Pierwszenstwo: 22.1.1969 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 31.XII.1973 ft I 69577 KI. 25a,25/05 DWL 45/SH MKP D04b Wn UKD Twórca wynalazku i Karl Isac Joel Rosen, Ulricehamn- (Szwecja) wlasciciel patentu: Sposób doprowadzania nici do miejsca przerobu w maszynie wlókienniczej Przedmiotem wynalazku jest sposób doprowa¬ dzania nici do miejsca przerobu na maszynie wlókienniczej, takiej jak dziewiarka szydelkujaca, maszyna tkacka, lub przewijarka* w której nie jest odwijama z cewki i w stanie napietym jest stycznie nawijana w postaci wielu zwojów na beben gromadzacy.Znany jest sposób poosiowego przesuwania zwo¬ jów nici, który zostal zastosowany wewnatrz bebna gromadzacego za pomoca wietoramieniiej gwiazdy nachylonej do wzdluznej qel bebna gromadzacego oraz nachylenia do osi poprzecznejy której ramio* na wystaja na zewnatrz przez- otwory w plaszczu bebna gromadzacego. W wyniku pochylenia wie- loramienniej gwiazdy ramiona jej tworza z po wierzchnia bebna na czesci jego obwodu, kat ostry.Pierwszy zwój mci zosfcaje nalozony przy pochyio ustawionych ramionach wieloramiennej gwiazdy w sposób taki* ze zostaje on przesuwany przez te ramiona w kierunku poosiowym i zabiera z soba poprzednio utworzone zwoje Tfr poosiowe prze¬ suwanie zwojów nici- powstaje równiez- w wy- njku dzialania sprezyny* która obciaaafc nic wie- loramjenna gwiazda w kierunku jej przeczytania sie Ten znans* sposób daje tylko jedna warstwe zwojów na bebnie gOTnadza/g?m Znane jest inne rozwiazanie^ do przesuwania zwojów/ nita w kierunku poosiowym bebna gro¬ madzacego polegajace na stosowaniu stozka na tej czesci bebna gromadzacego* na która dopro- t wadzana jest nic, zbieznie do kierunku, w którym maja byc przesuwane nici. Nawijana nic zeslizgu¬ je sie w dól stozka w sposób, taki, ze nowo utwo¬ rzony zwój przylega do^"poprzednio nawinietego 5 i przesuwa go w kierunku poosiowym bebna gro¬ madzacego. W ten sposób kazdy nowo utworzony zwój wywiera nacisk poosiowy na zwój poprzedni i dzieki temu caly zapas nici przechodzi w kie¬ runku poosiowym bebna gromadzacego. io Znany jest równiez sposób przesuwu poosiowego nici wzdluz bebna gromadzacego, który rozwfar zany jest w taki sposób, ze na jego powierzchni, w kierunku wzdluznym znajduja sie, przekladnie pasowe, na których na zewnetrznych ciegnach 15 nakladane sa zwoje nici. Ciegna te poruszajac sie w tym kierunku skad nic* jest odbierana z zapasu przesuwajacych sie obok siebie zwojów nici. Przy takim rozwiazaniu, przesuwanie nici nastepuje bez wywierania nacisku osiowego na poprzednio na- 20 winiety zwój.Wspólna cecha wszystkich znanych konstrukcji, jest to§ ze kazdorazowa nar be^brrie fftfmadfejfeyrn nawijana jest tySlfc* jedna warstwa zwofó% nfcf We wszystkich znanycfr rozwiazaniach k 25 eyjhyeh uwazano, ze rne je&to moffiwe uzysforirle równomiernego i niskiego napieefcr nfei w nriejswi jej odwijania w przypadku, gdy wieksza- ffb& zwojów nici lezy jedna na dru^ej.. Dazenia- ku terno, aby tyilsr jedna; warstwa zsragów nic& na* 30 wijac rra beben gromadzacy* zmuszala do- tego; 69 577JWS77\ ze nawijana na beben nic byla naciagana sila, która wprawdzie byla mala, lecz musiala jednak osiagac taka wielkosc, która zapobiegalaby temu, by zwoje nici przy przesuwaniu poosiowym, wsku¬ tek wywieranego na nie nacisku, nasuwaly sie 5 na zwoje poprzednio wykonane. Zwoje nici w zna¬ nych urzadzeniach musza opasywac bejen groma¬ dzacy w sposób tak ciasny, aby zaden zwój nie ?