Barwniki kadziowe, nadajace sie do barwienia welny, t. j. barwniki posiadajace powinowactwo chemiczne wzgledem wlókien zwierzecych i barwiace je w wannie slabo- zasadowej zyskuja coraz to wieksze zasto¬ sowanie. Zaleta ich polega na tern, ze barw¬ niki te wymagaja niewielkiej ilosci wegla, gdyz barwienie prowadzi sie w temperatu¬ rze niskiej i trwa znacznie krócej, z drugiej zas strony wyzszosc ich polega przede- wszystkiem na zjawisku ogólnie uznanem, iz metoda kadziowa barwienia welny nie wplywa ujemnie na wlókno, wskutek czego wlasnosci fizyczne tegoz zostaja zachowa¬ ne w stopniu wyzszym, niz przy stosowaniu innych sposobów barwienia.Barwienie welny indygiem i nowemi barwnikami kadziowemi dotychczas je¬ szcze prowadzi sie wedlug sposobów zna- nycht opisanych w patentach niemieckich Nr Nr 144 788 i 152 907. Istota obu tych sposobów polega na tern, ze dla zabezpie¬ czenia leukokwasów barwników od wytra¬ cenia dodaje sie do wanny koloidy, po- czem przed lub podczas samego procesu barwienia zawartosc wanny doprowadza sie, dodajac kwasów lub soli kwasnych (pa¬ tent niemiecki Nr 144 788), do odczynu o- bojetnego, badz tez zmniejsza sie jej zasa¬ dowosc, dodajac soli amonjakalnych (pa¬ tent niemiecki Nr 152 907). Zobojetnianie to udziela leukopolaczeniom wiekszej zdol¬ nosci krycia i barwniki, zawarte w kadzi, zostaja wykorzystane dokladnie. Podczas gdy wedlug sposobu pierwszego zawartosc wanny o odczynie alkalicznym doprowadzasie do odczynu mniej lub wiecej kwasnego, wskutek czego barwniki zawarte w kadzi zostajaUstosun^oi/tfo dobrze wykorzystane, to pracujac wedlug sposobu drugiego sto¬ sunkowo znaczna czesc barwnika pozosta¬ je w kadzi bezuzytecznie. Wskutek tego sposób ostatni stosuje sie dotychczas pra¬ wie wylacznie do barwienia na odcienie stopniowe, w którem dalsze korzystanie z kadzi w celu wytworzenia takich lub po¬ dobnych wybarwien jest niepotrzebne. Do wybarwien na kolor jednolity barwniki ka¬ dziowe nie znalazly dotychczas szerszego zastosowania.Ponadto w wielu wypadkach barwienia welny w postaci runa po zakonczeniu bar¬ wienia welne nalezy bezposrednio po wy¬ jeciu jej z wanny uwolnic od nadmiaru cieczy zapomoca wyzymania, stosujac mozliwie wy¬ sokie cisnienie, co wymaga swoistych urza¬ dzen. To samo dotyczy równiez barwienia welny czesankowej i przedzy. Barwienie kadziowe welny czasankowej znalazlo po¬ nadto jeszcze mniejsze zastosowanie, gdyz usuniecie cieczy barwiacej i utlenianie czesanki napotyka trudnosci i bardzo cze¬ sto prowadzi do tak zwanego „zaduszenia" barwy. Wprawdzie starano sie temu zara¬ dzic przez prowadzenie pracy w warun¬ kach podanych w patencie niemieckim Nr 98 749, nie zdolano jednak osiagnac dosta¬ tecznej pewnosci i uproszczenia pracy. Po¬ stepujac wedlug sposobu, o którym mowa ostatnio, traci sie ponadto dosc znaczna ilosc barwnika.Obecnie zauwazono, ze barwienie welny zapomoca barwników kadziowych mozna przeprowadzic w sposób najprostszy, w na¬ czyniu dowolnem lub aparacie barwniczym, jezeli sie postepuje w sposób nastepujacy.Wanne napelnia sie roztworem barwni¬ ka, dodajac kleju, amonjaku lub sody i hy- drosiarczynu, po wlozeniu materjalu b- grzewa do 50°C, mieszajac ten ostatni lub puszczajac w ruch pompe. Po uplywie okolo. 20 minut do wanny dodaje sie taka ilosc soli amonjakalnej, izby nastapilo przeksztalcenie calej swobodnej ilosci za¬ wartego w wannie stalego zwiazku zasado¬ wego z sola amonjakalna; po uplywie dal¬ szych 10 minut dodaje sie kwas lub sól kwasna w ilosci niezbednej do zwiazania calej ilosci wolnego amonjaku i nadaje ka¬ dzi pod koniec odczyn kwasny. Nastepnie wypompowuje sie lub usuwa czesc lecz najkorzystniej cala ciecz barwiaca i do¬ pelnia kadz taka sama iloscia wody zimnej, wskutek czego welna pozostajaca w kadzi pokryta jest stale ciecza. Wybarwiona w ten sposób welne wyjmuje sie z naczynia lub aparatu, odwadnia na wirówkach lub w celu odwodnienia i utlenienia pozostawia w koszach.Zalety sposobu niniejszego polegaja na tern, ze postepujac wedlug niego mozna barwic welne na kolor jasny, sredni, ciem¬ ny lub zupelnie czarny za jednem zanu¬ rzeniem w barwnik, wykorzystujac calko¬ wita ilosc znajdujacego sie w kadzi barw¬ nika. Wykorzystanie to jest tego rodzaju, iz welne w ilosciach od 100 do 200 kg moz¬ na barwic wedlug recept ustalonych u- przednio w laboratorjum przy wybarwie- niu kilku gramów welny. Dalsza zalete te¬ go sposobu stanowi to, iz barwienie zapo¬ moca barwników kadziowych mozna usku¬ tecznic w naczyniu dowolnem, a wiec w ko¬ tle otwartym kadzi, w aparacie do barwie¬ nia mechanicznego; w celu uwolnienia wel¬ ny lub przedzy welnianej od cieczy barwia¬ cej nie potrzeba stosowac szczególnych wy¬ zymaczek.Sposób niniejszy objasniony jest poni¬ zej na kilku nastepujacych przykladach.Przyklad I. Barwienie welny na zielo¬ no w kotle otwartym. Kociol otwarty napel¬ nia sie, liczac na 100 kg welny, 3000 litrów wody, poczem dodaje sie y^% kleju, 2% amonjaku, 2% hydrosiarczynu w postaci proszku, 2% barwnika, znajdujacego sie w handlu i skladajacego sie z p-dwuchloro- dwuanilinobenzochinonu i wreszcie 5,5% — 2 —indyga kadziowego. Po zanurzeniu w kadz welny, ogrzewa sie do 50°C i welne prze¬ wraca i miesza zapomoca mieszadel w cia¬ gu 20 minut, poczem dodaje sie 2 — 3% siarczynu amonowego, pozostawia ja w ciagu 20 minut i wyczerpuje kadz, dodajac 3—4% kwasu octowego, w ciagu x/4 godzi¬ ny. Siarczyn amonowy i kwas octowy na¬ lezy dodawac stopniowo w stanie rozcien¬ czonym, baczac, aby kadz, majaca poczat¬ kowo odczyn slabo zasadowy, posiadala po dodaniu siarczynu amonowego odczyn pra¬ wie obojetny.Wanna pod koniec barwienia jest pra¬ wie calkowicie wyczerpana, tak iz mozna cala jej zawartosc usunac. W miare odply¬ wania tej ostatniej doprowadza sie do ka¬ dzi w takiej samej ilosci swieza wode zim¬ na, wskutek czego welna stale plywa w wodzie. Po zupelnem ostudzeniu przerywa sie doplyw wody, spuszcza wode sluzaca do przeplókania i welne odwadnia zapo¬ moca wirówek lub w tym celu umieszcza sie ja w koszach.Przyklad II. Barwienie na blekit o- chronny (Schupo) na aparacie Lindner'a.Aparat sluzacy do barwienia mechanicz¬ nego o pojemnosci 100 kg zadaje sie y%% kleju, 2% amon jaku, 2% hydrosiar- czynu w proszku i 10% indyga ka¬ dziowego. Materjal welniany wklada sie do aparatu po ogrzaniu jego zawar¬ tosci do 50° C, poczem uszczelniwszy go pokrywa wybarwia materjal w sposób zwykly, stosujac ssanie i zmieniajac kieru¬ nek krazenia cieczy w ciagu 20 minut. Na¬ stepnie skrapla sie powoli 3% siarczynu amonowego, po uplywie zas dalszych 20 minut dodaje stopniowo 4—5% kwasu oc¬ towego. Po uplywie 20 minut barwienie jest skonczone. W celu utlenienia barwni¬ ka doprowadza sie wode.Przyklad III. Barwienie na czarno wel¬ ny nietkanej na aparacie Obermaier'a.Wanne zadaje sie liczac na 100 kg welny \% siarczynu amonowego, y2% kleju, 3% hydrosiarc^ynu w proszku i 8—10% mie¬ szaniny, skladajacej sie z indyga i barwni¬ ka brunatnego, otrzymanego wedlug paten¬ tu niemieckiego Nv 265 195 i znajdujace¬ go sie w handlu. Po ogrzaniu zawartosci do 50°C do wanny wklada sie welne i zmusza ciecz do krazenia, zmieniajac jej kieru¬ nek w ciagli V± godziny, poczem dodaje sie 3% siarczynu amonowego i prowadzi bar¬ wienie w ciagu dalszych 20 minut i wre¬ szcie po dodaniu 6% kwasu octowego wy¬ czerpuje wanne w ciagu nastepnych 20 mi¬ nut. Po uplywie tego czasu do wanny, w celu zabrawienia materjalu na zielono, do¬ prowadza sie wode w sposób opisany po¬ wyzej, a nastepnie welne odwadnia na wi¬ rówkach.Przyklad IV. Barwienie na kolor ja- sno-brunatny welny czesankowej na apa¬ racie Obermaier'a. Aparat Obermaier'a la¬ duje sie 50 kg materjalu = 10 motkom i zwilza go, przepuszczajac w ciagu % go¬ dziny mieszanine, zawierajaca 2% amo- njaku i xk% kleju, nastepnie dodaje sie, stosujac cisnienie, 2% hydrosiarczynu w proszku, potem rozciencza 5% barwnika wedlug patentu niemieckiego Nr 265 195 i 0,8% indyga kadziowego, przepuszczajac je kolejno w ciagu % godziny, poczem, jak zwykle, wkrapla powoli 2% octanu amono¬ wego. Po uplywie 20 minut wanne wyczer¬ puje, dodajac 3—4% kwasu octowego lub roztworu dwusiarczynu w ilosci 4—5%.I w tym wypadku w celu zabarwienia welny na zielono przez wanne przepuszcza sie wode zimna w ciagu nastepnych 20 mi¬ nut.Przyklad V. Barwienie na kolor jasno¬ niebieski 25 kg przedzy czesankowej, o- trzymanej na aparacie Esser'a (system wie¬ szania). 25 kg przedzy czesankowej napina sie na dragach i umieszcza w aparacie Esser'a, poczem materjal zwilza woda let¬ nia, do której dodaje sie 2% amonjaku, w temperaturze 50°C. Sklad cieczy barwiacej przygotowuje sie w sposób wskazany w — 3 —wypadku barwienia welny czesankowe], Stosujac cisnienie do zawartosci wanny do¬ daje sie x/2% kleju, 2% hydrosiarczynu w proszku a ponadto 0,75% indyga kadzio¬ wego i zmusza do krazenia, zmieniajac kie¬ runek w ciagu x/2 godziny, poczem dodaje sie 2% octanu amonowego. Nastepnie po dodaniu 3% kwasu octowego wyczerpuj 3 wanne w ciagu nastepnych 20 minut. W ce¬ lu otrzymania zabarwienia równomiernego nalezy przez wanne przepuszczac powoli zimna wode. PL PLVat dyes suitable for dyeing wool, i.e. dyes having a chemical affinity for animal fibers and dyeing them in a weakly alkaline bath, are gaining more and more use. Their advantage lies in the fact that these dyes require a small amount of carbon, because dyeing is carried out at low temperature and lasts much shorter, on the other hand, their superiority consists mainly in the phenomenon generally recognized that the vat method of dyeing wool It does not adversely affect the fiber, as a result of which its physical properties are preserved to a greater degree than when using other dyeing methods. Dyeing wool with indigo and new vat dyes is still carried out according to the methods described in German patents No. 144 788 and 152 907. The essence of both these methods is based on the fact that in order to protect the leoacids of the dyes from being lost, colloids are added to the bath, and before or during the dyeing process, the content of the bath is added by adding acids or acid salts (German patent No. 144 788), until a reactionary reaction, or its alkalinity is reduced by adding ammoniacal salts (the patent does not change ecki No. 152 907). This acidification gives the leuco-joints more hiding power and the dyes contained in the vat are used accurately. While, according to the first method, the contents of the alkaline bath are made more or less acidic, so that the dyes contained in the bath are removed and