PL 72 600 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest iglica naciskajaca, do oznaczania wytrzymalosci skal, w szczególnosci do stosowania w penetrometrach otworowych. Znane sa rozwiazania ukazane na fig. 4, w których iglica, posiadajaca funkcje mocowania do urzadzenia (czesc „A”) najczesciej za pomoca gwintu oraz cylindryczna lub stozkowa koncówke robo- cza („B”) z powierzchnia czynna („C”) wywierajaca nacisk na badany material i wywolujaca w nim na- prezenia, wykonana jest jako element monolityczny z jednego rodzaju materialu, najczesciej stali na- rzedziowej o wymaganych wysokich wlasciwosciach mechanicznych. Wymagania duzej odpornosci na scieranie, wysokiej udarnosci i twardosci oraz wytrzymalosci na sciskanie sa tym wyzsze, im wieksza jest wytrzymalosc badanych skal i w wykonaniu dotychczasowym dotycza calego elementu. Iglice wy- konane w taki sposób z wykorzystaniem toczenia i frezowania z materialów tradycyjnych nie nadaja sie do badania skal o wysokiej wytrzymalosci z powodu niewystarczajacych wlasnosci mechanicznych. Za- stosowanie zas materialów takich jak spieki lub stale proszkowe ze wzgledu na zlozony ksztalt calego elementu, technologie wykonania oraz skale produkcji jest malo ekonomiczne. Znana jest z opisu patentowego PL168219 glowica penetrometru posiadajaca tlok z iglica naci- skajaca na powierzchnie badanej skaly oraz umieszczony prostopadle do niego tloczek z rdzeniem i cewka elektromagnetyczna do pomiaru wysuwu iglicy. Przestrzen podtlokowa tloka z iglica jest pola- czona z wypelniona czynnikiem hydraulicznym o malej scisliwosci przestrzenia podtloczkowa tloczka z rdzeniem, którego przestrzen nadtloczkowa jest polaczona z pompa ukladu hydraulicznego penetro- metru. W rozwiazaniu tym iglica i tlok stanowia jeden element. Znany jest z opisu patentowego PL75818 hydrauliczny penetrometr otworowy skladajacy sie z rurowego przewodu zaopatrzonego w glowice wkladana do otworu wykonanego w skale, w której jest osadzony przesuwnie tlok z iglica naciskajaca na powierzchnie badanej skaly i z rdzeniem cewki elektromagnetycznej, charakteryzujacy sie tym, ze tlok i rdzen sa umieszczone obok siebie równolegle, przy czym tlok ma podstawe, w której w wydluzonej jednostronnie czesci jest wykonane gniazdo dla zamocowania jednego konca rdzenia tak, aby przy ruchu tloka pod wplywem cisnienia czynnika hy- draulicznego doprowadzanego przewodem nastapilo równoczesne przesuniecie w tym samym kie- runku rdzenia do cewki. Znana jest z opisu patentowego PL174646 glowica penetrometru, w której w obudowie na tloku osadzony jest klin o dwóch równoleglych powierzchniach roboczych, przesuwajacy sie w otworze wy- konanym w iglicy pomiarowej. Znany jest z opisu patentowego PL216574 hydrauliczny penetrometr otworowy, który posiada wymienna, mocowana do tloka glowicy penetrometru za pomoca gwintu iglice naciskajaca o budowie monolitycznej, tj. w calosci wykonana z jednego rodzaju materialu. We wszystkich dotychczas znanych rozwiazaniach iglice sa albo elementami monolitycznymi, jednoczesciowymi albo sa zintegrowane z innymi elementami urzadzenia wywolujacego nacisk. Wyko- nane sa one z materialów tradycyjnych, przewaznie stali narzedziowych. Celem wzoru uzytkowego jest opracowanie iglicy o wyzszych niz wykonanych z tradycyjnych