*mógl sie nasunac, na sasiedni lub wsunac sie pod ' fftegoVNawi|anie na beben gromadzacy tylko jed- 10 nej warstwy zwojów przyczynia sie do powstania dwu powaznych wad, z których pierwsza jest to, ze na beben gromadzacy moze sie nawijac tylko stosunkowo niewielki zapas nici, co przyczynia sie do bardzo czestego uruchamiania i nastepnie za- 1S trzymywania procesu nawijania nici, sterowanego przez przyrzad kontrolujacy.Druga wada tego sposobu jest stosunkowo ciasne nawijanie sie nici, które przy obróbce nici skla¬ dajacych sie z pojedynczych wlókien, pozostawia 20 wystajace z powierzchni nici konce poszczególnych wlókien, które sa przyciskane przez sasiednie zwo¬ je nici, do powierzchni bebna gromadzacego, po czym gdy nastepuje odwijanie sie nici z bebna gromadzacego, to w tych miejscach gdzie jest ona » przytrzymywana na wystajace z niej wlókna przy¬ cisniete przez sasiednie zwoje nici, stawia ona nieco wiekszy opór, 00 przyczynia sie do nieregu¬ larnego naciagu nici, który przeszkadza w utrzy¬ maniu równomiernego napiecia nici podczas jej 30 odwijania.Znane jest równiez urzadzenie prowadzace nic, w którym na bebnie gromadzacym tworzy sie wie¬ lowarstwowy posredni zapas nici. W urzadzeniu tym, za pomoca mechanizmu z cewka krzyzowa ** utworzona zostaje na bebnie gromadzacym ciasno zwinieta cewka, która za pomoca stozkowej na¬ sadki na beben gromadzacy jest przesuwana po nim osiowo. Odprowadzenie nici w tym przypadku moze nastapic tylko od strony wewnetrznej cewki posredniej. W tym celu cewka posrednia musi byc wykonana w formie cewki rakietowej, z któ¬ rej odprowadzany koniec wystaje na zewnatrz przez beben rakietowy w sposób swobodny. Do utworzenia tej cewki rakietowej musi byc nalo¬ zona na beben gromadzacy stozkowa szpula do nawijania, która w miare wzrostu cewki przesu¬ wa sie po nim i nastepnie zostaje zdjeta. Ten sposób moze byc praktyczny dla przewijarek, lecz w odniesieniu do wiekszosci innych maszyn wló¬ kienniczych jest niemozliwy gdyz przy kazdej zmianie nici wymaga nalozenia na beben groma¬ dzacy dodatkowej szpuli i jej zdejmowania.Celem wynalazku jest, opracowanie takiego spo¬ sobu nawijania nici, przy którym na bebnie gro¬ madzacym danej wielkosci mógl byc utworzony stosunkowo duzy zapas nici i by w odwijanej nici moglo byc utrzymane bardzo male i równomierne napiecie. 60 Zadanie to zgodnie z niniejszym wynalazkiem zostalo rozwiazane w sposób taki ze przez zmniej¬ szenie napiecia nici przy jej nawijaniu, w porów¬ naniu z utrzymywanym napieciem przy jedno¬ warstwowym nawijaniu zwojów, oraz przez na- & cisk wywierany w kierunku osiowym, zostaje 40 45 55 utworzony co najmniej jedno- lub wielowarstwo-* wy nieregularny klebek nici.Zgodnie z wynalazkiem nie wymaga sie tego by na bebnie gromadzacym nawijac tylko jedna warstwe zwojów nici lub szpule posrednia a za¬ miast tego proponuje nawiniecie na bebnie gro¬ madzacym dwu- lub wielowarstwowego nieregu¬ larnego klebka nici. Niespodziewanie okazalo sie, ze mimo utworzenia klebka nici na bebnie gro¬ madzacym odwijana czesc nici jest obciazona ni¬ skim i bardzo równomiernym napieciem. Wynika to. z tego, ze w ¦ stosunkowo luzno nawinietym klefbku nici, w miejscu jego nawijania, na skutek poosiowego nacisku wywieranego na nawiniety zwój poczatkowo tworzy sie wielowarstwowy kle¬ bek nici, który w miejscu, gdzie nastepuje jego odwijanie staje sie cienszy i bezposrednio przed xxiwiniectl^a zostaje tak rozmotani^ze w miejscu rozmotania ^tworzy sie tylko jedna warstwa luzno obok siebie lezacych nici. Z tego jednowarstwo¬ wego miejsca odwijania nic zostaje odwinieta, przy czym jest jasne*, ze. ..luzno lezace zwoje nici nie moga sie wzajemnie przytrzymywac i przy¬ ciskac do powierzchni bebna zadnych wystajacych na boki wlókien. Tym wyjasnia sie glówna zalete wynalazku, to jest bardzo równe i niskie napiecie w odwijanej nici przy czym zostaje równiez osiag¬ niete to, ze na bebnie gromadzacym danej wiel¬ kosci, moze byc utworzony dosc duzy zapas nici, dzieki, temu, ze nici nagromadzone sa na bebnie w formie klebka utworzonego z wielu warstw zwojów, przy czym proces nawijania moze byc znacznie mniej czesto uruchamiany i przerywany niz dotychczas.Wielkosc naprezenia nici, która trzeba nastawiac w czasie procesu nawijania zalezy od rodzaju nici. Naprezenie to ksztaltuje sie miedzy okolo 0,3 G i 10 G. Najlepsze wyniki osiaga sie dla wiekszosci róznych rodzajów nici przy naprezeniu miedzy 1 i 6 G.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku bocznym urzadzenie do prowadzenia nici — fig. 2 w widoku schematycz¬ nym beben gromadzacy urzadzenia wedlug fig. 1, z nawinietym zapasem nici, fig. 3 przedstawia schematycznie w przekroju przez zwoje nici w miejscu ich nawijania i odwijania, fig. 4 przed¬ stawia srodkowy obszar nawijania nici wedlug fig. 3 i fig. 5 w przekroju wzdluznym zwój nici w powiekszeniu.Na wsporniku 1 fig. 1, który jest polaczony z korpusem maszyny wlókienniczej, na przyklad dziewiarki szydelkujacej, maszyny tkackiej, albo przewijarki, nalozona jest cewka 2 nici na piono¬ wym sworzniu 3, z której nic F sciagana jest w góre, która przez rózne elementy prowadzace i prowadnice 4, 5 i 6 doprowadzana jest stycznie do bebna gromadzacego 7. Na drodze nici F mie¬ dzy cewka 2 i bebnem gromadzacym 7 jest usta¬ wiony hamulec 8 nici o znanej konstrukcji na przyklad w formie hamulca talerzykowego.Beben gromadzacy 7 osadzony jest na dolnej stronie wspornika 1 w sposób obrotowy i moze byc napedzany za pomoca przedstawionego silnika w kierunku nawijania nici, przy czym w przed-(fcSft stawionym przykladzie rozwiazania ma on postac obrotowej klatki z pretów. Nic nawijana jest na zewnetrzna tworzaca pretów, z których