Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób laczenia, w zeskladach dzwigaro¬ wych, tych czesci zeskladu, które przyle¬ gaja do siebie i daza do przesuniecia sie jedna wzdluz drugiej, przy pomocy grupy laczników wspólnie przeciwdzialajacych te- tmu przesunieciu. Sposób ten stosuje znana w nitowanych laczeniach zelaznych zeskladów, zasade ksztaltowania laczników (nitów) w plastycznym stanie bezposrednio na ich miejscu w ustroju, po zestawieniu laczonych czesci w ich wlasciwem wza¬ jemnym polozeniu, urzeczywistnia jednak te zasade w nowych warunkach wykona¬ nia, skutkiem których laczniki grupy pra¬ cuja na sciskanie zamiast na scinanie, jak toma miejsce w nitowanych laczeniach. Ta¬ ka wlasciwosc sposobu odkrywa droge do wykorzystania dla grupowych laczen ozna¬ czonego rodzaju znacznej wytrzymalosci na sciskanie betonu.Sposób polega na wielokrotnem wza- jemnem zazebieniu przylegajacych do sie¬ bie czesci zeskladu t na wzór praktykowa¬ nego w drewniaiiem budownictwie, z ta jednak odmiana, ze miedzy przenoszace¬ mu sily plaszczyznami kazdej pary zacze¬ piajacych za siebie zebów, pozostawia sie odstep, który po zestawieniu laczonych czesci zalewa sie betonem tak, ze po stwardnieniu betonu otrzymuje sie grupa laczników w postaci pryzmatycznych cial o zakrytych wszechstronnie bocznych i od¬ krytych czolowych powierzchniach, pracu¬ jacych wylacznie lub przewaznie na central¬ ne cisnienie pod wplywem oddzialywan ze¬ bów na boczne powierzchnie lacznika. (Wy¬ padkowe obu oddzialywam przechoda przezsrodek ciezkosci lacznika albo bardzo bli¬ sko tego srodka). Taki sposób wykonania laczników umozliwia wzmocnienie ich przy pomocy uzbrojenia podluznego z pretów zelaznych, ciagnacych sie wzdluz bocznych powierzchni lacznika i uzbrojenia poprzecz¬ nego z pretów, polozonych w poprzecz¬ nym do poprzedniego kierunku. Uzbrojenie podluzne przeciwdziala, lacznie z tarciem bocznych powierzchni lacznika o powierzch¬ nie zazebienia, wydluzeniu lacznika pod wplywem cisnienia na jego boczne po¬ wierzchnie. Uzbrojenie poprzeczne przeciw¬ dziala natezeniom na scinanie powstajacym w przekrojach lacznika nachylonych pod katem do kierunku cisnienia. Ze wzgledu na to, ze zadaniem uzbrojenia jest prze¬ ciwdzialanie nie zasadniczym, a wylacznie pochodnym odksztalceniom i natezeniom, ilosci potrzebnego zelaza sa bardzo male, jak równiez bardzo male sa ilosci betonu.Sposób nadaje sie w szczególnosci do zastosowania w drewnianych zeskladach dzwigarowych, zarówno ze wzgledu na latwosc wyrabiania w drzewie zazebien, jak i ze wzgledu na w wysokim stopniu odpo¬ wiednie dla danego celu wlasciwosci no¬ woczesnych szybkowiazacych cementów.Sposób ten 'umozliwia przenoszenie naj¬ wiekszych sil, jakie wogóle moga byc bra¬ ne w rachube w laczonych czesciach drew¬ nianego zeskladu ze wzgledu na ich wytrzy¬ malosc na normalne natezenia (cisnienie i ciagnienie) i przydaje drewnianym zeskla- dom dzwigarowym zbywajace im dotad 'wlasciwosci ustrojów sprezystych, od¬ ksztalcenia i ugiecia których zaleza juz nie od przesuniec w laczeniach, a wylacznie od sprezystych wydluzen i skrócen czesci ustro- ju, co umozliwia stosowanie scislej szych spo¬ sobów obliczenia z przyjeciem wyzszych obliczeniowych wspólczynników natezen, niz to jest celowem i dopuszczalnem w do¬ tychczasowych ustrojach drewnianych dzwigarów ze wzgledu na nadmierne ich odksztalcenia i niedokladna prace.Na dolaczonym rysunku pokazany jest szereg najbardziej charakterystycznych przykladów zastosowania nowego sposobu laczenia. Dla latwiejszej orjentacji w ry¬ sunku, przy jego wykonaniu przyjeto, ze drzewo jest przezroczyste odnosnie betonu i zelaza, a beton odnosnie zelaza.Fig. 1, 2 i 3 pokazuja wezel dolnego pa¬ ca drewnianego kratowego dzwigara mostu z jezdnia na dole, przyczem fig. 1 przed¬ stawia widok ogólny wezla, fig. 2—przekrój pionowy na linji a-a-a-a (fig. 1), i fig. 3— przekrój ,poziomy po linji P~P (fig. 1). W wezle tym polaczony