PL 71 094 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest trójnik dwuprzeplywowy, zwlaszcza do spalin, stanowiacy ele- ment systemu odprowadzania spalin i dymu z urzadzen grzewczych, zwlaszcza akumulacyjnych urzadzen grzewczych, oraz stanowiacy element systemu kanalów i ksztaltek ogrzewania powietrznego i wentylacji. Znany jest trójnik dwuprzeplywowy, posiadajacy dwie przepustnice, zamocowane w trójniku, po- laczone ze soba ciegnem. Trójnik sklada sie z blaszanej rury oraz blaszanego rurowego krócca. Rura posiada w srodkowej czesci otwór. Do rury w srodkowej czesci jest przyspawany szczelnie króciec, obejmujac otwór wykonany w rurze. Jedna przepustnica jest zamontowana w króccu, a druga przepust- nica jest zamontowana w rurze, na odcinku pomiedzy króccem a wylotem. Przepustnice, o ksztalcie plaskiego blaszanego kola, sa przymocowane do osi, osadzonych w otworach znajdujacych sie w scia- nach trójnika. Na zewnatrz trójnika, na osiach przepustnic sa osadzone dzwignie, polaczone ze soba ciegnem sztywnym, posiadajacym opcjonalnie srube rzymska, pozwalajaca na wyregulowanie ustawie- nia przepustnic wzgledem siebie po zamontowaniu na trójniku. W jednej skrajnej pozycji przepustnica w króccu jest zamknieta, a przepustnica w rurze jest otwarta. W drugiej skrajnej pozycji przepustnica w króccu jest otwarta, a przepustnica w rurze jest zamknieta. Trójnik dwuprzeplywowy ma zastosowanie w akumulacyjnych zespolach grzewczych do przelaczania kierunku przeplywu spalin. Akumulacyjny system grzewczy posiada piec oraz, wykonany zwykle z kamienia, akumulator ciepla. W fazie rozpala- nia w piecu trójnik dwuprzeplywowy przepuszcza spaliny prosto do komina, celem wytworzenia ciagu kominowego. Po rozgrzaniu komina przepustnice w trójniku zostaja przestawione i spaliny plynace z pieca sa kierowane do kanalów w akumulatorze ciepla, oddajac cieplo, a nastepnie do komina. Trójnik dwuprzeplywowy znany jest równiez pod pojeciem „trójnik Moritza”. Wada urzadzenia jest posiadanie az dwóch przepustnic i ciegna oraz rozmiary wynikajace z tych elementów. Znany jest w hydraulice zawór mieszajacy, posiadajacy odlewany z metali niezelaznych korpus. W srodkowej czesci korpus ma gniazdo z nieprzelotowym otworem o ksztalcie walca. Na bocznych sciankach gniazda jest króciec wlotowy, po przeciwnej stronie jest króciec wylotowy oraz z boku jest drugi króciec wylotowy. Os symetrii otworu walcowego w gniezdzie jest prostopadla do osi symetrii wszystkich trzech krócców. W króccach sa wykonane otwory polaczone z otworem walcowym w gniez- dzie. W poczatkowej czesci otwory w króccach sa gwintowane. W otworze gniazda jest osadzony obro- towo grzybek, zablokowany od góry pokrywka przykrecona srubami do korpusu. Miedzy pokrywka a kor- pusem jest uszczelka gumowa. Grzybek ma ksztalt wiekszego walca polaczonego z mniejszym walcem swoimi podstawami. W srodkowej czesci pobocznicy wiekszego walca jest wybranie o wielkosci okolo 2/3 obwodu walca. Pozostala 1/3 czesc walca, stanowiaca przeslone, jest wieksza od otworu w króc- cach w miejscu polaczenia z otworem gniazda. Grzybek jest osadzony pasownie w gniezdzie, z