wykonana jest klatka. We wnetrzu bebna gromadzacego znaj¬ duje sie wieloramienna gwiazda 9 nie uwidocz¬ niona w szczególach na rysunku, lecz widoczna na fig. 5, gdzie ustawiona jest pochylo w stosun¬ ku do osi wzdluznej bebna gromadzacego 7 i w kierunku pochylenia obciazajacego sprezyny F\ Ramiona 9a wystaja miedzy pretami 7a bebna gro¬ madzacego, przy czym wolne ich konce sa ze soba wzajemnie polaczone za pomoca pierscienia prze¬ suwajacego 9b, który na bebnie gromadzacym 7, w miejscu w którym nic F jest doprowadzana, ciasno przylega do zewnetrznej powierzchni pre¬ tów 7a. Gwiazda wieloramienna 9 z pierscieniem przesuwajacym 9b ma moznosc przechylania sie w kierunku podwójnej strzalki P, przy czym prze¬ chylanie sie jej sterowane jest za pomoca mikro- wylacznika silnikowego napedzajacego beben gro¬ madzacy.Na bebnie gromadzacym 7 utworzony jest zapas nici V, który uwidoczniony jest na fig. 1 za po¬ moca linii przerywanej. Gdy zostanie osiagnieta górna granica zapasu nici to opór przeciwko prze¬ suwaniu sie wzdluz bebna gromadzacego przez pierscien przesuwajacy 9b wzglednie ramienia 9a jest tak duzy, ze pierscien przesuwajacy razem z ramionami podnosi sie, na skutek czego naped bebna zostaje wylaczony. Gdy zapas nici zmniej¬ szy sie ponizej pewnej okreslonej dolnej granicy to pierscien przesuwajacy wraz z ramionami gwiazdy moze znów wychylac sie w dól dzieki czemu naped bebna ponownie zostaje wlaczony.Nic F jest sciagana z bebna gromadzacego, przy czym przechodzi ona pod pierscieniem hamuja¬ cym 10, który otacza dolny brzeg bebna groma¬ dzacego 7 elastyczna wkladka poslizgowa. Odcinek nici odciagany w kierunku poosiowym jest ozna¬ czony symbolem Fa, przy czym nic przechodzi przez oczko 11 i doprowadzana jest do miejsca pracy na maszynie wlókienniczej. Odcinek nici Fz doprowadzany jest do bebna stycznie.Szczególy nawijania i zdejmowania nici F z be¬ bna gromadzacego 7 uwidocznione sa na fig. 2—5.Doprowadzany do bebna odcinek nici Fz uklada sie w sposób uwidoczniony na fig. 2, na której beben gromadzacy 7 przedstawiony jest w formie pojedynczego cylindrycznego przedmiotu na wol¬ nym odcinku 7 powierzchni bebna gromadzacego.Przez ustawiony pochylo pierscien przesuwajacy 9b lub przez ramiona gwiazdy 9a pierwszy two¬ rzacy sie zwój zostaje przesuniety w dól w kie¬ runku poosiowym po powierzchni bebna 7. Lezacy przed nim zapas nawinietej nici zostaje wskutek nacisku wywieranego przez pierwszy zwój prze¬ suniety, przy równoczesnym przeciwstawieniu opo¬ ru tarcia. Na dolnym brzegu zapasu nici V jest odwijany odcinek nici Fa schodzacy z bebna.Przez odpowiednie nastawienie hamulca nici 8, osiaga sie nawijanie na beben gromadzacy do¬ prowadzanego odcinka nici Fz z niewielkim na¬ prezeniem wynoszacym na przyklad 0,5 G. Dzieki temu uklada sie pierwszy zwój Wl nici w sposób uwidoczniony na fig. 3, równomiernie do obwodu bebna gromadzacego 7 i wzrostu przesuwu zapasu nici wzdluz bebna gromadzacego 7 oraz wzrasta¬ jacego oporu tarcia, na skutek czego zwoje nici znieksztalcaja sie w sposób