Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest elektroda do drazenia ksztaltujacego z plukaniem szczeliny roboczej, przeznaczona do obróbki elektroerozyjnej materialów trudnoobrabialnych. Obróbka elektroerozyjna powierzchni jest powszechnie znana i stosowana. Istotnym czynnikiem z fizycznego punktu realizacji procesu jest usuwanie produktów erozji poprzez ich wyplukiwanie. Ogólnie znane i stosowane metody plukania szczeliny miedzy narzedziem a przedmiotem obrabianym to pluka- nie za pomoca dysz, które sa integralna czescia przemyslowych elektrodrazarek. Pospolicie stosowane sa równiez procesy drazenia z plukaniem elektrody, które sa puste w srodku. Jednak ich stosowanie sprowadza sie do centralnego podawania dielektryka do pustej elektrody i wyplukiwanie produktów erozji centralna struga. Ogranicza to stosowanie tego typu plukania do wykonywania otworów przelotowych. W literaturze spotkac mozna równiez informacje na temat drazenia elektroerozyjnego z wykorzystaniem ruchu obrotowego. Dodatkowy ruch obrotowy wykonywac moze narzedzie, elektroda robocza lub przed- miot obrabiany. Powyzsze rozwiazania maja ograniczone zastosowanie, ze wzgledu na mozliwosc plukania szczeliny roboczej tylko strumieniem centralnym. Znane sa z publikacji zgloszenia wynalazku US3764771A uchwyt i urzadzenie podtrzymujace do stosowania w elektrodrazarce (EDM) zarówno do trzymania, jak i obracania elektrody. Urzadzenie wykorzystuje kolo turbiny napedzane plynem dielektrycznym pod cisnieniem dostepnym w EDM, do ob- racania uchwytu lub tulei zaciskowej, w której umieszczona jest elektroda. Zapewnione sa równiez srodki do prowadzenia elektrody, przy uzyciu wymiennej tulei prowadzacej, aby pomiescic elektrody o róznych srednicach. Znane jest z publikacji zgloszenia wynalazku JPH10309632A rozwiazanie dotyczace elektrodra- zarki drutowej, wyposazonej w co najmniej jedna elektrode drutowa, która napedzana pomiedzy dwiema glowicami prowadzacymi. Co najmniej jedna z glowic prowadzacych ma ksztalt kulisty. Srodek nape- dowy jest utworzony do sferycznego obrotu co najmniej jednej glowicy prowadzacej. Polozenie prze- strzeni drutu elektrodowego moze byc calkowicie lub integralnie regulowane przez obrócenie dwóch skierowanych ku sobie kulistych glowic. Znane jest z publikacji zgloszenia wynalazku JPS58202725A urzadzenie dotyczace automatycz- nego podawania drutu elektrodowego. Drut elektrodowy przechodzi przez wnetrze prowadnicy rurowej i jest zasilany przez mechanizm rolkowy. Automatyczne wprowadzenie drutu elektrodowego w otwór startowy obróbki odbywa sie w stanie wysuwania drutu elektrodowego na okreslona odleglosc od kon- cówki prowadnicy rurowej, czyli wprowadzenia prowadnicy rurowej w otwór startowy obróbki, a drut elektrodowy jest podawany przez mechanizm rolkowy. Przedmiotem wzoru uzytkowego jest elektroda do drazenia elektroerozyjnego z plukaniem szcze- liny roboczej, charakteryzujaca sie tym, ze ma ksztalt sferycznej pólkuli wykonanej w calosci z jednego kawalka miedzi i posiada cylindryczna czesc chwytowa, usytuowana na powierzchni plaskiej elektrody, przeciwlegle do powierzchni sferycznej elektrody. Wewnatrz czesci chwytowej oraz do polowy grubosci elektrody wykonany jest kanal zakonczony stozkiem, który umozliwia przeplyw dielektryka, przy czym w poblizu stozkowego zakonczenia, wewnatrz elektrody, kanal