Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest stabilizator do ustawiania anteny GNSS nad punktem wy- sokosciowym z pionowa osia reperu, stosowany zwlaszcza w technice precyzyjnej niwelacji satelitarnej. Stabilizator do ustawiania anteny GNSS nad punktem wysokosciowym z pionowa osia reperu przezna- czony jest do prawidlowego przeprowadzenia pomiaru GNSS, technika precyzyjnej niwelacji satelitar- nej, naziemnych punktów wysokosciowych, na których znak glówny (reper) stabilizowany jest pionowo w zelbetowej konstrukcji fundamentalnego znaku wysokosciowego. Glównym zastosowaniem stabiliza- tora bedzie mozliwosc wykorzystania go razem z przyrzadem do precyzyjnego, wymuszonego centro- wania anten GNSS, w trakcie pomiarów GNSS przeprowadzanych na punktach istniejacej sieci precy- zyjnej niwelacji geometrycznej, stabilizowanych ziemnymi fundamentalnymi znakami wysokosciowymi z pionowa orientacja osi znaku glównego (reperu), a tym samym usprawni procedure pomiarowa uzu- pelniajac technike precyzyjnej niwelacji geometrycznej technika niwelacji satelitarnej. Panstwowa osnowe wysokosciowa definiuje zbiór punktów geodezyjnych, stabilizowanych w gruncie specjalnymi znakami fundamentalnymi oraz znakami sciennymi, którym nadano rzedne w panstwowym ukladzie wysokosciowym. Pomiary przeprowadzane technika precyzyjnej niwelacji geo- metrycznej sa pracochlonne a procedura pomiarowa polega na przeprowadzaniu pomiarów technika precyzyjnej niwelacji geometrycznej w dwóch kierunkach w odpowiednich warunkach pogodowych. Ciagi niwelacyjne podzielone sa na krótsze odcinki pomiarowe do 2 km, ograniczajace dzienna niwela- cje wykonywana w jednym kierunku przez jeden zespól pomiarowych. Pomiar technika precyzyjnej ni- welacji geometrycznej, dzielac linie niwelacyjne na odcinki do 80 m, przeprowadza sie z wykorzystaniem klasycznego instrumentarium: lat inwarowych – ustawianych na znakach punktów wysokosciowych oraz punktów posrednich, niwelatorów precyzyjnych – ustawianych w równych odleglosciach miedzy latami, sprzetu pomocniczego. Ogólna dlugosc ciagów sieci niwelacyjnej wynosi ok. 17 500 km. Rozwój technik pomiarów GNSS oraz procesów obliczeniowych, umozliwiajacych uzyskiwanie dokladnosci wyznaczenia pozycji ponizej 1 mm, stworzyl mozliwosc wykorzystania pomiarów GNSS w precyzyjnej niwelacji satelitarnej. Obecnie jest mozliwosc uzupelnienia pracochlonnych pomiarów kla- sycznych pomiarami satelitarnymi a w przyszlosci pomiary klasyczne moga byc stopniowo zastepowane technika precyzyjnej niwelacji satelitarnej w nawiazaniu do podstawowej sieci ASG-EUPOS. Pomiary klasyczne moga byc wówczas ograniczone do zageszczenia precyzyjnej niwelacji satelitarnej na tere- nach intensywnie zurbanizowanych. Pomiary GNSS, pomimo swoich zalet posiadaja równiez mankamenty, do których mozna zaliczyc miedzy innymi wyznaczenie wysokosci anteny GNSS nad znakiem punktu wysokosciowego. O ile na dokladnosc wyznaczenia wspólrzednych poziomych przede wszystkim wplywa blad centrowania anteny GNSS nad znakiem punktu z wykorzystaniem statywu i spodarki, to na dokladnosc wysokosci punktu najwiekszy wplyw ma pomiar wysokosci anteny GNSS wzgledem znaku punktu wysokosciowego. Pro- ces ten przeprowadzany jest przez pomiarowego z zastosowaniem przymiaru drazkowego lub wstego- wego. W tym przypadku moga pojawic sie nastepujace zródla bledów: niepokrycie zera przymiaru z znakiem definiujacym punkt wysokosciowy, nieprawidlowe okreslenie fizycznego punktu pomiaru wy- sokosci anteny GNSS, niemetrycznosc przymiaru (bledny podzial), pomylka pomiarowego w dokony- waniu samego odczytu, z tego wzgledu proces ten musi zostac wyeliminowany z techniki precyzyjnej niwelacji satelitarnej, poprzez zastosowanie przyrzadu do precyzyjnego, wymuszonego centrowania anten GNSS. Wedlug wzoru uzytkowego, stabilizator do ustawiania anteny GNSS nad punktem wysokoscio- wym z pionowa osia reperu