nieregularny, jak to uwidoczniono na zwoju Wn fig. 4. Zwój Wn lezy 5 miejscami na powierzchni bebna gromadzacego 7, na innych odcinkach obwodu przebiega w pewnej odleglosci od powiefzchni bebna, po czym wraca znów na powierzchnie i tak cykl sie powtarza.W nastepstwie tego, ze kat miedzy ramieniem 10 gwiazdy 9a i powierzchnia bebna gromadzacego 7 oraz przesuwem ramienia da i pierscienia prze¬ suwajacego 9b w kierunku wzdluznym bebna gro¬ madzacego 7 jest ostry, zwoje nici przesuwaja sie czesciowo na siebie a czesciowo pod siebie. Wsku- 15 tek tego zapas nici V tworzy klebek K, którego przekrój uwidoczniony jest schematycznie na fig. 5.W klebku K leza w polaczeniu z pierwszym zwo¬ jem W1? dwa i wiecej zwojów nici czesciowo krzy¬ zujacych sie ze soba. Dzieki temu powstaje nie- 20 regularny klebek nici zsuwany w kierunku po¬ osiowym bebna gromadzacego.Uwidoczniony na fig. 5 ksztalt klebka jest ze strony zewnetrznej podobny do aerodynamicznego profilu skrzydla samolotu. Godne uwagi w prze- 25 biegu tworzenia sie klebka jest to, ze w kierunku odprowadzenia od niego nici, grubosc jego maleje w sposób taki, ze ostatnie zwoje W, tworza jedna luzna warstwe, co jest wyraznie widoczne na fig. 5. Z tej luznej warstwy nici odprowadzana 30 jest nic F. Dzieki temu nie moga wystepowac w schodzacym odcinku nici Fa zadne zmiany na¬ ciagu nici.Naprezenie nawijania, które jest potrzebne aby utworzyc na bebnie gromadzacym klebek o prze- 35 kroju takim, jaki uwidoczniony jest na fig. 5 za¬ lezny jest od rodzaju nici. Najbardziej odpowied¬ nie naprezenie nici przy nawijaniu podane jest dla kilku nizej wymienionych gatunków: 40 skedzierzawiona wieloskretkowa nic z poliamidu, 140 denier 1,5 — 12 g skedzierzawiona wieloskretkowa nic z poliestru, 150 denier 2,5 —12 g nic jednoskretkowa z poliamidu, 20denier 1,4— 7,8 g nic bawelniana1/36 1 —13 g Dolna granica stosowana jest bez oddzielnego hamulca nici na odcinku nawijanym. Korzystne 50 jest niewielkie napiecie nawijanej nici, które po¬ wstaje wylacznie dzieki oporom tarcia i oporom odwijania nici z bebna.Przedmiot niniejszego wynalazku moze byc za¬ stosowany równiez w przypadku, gdy beben gro- 55 madzacy 7 jest nieruchomy, a nic jest na niego nakladana za pomoca wirujacego ramienia. Beben gromadzacy moze byc równiez uksztaltowany, w postaci zamknietego walca o polerowanej po¬ wierzchni zewnetrznej przy czym ksztalt przekroju 60 bebna gromadzacego nie odgrywa zadnej roli.Ksztalt okregu moze byc przykladowo zastapiony przez dowolny ksztalt wieloboczny. Równiez prze¬ suwanie poosiowe zapasu nici V moze byc doko¬ nywane za pomoca innych srodków a nie za po- 65 moca pierscienia przesuwajacego 9b. Moze rów¬ niez element przesuwajacy z bebna gromadzacego69 577 8 nasuwac sie na rowki wzdluzne na tym bebnie przy czym sterowanie procesu nawijania moze byc dokonywane zamiast przez wspomniana gwiazde wieloramienna, przez inne urzadzenia. Moze byc równiez przewidziane urzadzenie sterujace foto- elektrycznie, na które dziala swiatlo odbite od powierzchni bebna gromadzacego. PL PL