zacho- waniem luzów pozwalajacych na obrót. Mniejszy walec grzybka, stanowiacy os, znajduje sie w otworze plaskiej pokrywy. W podtoczeniu na mniejszym walcu, w miejscu przejscia przez otwór w pokrywie, jest osadzona uszczelka. Na koncu mniejszego walca, na czesci obwodowej, jest wybranie, które znajduje sie w otworze ksztaltowym pokretla, przykreconego do osi sruba. Zawór mieszajacy jest stosowany winstalacjach centralnego ogrzewania w celu mieszania zimnej i cieplej wody. W jednym skrajnym po- lozeniu grzybek przeslania otwór w króccu wylotowym na wprost, a w drugim skrajnym polozeniu grzy- bek przeslania otwór drugiego krócca wylotowego, umieszczonego z boku. Korpus zaworu mieszaja- cego, stosowanego w hydraulice, ma skomplikowane ksztalty i z tego powodu jest wykonywany technologia odlewania, a nastepnie obrabiany skrawaniem. Grzybek i gniazdo posiadaja duza czesc przylegajacych do siebie powierzchni, podatnych na zablokowanie z powodu zanieczyszczen i tempe- ratury. Materialem sa zwykle brazy lub mosiadze, które daja sie latwo odlewac, ale maja temperature topnienia rzedu 500–600°C. Bardzo trudne i kosztowne byloby produkowanie takiego zaworu miesza- jacego o srednicach stosowanych w instalacjach kominowych. W akumulacyjnych urzadzeniach grzew- czych temperatura spalin siega nawet do 1000°C. Wymagane byloby stosowanie innego materialu niz latwe do odlewania metale niezelazne. Znany jest trójnik z obejsciem gruntowego wymiennika ciepla, stosowany w instalacjach rekupe- racji z gruntowym wymiennikiem ciepla. Trójnik posiada przepustnice, wykonana z plaskiej blachy o ksztalcie owalnym, zamocowana, na osi osadzonej w otworach w sciance rury trójnika, na wysokosci krócca wylotowego. Trójnik posiada blaszana rure oraz blaszany króciec, przymocowany szczelnie do rury w polowie jej wysokosci. Obydwa wloty do rury oraz wylot z krócca sa wyposazone w gumowa uszczelke. Os jest przykrecona srubami do srodkowej czesci przepustnicy. W wykonaniu szczelnym przepustnica sklada sie z gumowej uszczelki scisnietej miedzy dwoma plaskimi owalnymi blachami, PL 71 094 Y1 3 oraz osi przykreconej srubami do srodkowej czesci owalnych plaskich blach. Uszczelka jest nieco wiek- sza i wystaje spomiedzy owalnych blach przepustnicy. Z jednej strony trójnika znajduje sie dluzszy od- cinek osi, przeznaczony do zamontowania silownika. Po stronie dluzszego odcinka osi, do korpus jest przymocowana, za posrednictwem uchwytu w ksztalcie blaszanego odcinka rury, blacha przeznaczona do zamontowania na niej silownika. Os znajduje sie centrycznie wewnatrz uchwytu oraz w otworze w blasze. W skrajnych polozeniach przepustnica dolega do powierzchni wewnetrznej rury. Trójnik sluzy do przelaczania doplywu powietrza do rekuperatora. Powietrze jest doprowadzane albo z gruntowego wymiennika ciepla, albo bezposrednio z czerpni. W jednym skrajnym polozeniu powietrze wplywa do jednego wlotu do rury trójnika, polaczonego z gruntowym wymiennikiem ciepla, a wyplywa wylotem z krócca, polaczonym z rekuperatorem. W drugim skrajnym polozeniu powietrze wplywa drugim wlotem do rury trójnika, polaczonym z czerpnia, a