polaczony jest z trzema kanalami rozprowadzajacymi o póltora razy mniejszych srednicach od glównego kanalu, przy czym elektroda posiada zakonczenie na powierzchni sferycznej w postaci cylindrycznej czesci prowadzacej. Kanaly rozprowadzajace maja ujscie na powierzchni sferycznej elektrody pod katem odpowiednio 80°, 90° i 100° do powierzchni tworzacej elektrody, ponadto kanaly rozprowadzajace rozmieszczone sa liniowo na powierzchni elektrody, w odleglosciach odpowiednio ¼, ½, ¾ dlugosci powierzchni tworzacej elektrody. Konstrukcja elektrody zapewnia efektywniejsze plukanie szczeliny roboczej. Mozliwe jest to po- przez zastapienie jednego centralnego strumienia cieczy wieksza iloscia kanalów o mniejszej srednicy. Jest to szczególnie wazne w przypadku obróbki elektroerozyjnej materialów trudnoobrabialnych. W obróbce elektroerozyjnej stopów Alnico w postaci pierscieni o srednicy od 50 do 80 mm zde- cydowanie najkorzystniejsze jest posiadania przez elektrode czterech kanalów pluczacych. Elementy o mniejszych srednicach niz 50 mm zaleca sie konstruowanie dwóch lub trzech kanalów pluczacych, zas pierscienie o srednicach powyzej 100 mm korzystnie moga posiadac wiecej niz cztery kanaly pluczace. Zaleta elektrody jest mozliwosc efektywniejszej obróbki materialów trudnoobrabialnych, takich jak ksztaltowanie powierzchni sferycznych stopów Alnico. Dzieki zastosowaniu podzielenia strugi centralnej na wiele mniejszych, mozliwe jest zmniejszenie drogi o jaka musza pokonac produkty erozji by wydostac sie poza strefe obróbki elektroerozyjnej. Rozwiazanie moze byc wykorzystane w procesach drazenia3 elektroerozyjnego obrotowego, gdzie ruch obrotowy wykonuje narzedzia-elektroda, dla obróbki mate- rialów trudno obrabianych. Przykladowym zastosowaniem jest ksztaltowanie powierzchni sferycznych stopów Alnico, które oprócz zelaza zawieraja glównie glin (Al), nikiel (Ni) i kobalt (Co). Proponowane rozwiazanie wykorzy- stuje dodatkowy ruch obrotowy elektrody roboczej. Przedmiot wzoru uzytkowego zostal przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia elek- trode w rzucie perspektywicznym, a fig. 2 – przekrój elektrody. Sferyczna elektroda 4 do drazenia obrotowego z plukaniem szczeliny roboczej posiada cylin- dryczna czesc chwytowa 1, usytuowana na powierzchni plaskiej elektrody 4, przeciwlegle do po- wierzchni sferycznej elektrody 4, umozliwiajaca przekazanie ruchu obrotowego elektrodzie. Wewnatrz czesci chwytowej 1 oraz zasadniczo do polowy grubosci elektrody 4 wykonany jest kanal 2 o srednicy d 0 zakonczony stozkiem, który umozliwia przeplyw dielektryka. W poblizu stozkowego zakonczenia, we- wnatrz elektrody 4, kanal 2 rozdziela sie na trzy mniejsze kanaly rozprowadzajace 3 o srednicach d 1, zasadniczo póltora razy mniejszych od srednicy glównego kanalu 2. Kanaly 3 rozmieszczone sa liniowo i maja ujscie na powierzchnie w ¼, ½, ¾ dlugosci powierzchni tworzacej elektrody 4. Pozadane jest by kanaly rozprowadzajace byly usytuowane pod odpowiednimi katami 80°, 90° i 100° do powierzchni tworzacej 4 elektrody ksztaltujacej. Dodatkowo, elektroda 4 po- siada zakonczenie na powierzchni sferycznej w postaci cylindrycznej czesci prowadzacej 5, która ula- twia centryczne ustawienie wzgledem przedmiotu obrabianego w postaci pierscienia. Ponadto, cala elektroda 4 wykonana jest z jednego kawalka miedzi. PL