charakteryzuje sie tym, ze sklada sie z tulei walcowej polaczonej spawem z tuleja stozkowa, umieszczanej na znaku wysokosciowym pionowo zastabilizowanym w zelbetowym korpusie znaku fundamentalnego posadowionego w gruncie. Wymiary wewnetrzne oraz wysokosc tulei stozkowej obejmuja tolerancje wymiarowa znaków wysokosciowych objetych pomiarem GNSS. Rozwiazanie polegajace na mozliwosci pionowego ustawienia przyrzadu do precyzyjnego, wy- muszonego centrowania anten GNSS, z zastosowaniem stabilizatora, umozliwi prawidlowe przeprowa- dzenie procedury pomiarowej GNSS na stanowisku poprzez wyznaczenie bardzo dokladnej wysokosci anten satelitarnej nad znakiem wysokosciowym oraz zapewni mozliwosc orientacji anteny w kierunku pólnocnym. Wysokosc pionowa anteny GNSS, jednoznacznie okreslana do punktu ARP anteny, bedzie równa dlugosci przyrzadu. Prawidlowa orientacja anteny GNSS w kierunku pólnocnym zapewni prawi- dlowe wykorzystanie, w procesie przetwarzania obserwacji satelitarnych, modeli centrów fazowych za- stosowanych anten GNSS, co jest niezbedne w technice precyzyjnej niwelacji satelitarnej Konstrukcja oraz tolerancje wykonania stabilizatora zapewni luzne pasowanie tulei walcowej z przyrzadem do precyzyjnego wymuszonego centrowania anteny GNSS. Natomiast dobór wymiarów wewnetrznych oraz wysokosc tulei stozkowej musza uwzgledniac nastepujace kryteria: typ znaków, tolerancje wymiarowa, wysokosc pionowego posadowienia znaku wzgledem górnej plaszczyzny zelbe- towego korpusu posadowionego w gruncie. Przez tolerancje wymiarowa znaków tego samego typu ro- zumiemy okreslenie w procesie inwentaryzacji najmniejszej oraz najwiekszej srednicy zewnetrznej, nie- zbednych do okreslenia wielkosci stozka centrujacego. W przypadku wystepowania kilku typów znaków, o diametralnie róznych rozmiarach, glowice musza zostac przypisane konkretnej grupie znaków. Tym samym zapewniajac uniwersalnosc rozwiazania. Przedmiot wzoru uzytkowego zostanie przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1, przedstawia pólprzekrój stabilizatora do ustawiania anteny GNSS nad punktem wysokosciowym z pionowa osia re- peru. Stabilizator do ustawiania anteny GNSS nad punktem wysokosciowym z pionowa osia reperu sklada sie z tulei walcowej 1 polaczonej spawem z tuleja stozkowa 2. Wymiary wewnetrzne oraz wyso- kosc tulei stozkowej 2 obejmuja tolerancje wymiarowa znaków wysokosciowych 3 objetych pomiarem GNSS, zeliwnych – wykonanych w procesie odlewania lub stalowych – wykonanych w procesie obróbki skrawaniem. Znak wysokosciowy 3 jest zastabilizowany pionowo w zelbetowym korpusie 4 znaku fun- damentalnego posadowionego w gruncie. W srodek tulei walcowej 1 wprowadza sie przyrzad do pre- cyzyjnego, wymuszonego centrowania anten GNSS 5. Stabilizator, w wyniku luznego pasowana tulei 1 z przyrzadem 5, zapewni prawidlowe jego ustawienie bezposrednio na punkcie wysokosciowym, oraz dokladne centrowanie anteny GNSS oraz jej orientacje w kierunku pólnocnym, co jest niezbedne do osiagniecia w technice precyzyjnej niwelacji satelitarnej. Stabilizator do ustawiania anteny GNSS nad punktem wysokosciowym z pionowa osia reperu stanowi rozwiazanie, majace na celu integracje precyzyjnej niwelacji satelitarnej z precyzyjna niwelacja geometryczna. Zastosowanie stabilizatora umozliwi przeprowadzanie pomiarów GNSS, na ziemnych punktach wysokosciowych z pionowa orientacja osi znaku glównego, bez koniecznosci wyznaczania z niewystarczajaca dokladnoscia wysokosci anteny GNSS przez pomiarowego. Wysokosc ta bedzie jednoznacznie okreslona dlugoscia przyrzadu do precyzyjnego, wymuszonego centrowania anten GNSS. Nalezy nadmienic, ze mozliwosc zastosowania niniejszego rozwiazania moze przyczynic sie równiez do zmiany funkcjonalnosci z punktów osnowy wysokosciowej do punktów osnowy dwufunkcyj- nej, poprzez wyznaczenie ich wspólrzednych w panstwowym ukladzie wspólrzednych plaskich. PL