wyplywa wylotem z krócca, polaczonym z rekuperatorem. Przelaczanie przeplywu nastepuje miedzy dwoma wlotami do rury trójnika, a uklad rur odprowadzaja- cych spaliny w akumulacyjnych instalacjach grzewczych wymaga, aby przelaczanie przeplywu naste- powalo miedzy wylotem z rury, a wylotem z krócca. Znany jest z opisu patentowego US5464370 trójnik dwuprzeplywowy, zwlaszcza do gazów, po- siadajacy przepustnice umieszczona w blaszanym kanale oraz króciec z blachy, przymocowany z boku do kanalu, w okolicy polowy wysokosci kanalu. Przepustnica z profilowanej blachy jest polaczona z osia za posrednictwem uchwytu. Wewnatrz kanalu, po przeciwnej stronie do przepustnicy, jest do osi zamo- cowany pret gwintowany. Na precie gwintowanym jest obciaznik zamocowany do preta gwintowanego za pomoca nakretek, stanowiacy przeciwwage dla przepustnicy. W jednej skrajnej pozycji przepustnica jest naprzeciw wlotu do krócca, a w drugiej skrajnej pozycji przepustnica jest naprzeciw wylotu z kanalu. Mechanizm napedowy, sluzacy do sterowania przepustnica, jest przymocowany do zewnetrznej strony kanalu i jest sprzegniety z osia. Obciaznik zamocowany na precie gwintowanym jest wewnatrz kanalu i nie moze spelniac funkcji dzwigni pozwalajacej uzytkownikowi recznie przestawiac przepustnice. Celem przedmiotu wedlug wzoru uzytkowego jest mozliwosc przelaczania kierunku strumienia gazu, zwlaszcza o wysokich temperaturach, przykladowo dymu i spalin o temperaturze okolo 1000°C, prosto lub w bok. W przedmiocie wedlug wzoru uzytkowego, stosowanym zwlaszcza do spalin i dymu, posiadaja- cym przepustnice o ksztalcie profilowanej blachy, zamocowana na osi, która to os jest osadzona w otwo- rach znajdujacych sie w scianie blaszanego kanalu, na wysokosci blaszanego krócca przymocowanego do kanalu oraz w jednej skrajnej pozycji przepustnica jest naprzeciw wlotu do krócca, a w drugiej skraj- nej pozycji przepustnica jest naprzeciw wylotu z kanalu, istota jest to, ze na osi, na zewnatrz kanalu, jest zamocowany obciaznik. W wersji I wykonania przedmiotu wedlug wzoru uzytkowego kanal, w plaszczyznie prostopadlej do kierunku przeplywu, ma ksztalt okragly. W wersji II przedmiotu wedlug wzoru uzytkowego wykonania kanal, w plaszczyznie prostopadlej do kierunku przeplywu, ma ksztalt prostokatny. W wersji III przedmiotu wedlug wzoru uzytkowego wykonania kanal, w plaszczyznie prostopadlej do kierunku przeplywu, ma ksztalt owalny. Przepustnica, zaslaniajaca albo wylot z rury trójnika, albo wlot do krócca trójnika, pozwala na kierowanie strumienia goracych gazów albo pod katem, przez króciec trójnika, albo prosto, przez rure trójnika. Wykonanie przepustnicy, rury i krócca z blachy pozwala na zastosowanie materialu odpornego na temperatury okolo 1000°C, zwlaszcza blachy zaroodpornej. Zastosowanie jednej przepustnicy umoz- liwia zmniejszenie rozmiarów trójnika dwuprzeplywowego. Obciaznik, zamocowany na osi, sluzy do utrzymania przepustnicy w skrajnych polozeniach oraz do recznej zmiany pozycji przepustnicy. Przedmiot wedlug wzoru uzytkowego jest uwidoczniony na rysunkach: fig. 1 – w wersji I wykonania, w widoku z dolu, od