Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest modul uszczelniajacy, zwlaszcza do pomieszczen zagrozo- nych wybuchem, w szczególnosci pylów palnych, oparów lub gazów. Od 1 lipca 2003 roku w krajach UE obowiazuje Dyrektywa 94/9/EU ATEX95 parlamentu Europej- skiego i Rady (z dnia 233994 r.) w sprawie zblizenia ustawodawstw panstw czlonkowskich dotycza- cych urzadzen i systemów ochronnych przeznaczonych do uzytku w przestrzeniach zagrozonych wy- buchem i stosowanej od 2014 r. w nowej wersji pod nazwa 2014/34/UE ze zbiorem norm serii IEC 60079. Celem wprowadzenia dyrektywy ATEX jest calkowita eliminacja lub maksymalne zmniejszenie ryzyka, jakie wiaze sie ze stosowaniem dowolnego produktu w obszarach, w których moze wystepowac atmosfera grozaca wybuchem, okreslana dalej jako Ex. Dyrektywa ATEX definiuje jedynie najbardziej podstawowe wymagania jakie musi spelniac pro- dukt przeznaczony do stosowania w strefach zagrozonych wybuchem. Wymagania szczególowe po- dane sa w normach zharmonizowanych z dyrektywa. Pelna odpowiedzialnosc za okreslenie czy dany wyrób podlega ocenie zgodnosci z wymaganiami dyrektywy ATEX oraz za spelnianie tych wymagan ponosi jego producent lub podmiot, który wprowadza wyrób do obrotu na terenie Unii Europejskiej. W Polsce obowiazuje rozporzadzenie ministra gospodarki w sprawie minimalnych wymagan do- tyczacych bezpieczenstwa i higieny pracy, zwiazanych z mozliwoscia wystapienia atmosfery wybucho- wej w miejscu pracy (Dz. U. z 2010, Nr 138, poz. 931). W obszarach Ex dozwolone jest stosowanie wylacznie urzadzen z ochrona przeciwwybuchowa. W przypadku jednostronnego oddzialywania cisnienia fali wybuchowej na okragla plyte lub pier- scien, które obwodem opieraja sie na krawedzi otworu, najwiekszy moment gnacy jest w srodkowej czesci. Czesto dochodzi do znieksztalcenia plyty (pierscienia wokól rury) zaslaniajacej otwór i prze- pchniecia jej z caloscia uszczelnienia przez otwór, a w najlepszym przypadku do rozszczelnienia. Z opisu patentowego nr PL240864B1 znany jest modul uszczelniajacy posiadajacy dwa splasz- czone pierscienie polaczone srubunkami, których elementy nagwintowane umieszczone sa w przeloto- wych otworach elastycznej tulei zamocowanej pomiedzy splaszczonymi pierscieniami, przy czym za- wiera jeden pierscien o wiekszej srednicy. Na zewnetrznej powierzchni ma zebra, korzystnie nizsze przy zewnetrznej krawedzi na obwodzie i wyzsze od strony wewnetrznej krawedzi na obwodzie otworu pier- scienia wiekszego. Ewentualnie ma zebra skojarzone, które w rzucie na powierzchnie pierscienia wiek- szego tworza litere V lub U. W celu zabezpieczenia centrów obliczeniowych, archiwów, zakladów chemicznych, ale równiez izolowanych od siebie stref garazów dla samochodów ze zbiornikami LPG lub napedem wodorowym, nalezy stosowac wyzsze wymogi ochrony przeciwwybuchowej. Celem wzoru uzytkowego jest stworzenie nowej konstrukcji modulu uszczelniajacego, który be- dzie nadawal sie do uszczelniania otworów sciennych prostokatnych z kablami doprowadzanymi rów- nolegle pod sufitem pomieszczenia zagrozonego wybuchem. W rozwiazaniu wzoru uzytkowego, modul uszczelniajacy posiada dwa kolnierze 1, 2 polaczone srubunkami 4, 5, których elementy nagwintowane 4 umieszczone sa w przelotowych otworach prosto- katnych kolnierzy 1, 2 i elastycznego segmentu 3 zamocowanego pomiedzy kolnierzami 1, 2. Ma podluzne kolnierze zewnetrzny 1 i wewnetrzny 2 z liniowo umieszczonymi otworami przepu- stowymi 10, 11, 12, z zebrami 7 pomiedzy dluzszymi bokami podluznego kolnierza zewnetrznego 1 i/lub niskimi zebrami 72 pomiedzy krótszymi bokami podluznego kolnierza wewnetrznego 2. Korzystnie ma elastyczny element 3 jednoczesciowy z wycietymi otworami przepustowymi 10, 11, 12 i przecieciem 15 do boku. Korzystnie elastyczny element 3 ma wykonany z materialu trudnopalnego i/lub samogasna- cego, korzystnie z gumy samogasnacej lub silikonu trudnopalnego, niepalnego. Korzystnie podluzne kolnierze zewnetrzny 1 i wewnetrzny 2 maja obrys prostokatów. Korzystnie ma zebra II 7a uksztalto- wane lukami 77 po stronie przeciwleglej do kolnierza 1. Korzystnie ma segment ognioodporny 8 pomie- dzy kolnierzem 1, a elastycznym elementem 3. Korzystnie segment ognioodporny 8 ma z materialu ceramicznego ekspandowanego i sprasowanego, korzystnie