkiem, 20 cze¬ sci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trój- azyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosul¬ fonowego rozpuszcza sie w 290 czesciach objetos¬ ciowych cieplej wody, dodaje 540 czesci wagowych 4%-owego zageszczenia alginowego, a po rozpusz¬ czeniu i dokladnym wymieszaniu dodaje sie 20 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego. Tak przygotowana pasta drukarska zadrukowuje sie metoda druku filmowego wyroby z wlókien celu¬ lozowych po czym poddaje sie je suszeniu w tem¬ peraturze 60°C i obojetnemu parowaniu w tempe¬ raturze 105°C w czasie 15 minut.Tak utrwalone wydruki poddaje sie plukaniu w zimnej wodzie a nastepnie praniu w zasadowej kapieli pioracej, ponownie plukaniu w goracej i zimnej wodzie oraz suszeniu.Przyklad III. W celu przygotowania pasty drukarskiej miesza sie 20 czesci wagowych barw¬ nika otrzymanego przez kondensacje kwasu 1-ami- no-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z czterome- tylenodwuamina i nastepcze jego sulfonylowanie 4-sulfonetyloamidobenzenosulfochlorkiem, 20 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 6 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosulfonowego roz¬ puszcza sie w 290 czesciach objetosciowych cieplej wody, dodaje 540 czesci wagowych 4%-owego za¬ geszczenia alginowego, a po rozpuszczeniu i do- 10 kladnym wymieszaniu dodaje sie 20 czesci wago¬ wych wodoroweglanu sodowego. Tak przygotowa¬ na pasta drukarska zadrukowuje sie metoda dru¬ ku filmowego wyroby z wlókien celulozowych, po czym poddaje sie je suszeniu w temperaturze 60°C 15 i obojetnemu parowaniu w temperaturze 150°C w czasie 15 minut. Tak utrwalone wydruki poddaje sie plukaniu w zimnej wodzie, a nastepnie praniu w zasadowej kapieli pioracej, ponownie plukaniu w goracej i zimnej wodzie i suszeniu. 20 Przyklad IV. W celu przygotowania kapieli do barwienia ciaglego miesza sie 30 czesci wago¬ wych barwnika otrzymanego przez kondensacje kwasu l-amino-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z trójmetylenodwuamina i nastepne jego sulfony- 25 lowanie 4-acetyloaminobenzenosulfochlorkiem, 30 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s- -trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 cze¬ sci wagowych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzeno¬ sulfonowego rozpuszcza sie w 770 czesciach obje- 30 tosciowych cieplej wody. Po dokladnym rozpusz¬ czeniu dodaje sie 40 czesci wagowych 2%-owego zageszczenia alginowego oraz 20 czesci wagowych wodoroweglanu sodowego. Tak przygotowana ka¬ piela dwukrotnie napawa sie tkanine w tempera- 35 turze 50°C stosujac po kazdym napojeniu odzecie.Tak napojona i odzeta tkanine poddaje sie susze^ niu w temperaturze 60°C i poddaje obojetnemu parowaniu w temperaturze 105°C w czasie 15 mi¬ nut. Tak utrwalone wybarwienia plucze sie w zimnej wodzie, pierze, ponownie plucze i suszy.Przyklad V. W celu przygotowania kapieli do barwienia ciaglego miesza sie 40 czesci wago¬ wych barwnika otrzymanego przez kondensacje kwasu l-amino-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z dwumetylenodwuamina i nastepne jego sulfony¬ lowanie 4-nitrobenzenosulfochlorkiem, 40 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wagowych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosulfonowego roz¬ puszcza sie w 755 czesciach objetosciowych cieplej wody. Po dokladnym rozpuszczeniu dodaje sie 40 czesci wagowych 2%-owego zageszczenia alginowe¬ go oraz 15 czesci wagowych weglanu sodowego.Tak przygotowana kapiela o temperaturze 50°C 55 dwukrotnie napawa sie wyrób celulozowy stosujac po kazdym napojeniu odzecie. Tak napojony i od- zety wyrób celulozowy poddaje sie suszeniu w temperaturze 60°C i poddaje procesowi obojetnego parowania w temperaturze 105°C w czasie 15 mi- 60 nut. Tak utrwalone wybarwienia poddaje sie plu¬ kaniu w zimnej wodzie, praniu, ponownie pluka¬ niu i suszeniu.Przyklad VI. W celu przygotowania kapieli do barwienia ciaglego miesza sie 40 czesci wago- 65 wych barwnika otrzymanego przez kondensacje 45 5067864 6 kwasu l-amino-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z szesciometylenodwuamina i nastepne jego sulfo- nylowanie 4-chlorobenzenosulfochlorkiem, 40 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wago¬ wych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosulfono- wego, rozpuszcza sie w 755 czesciach objetoscio¬ wych cieplej wody. Po dokladnym rozpuszczeniu dodaje sie 40 czesci wagowych 2%-owego zagesz¬ czenia alginowego oraz 15 czesci wagowych we¬ glanu potasowego. Tak przygotowana kapiela o temperaturze 50°C dwukrotnie napawa sie wy¬ rób celulozowy stosujac po kazdym napojeniu od- zecie. Tak napojony i odzety wyrób celulozowy poddaje sie suszeniu w temperaturze 60°C i pod¬ daje procesowi obojetnego parowania w tempera¬ turze 105°C w czasie 15 minut. Tak utrwalone wybarwienia poddaje sie plukaniu w zimnej wo¬ dzie, praniu, ponownie plukaniu i suszeniu.Przyklad VII. W celu przygotowania pasty drukarskiej zmieszano 30 czesci wagowych barw¬ nika otrzymanego przez kondensacje soli sodowej kwasu l-amino-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z szesciometylenodwuamina i nastepne jego sulfo- nylowanie 4-metylofenylosulfochlorkiem, 30 czesci wagowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wago¬ wych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosulfono- wego, rozpuszczono w 270 czesciach objetosciowych cieplej wody, dodano 540 czesci wagowych 4%-owego zageszczenia alginowego a po rozpusz¬ czeniu i dokladnym wymieszaniu dodano 20 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego. Tak przy¬ gotowana pasta drukarska zadrukowano metoda druku filmowego tkanine z wlókien celulozowych po czym poddano ja suszeniu w temperaturze 60°C i obojetnemu parowaniu w temperaturze 105°C w czasie 15 minut. Tak utrwalone wydruki poddano plukaniu w zimnej wodzie a nastepnie praniu w zasadowej kapieli pioracej, ponownie plukaniu w goracej i zimnej wodzie oraz suszeniu.Przyklad VIII. W celu przygotowania pasty drukarskiej zmieszano 30 czesci wagowych barw- 10 nika otrzymanego przez kondensacje soli sodowej kwasu 1-amino-4-bromoantrachinono-2-sulfonowego z osmiometylenodwuamina i nastepne jego sulfony- lowanie 4-etylofenylosulfochlorkiem, 30 czesci wa¬ gowych 1,3,5-trójakryliloszesciohydro-s-trójazyny, 100 czesci wagowych mocznika, 10 czesci wago¬ wych soli sodowej kwasu 3-nitrobenzenosulfono- wego, rozpuszczono w 270 czesciach objetoscio¬ wych cieplej wody, dodano 540 czesci wagowych 4%^owego zageszczenia alginowego a po rozpusz¬ czeniu i dokladnym wymieszaniu dodano 20 czesci wagowych wodoroweglanu potasowego. Dalsze czyn¬ nosci wykonano jak w przykladzie VII. 15 20 25 30 35 40 PL PL PL