jest pas A, skladaja¬ cy sie z dwuch polownic okraglaka, z dwo¬ ma ciagniono - cisnionemi krzyzulcami B B z okraglaków. Polaczenie to uskutecz¬ nia sie wedlug systemu Rechniewskiego (Patent Nr 4634) przy pomocy ksztaltowa¬ nej bezposrednio w ustroju betonowej wstawki C, zawierajacej utopione w betonie plaskowniki D D (w danym wypadku ze- szweisowane nakrzyz) czesciowo wystepu¬ jace poza obreb wstawki C w kierunku krzyzulców B B (fig. 1). Sila cisnienia krzyzulców B B przenosi sie na wstawke C bezposrednio oddzialywaniem konców krzyzulców na powierzchnie wstawki. Si¬ la ciagnienia krzyzulców B B wprowadza sie do wstawki C przy pomocy plaskowni¬ ków D D polaczonych z krzyzulcami we¬ dlug nowego sposobu (fig. 1 i 4, szczególy polaczenia w zwiekszonej podzialce na fig. 9).Dla wykonania tego polaczenia na pla¬ skownik D nanitowuje sie dwie pary przeciwleglych sobie zeber X (fig. 4 i 9), skladajacych sie kazde z plaskownika X* i z rusztowego zelaza X" (plaskownik o przekroju trapezowym, fig. 9), w okraglaku zas wypilowuje sie dwoma równoleglemi cieciami pily szpara o szerokosci rów- rej grubosci plaskownika D i o dlu¬ gosci równej dlugosci tej czesci plaskownika, która wystepuje poza - 2 —abrfb wstawki C. Nastepnie wyrabia¬ ja sie z kazdej strony szpary jniejscowe wglebienia, odpowiadajace zebrom X, w ten sposób, zeby po wlozeniu plaskownika dd szpary miedzy pracujacemi powierzch¬ niami zeber (powierzchnie zwrócone w stro¬ fce wstawki C) i odpowiedniemi pracujace¬ mi powierzchniami krzyzulca, powstawaly odstepy y (fig. 1, 4, 9), które zalewaja sie betonem, poczem w plastyczna jeszcze ma¬ se betonu zaklada sie zelazne prety z (fig. 9), tak, ze po stwardnieniu betonu otrzy¬ muje sie grupa z czterech laczników w po¬ staci centralnie cisnionych pryzmatycznych cial Y o znacznej stosunkowo do ich po¬ przecznych wymiarów dlugosci, pracuja¬ cych absolutnie scisle i równomiernie za¬ równo kazde dla siebie, jak i wszystkie ra¬ zem, przyczem wydluzeniu ich pod wply¬ wem cisnienia na boczne powierzchnie przeciwdziala równoczesnie z tarciem tych powierzchni o drzewo takze i podluzne u- zbrojenie tych cial zelaznemi pretami z.Normalne natezenie sciskajace, dziala¬ jace równomiernie w plaszczyznach laczni¬ ka Y, równoleglych do pracujacych jego powierzchni, wywoluje pochodne natezenie scinajace w plaszczyznach nachylonych pod katem do poprzednich. Dla przeciw- dzialania tym natezeniom pozytecznem jest stosowac oprócz podluznego, takze i po¬ przeczne uzbrojenie, W danym wypadku uskutecznia sie to przy pomocy gwozdzi u, wbijanych jeszcze przed wlozeniem pla¬ skownika D do szpary krzyzulca B, w nie- pracujaca, ograniczajaca beton lacznika y powierzchnie wciecia w okraglaku krzyzul¬ ca B (fig. 9).Zasluguje na uwage opisane wyzej po¬ laczenie krzyzulca B z plaskownikiem D takze i ze wzgledu na to, ze zawiera ono w sobie rozwiazanie zadania, dotychczas przedstawiajacego znaczne, przy wiekszych objektach nieprzezwyciezone trudnosci, lpianowicie, uzyskanie centralnie dzialajacie- go stykowego polaczenia pojedynczego drewnianego preta z pojedynczym zelaznym pretem. Zadanie to dany sposób rozwiazu- j e z latwoscia, przyczem stykowe polaczenie otrzymuje sie absolutnie scislem.Sily obu krzyzulców B B lacznie z we- zlowem obciazeniem poprzecznica R (fig. 1) daja wypadkowa, dazaca do przesunie¬ cia wstawki C wzdluz pasa A. Dla prze¬ ciwdzialania tej sile sluzy pomocnicza drewniana wstawka W polaczona z polow- nicami pasa wedlug nowego sposobu. Dla tego celu jest ona zazebiona z kazda z obu polownic dwoma zebami w ten sposób, ze miedzy pracujacemi plaszczyznami kazde) pary odpowiednich zebów pozostawiony jest odstep y, który po zestawieniu wstawki W z pasem zalewa sie betonem, poczem w plastyczna jeszcze mase zakladaja sie prety zelazne z tak, ze otrzymuje sie lacz¬ nik ze wszystkiemi powyzej wymienionemi wlasciwosciami (fig. 1, 2, 3, przekrój lacz¬ nika w zwiekszonej podzialce fig. 11), Jak i w poprzednim przykladzie, przed zesta¬ wieniem wstawki W z pasem wbijaja sie w niepracujace,' ograniczajace laczniki y powierzchnie wciec zazebienia, gwozdzie u, które tworza poprzeczne uzbrojenie lacz¬ ników (fig. 11). • Zupelnie w ten sam sposób sa wykona¬ ne laczniki y w zeskladzie, pokazanym na fig, 7 i 8, Zesklad ten przedstawia soba czesc pasa drewnianego ciagnionego w dzwigarze kratowym w miejscu jego styku (rzut poziomy na fig, 7, widok na fig. 8).Pas sklada sie z kazdej strony styku z dwóch polownic okraglaka A, miedzy któ- remi pomieszczony jest lubek F z krawe¬ dziowego drzewa, polaczony z polownicami pasa Wedlug zasad niniejszego wynalazku.Pokazany na fig, 11 w zwiekszonej po¬ dzialce i wyjasniony powyzej szczegól lacznika y w wstawce wezlowej W (fig. 1 i 3) odnosi sie takzei do laczników y sty¬ kowego polaczenia uwidocznionego nai fig. 7 i 8.Fig, 5 i 6 pokazuja w widoku (fig. 5) ^ 3 -«i w rzucie poziomym (fig. 6) stykowe pola¬ czenie tego samego pasa, co i w poprzed¬ nim przykladzie, z ta odmiana, ze pola¬ czenie kazdej pary stykajacych sie po- l laznego lubka z plaskownika G. Kazdy z tych plaskowników G przylega szeroka strona do stykajacych sie dwóch polownic pasa i jest z niemi polaczony wedlug noy wego sposobu. Dla tego celu do plaskowni¬ ka G przynitowuja sie zebra X z katowni¬ ków, w polownicach zas wycina sie wielo¬ krotne zazebienie w ten sposób, ze po ze¬ stawieniu plaskownika z obu polownieami miedzy pracujaca powierzchnia (zwrócona do styka) kazdego katownika i pracujaca powierzchnia odpowiedniego zeba pozosta¬ je odstep, który zalewa sie betonem, przy- czem uzbrojenie betonu w podluznym i po¬ przecznym kierunkach wykionywuje sie jak i w poprzednich przykladach przy pomo¬ cy pretów z i gwozdzi u, jak to jest uwi¬ docznione na fig* 10, pokazujacej, w zwiek¬ szonej podzialce, przekrój lacznika w roz- patrywanem stykowem polaczeniu.Fig, 12 przedstawia widok polowy po- przecznicy mostu kratowego, spoczywaja¬ cej na pasie dolnym kratowego dzwigara (na rysunku pokazane jest tylko górne za¬ konczenie opory w postaci plyty zelaznej r.) Poprzecznica sklada sie z dwóch pasów z okraglaków, górnego cisnionego A i dol¬ nego ciagnionego C i ze scianki miedzy nie¬ mi z krawedziowego drzewa B i przed¬ stawia soba zesklad dzwigarowy posredni miedzy belka klockowa i belka zazebiona, tern znamienny, ze zamiast grupy klocków w kazdej polowie poprzeoznicy jest tylko jeden klocek w postaci wielokrotnie zaze¬ bionej z belkami A i B, wzglednie B i C wstawki drewnianej E, wzglednie E\ o znacznej dlugosci, i ze górny pas nie cia¬ gnie sie nieprzerwanie przez cala dlugosc dzwigara, a sklada sie z dwóch czesci, po¬ laczonych w srodku, przyczem to polacze¬ nie uskutecznia sie przy pomocy zelazo- betanowej plyty stykowej S, ksztaltowa¬ nej bezposrednio na jej miejscu w ustroju.Zwiekszona wysokosc dzwigara w srodku odnosnie obu jego konców jest wynikiem wykorzystania naturalnego zbiegu drzewa.Polaczenie wstawek E i E* z belkami A, A, B i C jest wykonane wedlug zasad niniejszego wynalazku i w zupelnosci jed¬ nakowo z opisanem powyzej stykowem po¬ laczeniem drewnianego pasa dzwigam kra¬ towego z laczacym czesci tegoz pasa drew¬ nianym lubkiem (fig. 7 i 8) z ta tylko od¬ miana, ze ksztaltowanie laczników y usku¬ tecznia sie przy lezacem naplask polozeniu zeskladu. Po stwardnieniu betonu, dzwi¬ gar przenosi sie i ustawia jako calosc na miejsce jego w ustroju mostu, albo tez roz¬ biera sie na czesci, przenosi sie czesciami na miejsce jego w ustroju mostu i tam znowu sie zestawia. W ostatnim wypadku po¬ wierzchnie wciec dla laczników y powinny byc przed betonowaniem laczników pokry¬ te pokostem lub lojem. Dla utrzymania sci¬ slosci polaczen wystarcza podciaganie srub, wobec czego ustrój polaczen moze byco- chroniony od wplywów klimatycznych przez zakrycie na glucho bocznych powierzchni dzwigara. W danym wypadku sluzy dla te¬ go pokrycie gontem p (fig. 12). PL PL PL