stali narzedziowych parametrach mechanicznych, umozliwiajacej badania skal o wysokiej wytrzymalosci. W rozwiazaniach, w których iglica nie stanowi samodzielnego, wymiennego elementu, a jej funk- cja wywolywania naprezen w badanym materiale polaczona jest z innymi funkcjami urzadzenia, uszko- dzenie powierzchni czynnej iglicy implikuje koniecznosc wymiany calego funkcjonalnego elementu a na- prawa wymaga demontazu urzadzenia w warunkach warsztatowych i nie jest mozliwa do wykonania w miejscu prowadzenia badan. W przypadku zas iglicy wykonanej w postaci wymiennego elementu o budowie monolitycznej, ze wzgledu na proces hartowania calego elementu, w wyniku którego uzyski- wana jest wlasciwa twardosc jego czesci roboczej, podczas badania wytrzymalosci skal, szczególnie z uzyciem penetrometrów otworowych, czesto dochodzi do zlamania czesci gwintowanej sluzacej do mocowania. Ze wzgledu na wysoka twardosc naprawa polegajaca na usunieciu pozostalej po zlamaniu czesci z urzadzenia jest niemozliwa lub kosztowna. Istota wzoru uzytkowego jest iglica naciskajaca posiadajaca cylindryczna koncówke robocza oraz czesc gwintowana mocowana do urzadzenia wywolujacego nacisk, która sklada sie z dwóch czesci: oprawy z gniazdem osadczym oraz dopasowanej do srednicy gniazda iglicy wlasciwej osadzonej w gniezdzie oprawy bezluzowo i wspólosiowo, przy czym iglica wlasciwa z oprawa polaczona jest na stale lub pasowaniem ciasnym, charakteryzujaca sie tym, ze jest wykonana ze stali HSS. PL 72 600 Y1 3 Wykonanie iglicy wedlug wzoru umozliwia optymalizacje parametrów wytrzymalosciowych, ksztaltu oraz wymiarów jej czesci roboczej w celu dopasowania do zakresu twardosci skal, które maja byc z jej uzyciem badane. Wzór uzytkowy zostal uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia iglice naciskajaca w widoku ogólnym, fig. 2 – oprawe iglicy w przekroju z widocznym gniazdem osadczym, a fig. 3 – iglice wlasciwa w widoku ogólnym. Iglica sklada sie z dwóch czesci: oprawy 1 oraz iglicy wlasciwej 2. Oprawa 1 spelnia funkcje mocowania do urzadzenia (czesc „A”) oraz posiada gniazdo 3 do bezluzowego i wspólosiowego osa- dzenia w niej iglicy wlasciwej 2. Iglica wlasciwa 2 ma ksztalt cylindryczny jednostopniowy i jest dopaso- wana do srednicy gniazda 3. Iglica wlasciwa 2 wykonana jest technologia szlifowania uformowanych uprzednio walków ze stali HSS. Iglica wlasciwa 2 osadzona jest w gniezdzie 3 oprawy 1 bezluzowo. Iglica wlasciwa 2 osadzona jest w gniezdzie 3 oprawy 1 wspólosiowo. Iglica wlasciwa 2 i obudowa 1 nie sa polaczone na stale, a polaczone sa pasowaniem ciasnym. Dopuszczalne jest takze rozwiazanie, w którym iglica wlasciwa 2 z oprawa 1 polaczona jest na stale, poprzez lutowanie albo klejenie. Obie czesci – iglica wlasciwa 2 i oprawa 1 – wykonane sa z materialów o zróznicowanych wyma- ganiach wytrzymalosci mechanicznej, z zastosowaniem róznych technologii obróbki, przy czym o moz- liwosci stosowania do badania skal o okreslonej wytrzymalosci stanowia wlasciwosci mechaniczne iglicy wlasciwej 2. Pólfabrykaty do wykonania iglicy wlasciwej dostepne sa w postaci walków o róznych sred- nicach, a nadawanie ostatecznego ksztaltu i wymiarów poprzez szlifowanie jest technologiczne i eko- nomicznie uzasadnione nawet przy niewielkiej skali produkcji. PL