strony wylotu z krócca, fig. 2 – w wersji I wykonania, w widoku z boku, z uwidocznionym przekrojem A-A przez osie symetrii rury i krócca, z przepustnica w polozeniu przeslaniajacym wylot z rury, fig. 3 – w wersji I wykonania, w widoku z boku, z uwidocznionym przekrojem A-A przez osie sy- metrii rury i krócca, z przepustnica w polozeniu przeslaniajacym wlot do krócca, fig. 4 – w wersji I wykonania, w widoku izometrycznym, od strony obciaznika zamocowanego na osi, fig. 5 – w wersji I wykonania, w widoku od strony wylotu z rury trójnika, z uwidocznionym przekro- jem B-B przez os, z przepustnica w polozeniu przeslaniajacym wlot do krócca, fig. 6 – w wersji I wykonania, przedstawiajaca przyklad zastosowania w akumulacyjnym urzadze- niu grzewczym, w widoku z boku, PL 71 094 Y1 4 fig. 7 – w wersji II wykonania, o ksztalcie prostokatnym kanalu i krócca, w widoku z boku, z uwi- docznionym przekrojem przez osie symetrii kanalu i krócca, fig. 8 – w wersji II wykonania, o ksztalcie prostokatnym kanalu i krócca, w widoku od strony wylotu, w przekroju C-C, przechodzacym przez os, fig. 9 – w wersji III wykonania, o owalnym ksztalcie kanalu i krócca, w widoku z boku, z uwidocz- nionym przekrojem przez osie symetrii kanalu i krócca, fig. 10 – w wersji III wykonania, o owalnym ksztalcie kanalu i krócca, w widoku od strony wylotu, w przekroju D-D, przechodzacym przez os. Przedmiot wedlug wzoru uzytkowego posiada przepustnice (1), zamocowana na osi (2), osadzo- nej w otworach (10) i (11), znajdujacych sie w scianie blaszanego kanalu (3), na wysokosci blaszanego krócca (4), przymocowanego do kanalu (3). W wersji I wykonania przepustnica (1) ma ksztalt blachy wygietej w ksztalcie elipsy. W srodkowej czesci, zaslaniajacej wlot do krócca (4), blacha przepustnicy (1) jest szersza od srednicy wlotu do krócca (4). Przy koncach wygiecia blacha przepustnicy (1) jest waska i posiada otwory, w których sa zamocowane trwale tulejki (6) i (7). W otworach stalowych tulejek (6) i (7) jest osadzona os (2) i zabez- pieczona przed wysunieciem wkretami dociskowymi (8) i (9). Os (2), z metalowego okraglego preta, jest osadzona obrotowo w otworach (10) i (11) wykonanych w kanale (3). Kanal (3) ma postac rury, o prze- kroju okraglym, zwinietej i zespawanej z paska blachy. Do srodkowej czesci kanalu (3) jest przymoco- wany króciec (4) wykonany ze zwinietego i zespawanego kawalka blachy. W sciance kanalu (3), w miej- scu przyspawania krócca (4), jest otwór dopasowany wielkoscia do otworu krócca (4). Na koncu krócca (4) oraz na koncu kanalu (3) od strony wylotu jest speczenie o srednicy zewnetrznej nieco mniej- szej niz srednica wewnetrzna wlotu do kanalu (3). Na osi (2), na zewnatrz kanalu (3), jest zamocowany obciaznik (5), skladajacy sie z ciezarka (13), polaczonego nierozlacznie ramieniem (14) z tulejka (15). Ciezarek (13) jest w ksztalcie stalowego walca. Ramie (14) jest z paska blachy, zaokraglonego na kon- cach. Na jednym koncu ramienia (14) jest otwór, a w otworze jest zamocowana nierozlacznie stalowa tulejka (15). Obciaznik (5) jest unieruchomiony na osi (2) za pomoca wkreta dociskowego (16). Obydwa zakonczenia osi (2) maja ksztalt zblizony do czworoboku oraz w miejscu czworoboku posiadaja przelo- towy otwór prostopadly do osi symetrii osi (2). Od wewnatrz, do scianki kanalu (3), w poblizu krawedzi przepustnicy (1) przeslaniajacej wylot z kanalu (3), jest przyspawany profilowany pret (17). Wersja II wykonania rózni sie od wersji I tym, ze kanal (3) oraz króciec (4) maja ksztalt kanalu o przekroju prostokatnym. Przepustnica (1) jest wykonana z plaskiej blachy z podgieciami na brzegach, polaczonymi z osia (2). Na koncu podgiec przepustnicy (1) sa w otworach wspawane tulejki (6) i (7), zacisniete na osi (2) wkretami dociskowymi (8) i (9). Wersja III wykonania rózni sie od wersji I i II tym, ze kanal (3) oraz króciec (4) maja ksztalt o prze- kroju owalnym. Przepustnica (1), osadzona na osi (2), zamocowanej obrotowo w otworach (10) i (11), wykona- nych w scianie kanalu (3), w jednym skrajnym polozeniu przeslania otwór wylotowy z kanalu (3), kierujac gazy, wplywajace przez wlot do rury (3), do krócca (4). Profilowany pret (17), zaslaniajacy szczeline miedzy przepustnica (1) i scianka kanalu (3), stanowi uszczelnienie, utrudniajac przeplyw gazom. W drugim skrajnym polozeniu przepustnica (1) przeslania otwór wlotu do krócca (4), kierujac strumien gazów, prosto przez kanal (3), do wylotu z kanalu (3). Obrotowe osadzenie osi (2) w otworach (10) i (11) oraz zamocowanie przepustnicy (1) na osi (2) za pomoca wkretów dociskowych (8) i (9), wkreconych do tulejek (6) i (7) pozwala na przeniesienie napedu z osi (2) na przepustnice (1) i przestawianie prze- pustnicy od jednego skrajnego polozenia do drugiego skrajnego polozenia. Ksztaltowe zakonczenia osi (2), na obydwóch koncach, wyposazone w otwory, ulatwiaja montaz sprzegla. Zamocowanie obciaz- nika (5) na osi (2) za pomoca wkreta dociskowego (16), wkreconego w tulejke (15), powoduje utrzymy- wanie sie przepustnicy (1) w skrajnych polozeniach, w wyniku przesuniecia srodka ciezkosci (12) ze- spolu przepustnicy (2) i obciaznika (5). Obciaznik (5) posiadajacy ramie (14), ciezarek (13) i tulejke (15) zamocowana do osi (2), sluzy do recznego przestawiania polozenia przepustnicy (2) przez uzytkownika. W przykladowym akumulacyjnym urzadzeniu grzewczym zadaniem trójnika dwuprzeplywo- wego (20) jest kierowanie goracego dymu lub spalin, plynacych rurami z pieca (19), albo prosto do komina, albo do akumulatora ciepla (18). Przeplyw spalin prosto do komina odbywa sie podczas pro- cesu rozpalania w piecu (19), gdy jest slaby ciag kominowy. Istotna cecha sa wówczas jak najmniejsze opory przeplywu, uzyskiwane w trójniku dwuprzeplywowym w czasie przeplywu na wprost przez rure (3). Spaliny moga osiagac wysokie temperatury, nawet rzedu 1000°C, wiec wazna cecha jest moz- liwosc wykonania konstrukcji z blachy zaroodpornej. PL 71 094 Y1 5 Spis pozycji 1. Przepustnica 2. Os 3. Kanal 4. Króciec 5. Obciaznik 6. Tulejka 7. Tulejka 8. Wkret dociskowy 9. Wkret dociskowy 10. Otwór 11. Otwór 12. Srodek ciezkosci 13. Ciezarek 14. Ramie 15. Tulejka 16. Wkret dociskowy 17. Profilowany pret 18. Akumulator ciepla 19. Piec 20. Trójnik dwuprzeplywowy PL PL