Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest elektroda do drazenia ksztaltujacego z plukaniem szczeliny roboczej, przeznaczona do obróbki elektroerozyjnej materialów trudnoobrabialnych. Obróbka elektroerozyjna powierzchni jest powszechnie znana i stosowana. Istotnym czynnikiem z fizycznego punktu realizacji procesu jest usuwanie produktów erozji poprzez ich wyplukiwanie. Ogól- nie znane i stosowane metody plukania szczeliny miedzy narzedziem a przedmiotem obrabianym to plukanie za pomoca dysz, które sa integralna czescia przemyslowych elektrodrazarek. Pospolicie stosowane sa równiez procesy drazenia z plukaniem elektrody, które sa puste w srodku. Jednak ich stosowanie sprowadza sie do centralnego podawania dielektryka do pustej elektrody i wyplukiwanie produktów erozji centralna struga. Ogranicza to stosowanie tego typu plukania do wykonywania otwo- rów przelotowych. W literaturze spotkac mozna równiez informacje na temat drazenia elektroerozyjnego z wykorzystaniem ruchu obrotowego. Dodatkowy ruch obrotowy wykonywac moze narzedzie, elektroda robocza lub przedmiot obrabiany. Powyzsze rozwiazania maja ograniczone zastosowanie, ze wzgledu na mozliwosc plukania szczeliny roboczej tylko strumieniem skierowanym centralnie na przedmiot obrabiany. Znany jest z publikacji zgloszenia wynalazku US3764771A uchwyt i urzadzenie podtrzymujace do stosowania w elektrodrazarce (EDM) zarówno do trzymania, jak i obracania elektrody. Urzadzenie wykorzystuje kolo turbiny napedzane plynem dielektrycznym pod cisnieniem dostepnym w EDM, do ob- racania uchwytu lub tulei zaciskowej, w której umieszczona jest elektroda. Zapewnione sa równiez srodki do prowadzenia elektrody, przy uzyciu wymiennej tulei prowadzacej, aby pomiescic elektrody o róznych srednicach. Znane jest z publikacji zgloszenia wynalazku JPH10309632A rozwiazanie dotyczace elektrodra- zarki drutowej, wyposazonej w co najmniej jedna elektrode drutowa, która napedzana pomiedzy dwiema glowicami prowadzacymi. Co najmniej jedna z glowic prowadzacych ma ksztalt kulisty. Srodek nape- dowy jest utworzony do sferycznego obrotu co najmniej jednej glowicy prowadzacej. Polozenie prze- strzeni drutu elektrodowego, moze byc calkowicie lub integralnie regulowane przez obrócenie dwóch skierowanych ku sobie kulistych glowic. Znane jest z publikacji zgloszenia wynalazku JPS58202725A urzadzenie dotyczace automatycz- nego podawania drutu elektrodowego. Drut elektrodowy przechodzi przez wnetrze prowadnicy rurowej i jest zasilany przez mechanizm rolkowy. Automatyczne wprowadzenie drutu elektrodowego w otwór startowy obróbki odbywa sie w stanie wysuwania drutu elektrodowego na okreslona odleglosc od kon- cówki prowadnicy rurowej, czyli wprowadzenia prowadnicy rurowej w otwór startowy obróbki, a drut elektrodowy jest podawany przez mechanizm rolkowy. Przedmiotem wzoru uzytkowego jest elektroda do drazenia elektroerozyjnego z plukaniem szcze- liny roboczej w ksztalcie sferycznej pólkuli, charakteryzujaca sie tym, ze ma wykonane cztery kanaly pluczace, rozmieszczone obwodowo co 90°. Przedstawione rozwiazanie elektrody wykonane jest jako jednolity element z miedzi. Kanaly pluczace polaczone sa z kanalem centralnym. By zapewnic jedna- kowe natezenie przeplywu wszystkie cztery kanaly maja ta sama srednice. Istotne jest by srednica ka- nalów rozprowadzajacych byla dwukrotnie mniejsza od srednicy kanalu centralnego. Konstrukcja elektrody zapewnia efektywniejsze plukanie szczeliny roboczej. Mozliwe jest to po- przez zastapienie jednego centralnego strumienia cieczy wieksza iloscia kanalów o mniejszej srednicy. Jest to szczególnie wazne w przypadku obróbki elektroerozyjnej materialów trudnoobrabialnych. Przykladowym zastosowaniem jest ksztaltowanie powierzchni sferycznych stopów Alnico, które oprócz zelaza zawieraja glównie glin (Al), nikiel (Ni) i kobalt (Co). Proponowane rozwiazanie wykorzy- stuje dodatkowy ruch obrotowy elektrody roboczej. W obróbce elektroerozyjnej stopów Alnico w postaci pierscieni o srednicy od 50 do 80 mm zde- cydowanie najkorzystniejsze jest posiadania przez elektrode czterech kanalów pluczacych. Elementy o mniejszych srednicach niz 50 mm zaleca sie konstruowanie dwóch lub trzech kanalów pluczacych, zas pierscienie o srednicach powyzej 100 mm korzystnie moga posiadac wiecej niz cztery kanaly pluczace. Zaleta elektrody jest mozliwosc efektywniejszej obróbki materialów trudnoobrabialnych, takich jak ksztaltowanie powierzchni sferycznych stopów Alnico. Dzieki zastosowaniu podzielenia strugi centralnej na wiele mniejszych, mozliwe jest zmniejszenie drogi o jaka musza pokonac produkty erozji by wydostac sie poza strefe obróbki elektroerozyjnej. Rozwiazanie moze byc wykorzystane w procesach drazenia elektroerozyjnego obrotowego, gdzie ruch obrotowy wykonuje narzedzie, czyli elektroda, dla obróbki materialów trudno obrabianych Przedmiot wzoru uzytkowego zostal przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 i fig. 3 przedsta- wiaja elektrode w rzucie perspektywicznym, a fig. 2 – przekrój elektrody. Sferyczna pólkolista elektroda 4 do drazenia obrotowego z plukaniem szczeliny roboczej posiada cylindryczna czesc chwytowa 1, usytuowana na powierzchni plaskiej elektrody 4, przeciwlegle do po- wierzchni sferycznej elektrody 4, umozliwiajaca przekazanie ruchu obrotowego elektrodzie. Wewnatrz czesci chwytowej 1 oraz zasadniczo do polowy grubosci elektrody 4 wykonany jest kanal 2 o srednicy d 0 zakonczony stozkiem, który umozliwia przeplyw dielektryka. W poblizu stozkowego zakonczenia, we- wnatrz elektrody 4, kanal 2 rozdziela sie na cztery mniejsze kanaly rozprowadzajace 3 o srednicach d 1. Kanaly rozprowadzajace 3 rozmieszczone sa obwodowo na elektrodzie co 90° i maja ujscie na po- wierzchnie sferycznej powierzchni elektrody 4 w polowie dlugosci powierzchni tworzacej. Elektroda 4 moze posiadac równiez tylko jeden kanal rozprowadzajacy, lub dwa czy trzy kanaly rozprowadzajace, które beda usytuowane w równych odstepach pomiedzy soba. Pozadane jest by kanaly rozprowadza- jace 3 byly prostopadle zakonczone do powierzchni ksztaltujacej elektrody 4. Dodatkowo, elektroda 4 posiada zakonczenie na powierzchni sferycznej w postaci cylindrycznej czesci prowadzacej 5, która ulatwia centryczne ustawienie wzgledem przedmiotu obrabianego w postaci pierscienia. Ponadto, cala elektroda 4 wykonana jest z jednego kawalka miedzi. PL