z ekspandowanego perlitu i/lub wermiku- litu. Korzystnie segment ognioodporny 8 ma zasób materialu w postaci granulatu 8a podatnego na eks- pandowanie w temperaturze powyzej 180°C, przy czym ma mniejszy zasób objetosciowy granulatu 8a niz pojemnosc komory 80 ekspandowania, korzystnie ma mieszanine granulatów 8a ekspandujacych w róznych temperaturach Nieoczekiwanie stwierdzono w próbach wybuchowych, ze modul uszczelniajacy o ksztalcie po- dluznym wytrzymuje fale uderzeniowa, a jego segment ognioodporny dobrze zabezpiecza elastyczny element przed wysoka temperatura od strony kolnierza zewnetrznego. Zebra na powierzchni kolnierza usztywniaja srodkowa czesc kolnierza i przeciwdzialaja deforma- cji i wepchnieciu go do zaslanianego otworu. Przedmiot wzoru uzytkowego zostal przedstawiony na rysunku, w którym Fig. 1 ukazuje widok modulu od strony zewnetrznych zeber, Fig. 2 – przekrój A-A w plaszczyznie symetrii, Fig. 3 – przekrój A'-A' w plaszczyznie symetrii modulu z segmentem ognioodpornym, Fig. 4 – widok elastycznego ele- mentu z przecieciami. Dla lepszego przedstawienia rozwiazania, ponizej omówiono realizacje wzoru uzytkowego. Wykonano ze stali kwasoodpornej dwa prostokatne kolnierze 1, 2, pomiedzy którymi umiesz- czono prostopadloscienny gumowy elastyczny segment 3. Pierscienie 1, 2 polaczone zostaly srubun- kami 4, 5, których elementy nagwintowane 4 umieszczone sa w przelotowych otworach 45 elastycznego segmentu 3 i prostokatnych kolnierzy 1, 2. Kolnierz zewnetrzny 1 ma wieksze wymiary od elastycznego segmentu 3 i prostokatnego kolnierza 2. Na elementach nagwintowanych 4 wystajacych ponad po- wierzchnie B nakrecone sa nakretki 5, poprzez dokrecanie których – przy module uszczelniajacym umieszczonym w uszczelnianym otworze z przewodem wewnatrz – sciska sie elastyczny segment 3 i odksztalca jego boczne scianki. Powierzchnia wewnetrzna elastycznego segmentu 3 dociskana jest do powierzchni przewodów (rur), a zewnetrzna do wewnetrznej powierzchni otworu uszczelnianego. Obrzeze kolnierza zewnetrznego 1 opiera sie o krawedz przelotowego otworu uszczelnianego w scia- nie. Kolnierz zewnetrzny 1 o wiekszych wymiarach zaopatrzony jest w przyspawane zebra 7 na ze- wnetrznej powierzchni, nizsze przy zewnetrznej krawedzi na obwodzie i wyzsze w srodkowej czesci, jak ukazano w Fig. 1 i Fig. 2. Podluzne kolnierze zewnetrzny 1 i wewnetrzny 2 maja liniowo umieszczone otwory przepustowe 10, 11, 12. Podluzny kolnierz zewnetrzny 1 ma zebra 7 pomiedzy dluzszymi bo- kami. Pomiedzy krótszymi bokami podluznego kolnierza wewnetrznego 2 ma krótkie zebra II 72. Ela- styczny element 3 jednoczesciowy ma wyciete otwory przepustowe 10, 11, 12 i przeciecie 15 do boku. Elastyczny element 3 wykonany jest z materialu trudnopalnego i/lub samogasnacego. Takim materialem jest guma samogasnaca lub silikon trudnopalny ewentualnie niepalny. Podluzne kolnierze zewnetrzny 1 i wewnetrzny 2 maja obrys prostokatów. Wykonano doswiadczalnie modul, w którym zebra I 7a na kolnierzu zewnetrznym 1 uksztalto- wane zostaly lukami 77 po stronie przeciwleglej do kolnierza 1. Pomiedzy kolnierzem 1 a elastycznym elementem 3 umieszczono segment ognioodporny 8, który wykonano z materialu ceramicznego ekspandowanego i sprasowanego. Jako material ceramiczny wy- korzystano mieszanine ekspandowanego perlitu i wermikulitu. Opcjonalnie segment ognioodporny 8 wykonano jako zasób materialu w postaci granulatu 8a w folii, z wyzej wskazanych materialów, podatnego na ekspandowanie w temperaturze powyzej 180°C. Zasób objetosciowy granulatu 8a umieszczono mniejszy niz pojemnosc komory 80 ekspandowania. Granulaty (8a) w mieszaninie ekspanduja w róznych temperaturach. Wykroje zeber 7 wykonano w kilku nieznacznie rózniacych sie wariantach, jako w obrysie trójkata, trapezu, pólowalu. Przeprowadzone w komorach z wybuchami detonacyjnymi badania modulów uszczelniajacych wedlug ujawnionych rozwiazan daja pewnosc, ze kolnierz zewnetrzny 1 nie zostanie zdeformowany pod wplywem zmiennego cisnienia fali uderzeniowej przy wybuchu palnych pylów, oparów lub gazów w zamknietej przestrzeni, i utrzyma szczelnosc. Ujawnione rozwiazanie spelnia wymogi dla stosowania w obszarach EX, czyli posiadajacych ochrone przeciwwybuchowa. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL