Zawór sprezarkowy Przedmiotem wynalazku jest zawór sprezarko¬ wa z plytka zaworowa umieszczona pomiedzy gniazdem zaworowym i korpusem, i prowadzona slizgowo na prowadnicach, przebiegajacych w kie¬ runku osiowym, do których przylegaja promie¬ niowe wystepy oporowe.Najprostsza mozliwoscia prowadzenia plytki za¬ worowej w zaworach sprezarkowych jest wyko¬ nanie, na zewnetrznym lub wewnetrznym obwo¬ dzie plytki, gladkiej plaszczyzny prowadzacej, na której to plaszczyznie plytka zaworowa jest pro¬ wadzona slizgowo podczas jej ruchu przesuwne¬ go. Jednakze takie powierzchnie prowadzace unie¬ mozliwiaja przeplyw sprezonego medium wzdluz prowadzonego brzegu plytki zaworowej. Aby uni¬ knac spowodowanego tym zwezenia przekroju prze¬ plywu stosuje sie frezowanie rowków na powierz¬ chni prowadzacej, przez co powstaja na tej po¬ wierzchni zebra prowadzace przebiegajace w kie¬ runku osiowym. Ponadto w powierzchniach oporo¬ wych znajdujacych sie na korpusie wykonuje sie wyfrezowane rowki promieniowe, dzieki czemu sprezane medium moze przeplywac pomiedzy utwo¬ rzonymi w ten sposób promieniowymi zebrami oplywajac plytke zaworowa. Jednakze wytwarzanie tych rowków w korpusie jest stosunkowo trudne i kosztowne.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tej trud¬ nej i kosztownej obróbki. Dla rozwiazania tego celu postawiono sobie zadanie uzyskania prowa- 2 dzenia plytki zaworowej skladajacego sie z pro¬ wadnic przebiegajacych osiowo i promieniowych wystepów oporowych, umozliwiajacego latwiejszy i mniej skomplikowany sposób obróbki. 5 Zadanie to rozwiazano wedlug wynalazku dzie¬ ki temu, ze prowadnice przebiegajace osiowo oraz wystepy promieniowe wykonano w postaci od¬ dzielnych segmentów prowadzacych, które sa wy¬ konywane jako oddzielna czesc skladowa zaworów, io mocowana do korpusu na przyklad za pomoca srub. Segmenty prowadzace wedlug wynalazku moga byc wycinane z pelnego pierscienia który moze miec kazdy zadany profil nadany mu przez toczenie, przy czym segmenty te wstawiane sa w 15 odpowiednio dopasowane podtoczenie w korpusie tak, ze frezowanie korpusu jest zbyteczne. Ponad¬ to segmenty prowadzace daja sie latwo wymie¬ niac, tak, ze w . przypadku wystapienia nadmier¬ nego zuzycia na powierzchniach prowadzacych 20 mozna te segmenty latwo^ zastapic nowymi.Aby uzyskac latwe centrowanie segmentów pro¬ wadzacych mozna na nich wykonac osiowo prze¬ biegajace obrzeze, które podczas montazu wcho¬ dzi w odpowiedni, pierscieniowy rowek centruja- 25 cy wykonany w korpusie, przez co równiez sam montaz segmentów prowadzacych zostaje w zna¬ cznym stopniu ulatwiony. Korzystnie kazdy z se¬ gmentów prowadzacych ma tylko jedna prowad¬ nice z jednym przyporzadkowanym jej wystepem 30 oporowym i te pojedyncze segmenty prowadzace 78 6873 "v -sa rozmieszczone w jednakowych odstepach wzgle¬ dem siebie.W przypadku rozwiazania wedlug wynalazku powstaje ponadto korzystna mozliwosc wykonania segmentów prowadzacych z innego tworzywa niz korpus, najkorzystniej z tworzywa o dobrych wlasciwosciach slizgowych na przyklad z tworzy - wa sztucznego.W zwiazku z tym prowadzenie sli¬ zgowe wedlug wynalazku moze byc równiez sto sowane do zaworów nie smarowanych w których dotychczas stosowano glównie wyjatkowo koszto¬ wne mechanizmy kierujace, jak to mialo miejsce na przyklad w zaworach sprezarek do chlodziarek.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia zawór wedlug wynalazku w czescio¬ wym przekroju osiowym a fig. 2 korpus zaworu w czesciowym widoku od dolu.Pokazany na rysunku zawór ma gniazdo zawo¬ rowe 1, w którym wykonane kanaly przeplywo¬ we 2 zamykane plytka zaworowa 3. Ponad gnia¬ zdem zaworowym 1 znajduje sie czesc oporowa korpusu 4, w której wykonane jest wybranie skie¬ rowane w strone gniazda zaworowego, w którym to wybraniu umieszczone segmenty prowadzace 5.Segmenty prowadzace 5 skladaja sie z prowadnic 6 przebiegajacych w kierunku osiowym, do któ¬ rych przylegaja promieniowe wystepy oporowe 7 opierajace sie o korpus 4. Segmenty prowadzace 5 wchodza swymi obrzezami centrujacymi 8 w pierscieniowy rowek centrujacy 9 wykonany w korpusie 4 przez co zapewnia sie prawidlowe po¬ lozenie tych segmentów po zmontowaniu jak rów¬ niez sam montaz segmentów prowadzacych 5 jest w powaznym stopniu ulatwiony. Ponadto przewi¬ dziano równiez sruby 10 za pomoca których seg¬ menty prowadzace 5 sa dodatkowo mocowane do korpusu 4. Ponad plytka zaworowa 3 znajduje sie wreszcie sprezyna plytkowa 11, która przykla¬ dowo moze byc wykonana w postaci pierscienia falistego i która opiera sie na promieniowych wy¬ stepach oporowych 7.Jak wynika z fig. 2 segmenty prowadzace 5 sa wykonane przez wyciecie ich z pelnego pierscie¬ nia, którego nadano zadany profil na drodze to¬ czenia i sa one zamocowane do korpusu 4 w je¬ dnakowych odstepach za pomoca srub 10. Pomie¬ dzy segmentami prowadzacymi 5, z których kaz¬ dy ma tylko jedna prowadnice 6 i jeden wystep oporowy 7 pozostaja wolne przestrzenie, które u- mozliwiaja przeplyw medium z kanalów przeply¬ wowych 2 znajdujacych sie w gniezdzie zaworo¬ wym zarówno wzdluz zewnetrznego obwodu plyt¬ ki zaworowej 3, jak równiez pomiedzy wystepami oporowymi 7 i w ten sposób oplyniecie plytki za¬ worowej 3 oraz sprezyny plytkowej 11. Ponadto 8 687 4 mozna latwo zauwazyc, ze segmenty prowadzace 5 maja bardzo prosta postac geometryczna, w zwiazku z czym moga byc wykonywane niewiel¬ kim nakladem kosztów i latwo moga byc wbu- 5 dowywane do zaworu wzglednie wymieniane. Po¬ niewaz segmenty te tworza oddzielna czesc kon¬ strukcyjna, która jest calkowicie oddzielona od korpusu 4', w zwiazku z tym segmenty prowadza¬ ce 5 moga byc równiez wykonane z innego ma- io terialu niz korpus, przede wszystkim z takiego tworzywa, które zapewnia dobre wlasciwosci sli¬ zgowe na powierzchniach prowadzacych prowad¬ nic 6.Rozwiazanie wedlug wynalazku moze byc sto- 15 sowane nie tylko w przedstawionym przyklado¬ wo rodzaju zaworu, którego plytka zaworowa 3 sklada sie z pojedynczego pierscienia ale równiez w zaworach wielkopieirsciendowych, których plyt¬ ka zaworowa sklada sie z wielu pierscieni polaczo- 20 nych ze soba promieniowymi zebrami. Zamiast sprezyny plytkowej 11 moga byc zastosowane, do dociskania plytki zaworowej 3, równiez sprezyny srubowe opierajace sie w odpowiednich wglebie¬ niach wytoczonych w korpusie 4. Osiowo przebie- 25 fiajace prowadnice 6 moga byc umieszczone za¬ równo przy zewnetrznym jak i wewnetrznym ob¬ wodzie plytki zaworowej 3. PL PL