used well, while using the second method, a relatively large part of the dye remains in the basin unusable. As a result, the latter method has hitherto been used almost exclusively for dyeing graded shades where further use of the ladle to produce such or similar dyes is not necessary. For uniform dyeing, cauldron dyes have not been widely used so far. Moreover, in many cases dyeing wool in the form of fleece, after dyeing wool is finished, it is necessary to free it from excess liquid after soaking immediately after its removal from the bath, using possible high pressure, which requires specific devices. The same also applies to the dyeing of worsted wool and yarns. The vat dyeing of the skim wool has found even less application, since the removal of the dye and oxidation of the top is difficult and very often leads to the so-called "suffocation" of the color. Although it was tried to prevent this by working under the conditions specified above, in German Patent No. 98 749, however, it was not possible to achieve sufficient certainty and simplify the work. By following the method mentioned recently, a considerable amount of dye is also lost. It has now been noticed that the dyeing of wool with vat dyes can be carried out in the easiest way, in any dish or with a dye apparatus, if the procedure is as follows: The bathtub is filled with a dye solution, adding glue, ammonia or soda and hydrosulphite, after inserting the material, it is heated to 50 ° C, while stirring the latter or by running the pump. After about 20 minutes, enough ammonia salt is added to the bathtub to transform it the price of the entire free amount of the solid alkaline compound in the bathtub with the ammonium salt; after a further 10 minutes, the acid or acid salt is added in an amount necessary to bind all the free ammonia and make each acid acid at the end. A portion, but most preferably all of the dyeing liquid is then pumped out or removed and the vat is refilled with the same amount of cold water, whereby the wool remaining in the vat is covered with a permanent liquid. The thus dyed wool is removed from the vessel or apparatus, drained in centrifuges or left in baskets for dehydration and oxidation. The advantages of this method include the fact that, by following it, the wool can be dyed light, medium, dark or completely. black with a single dip into the dye, using the entire amount of dye in the vat. This use is such that in quantities of 100 to 200 kg wool can be dyed according to the recipes previously established in the laboratory, with the dyeing of a few grams of wool. A further advantage of this method is that the dyeing with vat dyes can be performed in the vessel by any means, ie in the open cup of the vat, in a mechanical dyeing apparatus; no special extractor is needed to release wool or wool from the dye liquid. This method is explained below on some of the following examples. Example I. Dyeing wool green in an open kettle. The open boiler is filled, based on 100 kg of wool, 3,000 liters of water, and then add 2% glue, 2% ammonia, 2% hydrosulphite powder, 2% dye, commercially available and consisting of p- dichloro-anilino benzoquinone and finally 5.5% - 2-vat indigo. After immersing in the vat of wool, it is heated to 50 ° C and the wool is turned over and stirred with the stirrer for 20 minutes, then 2 - 3% of ammonium sulphite is added, left for 20 minutes and the vat is exhausted by adding 3 -4% acetic acid within x / 4 hours. Ammonium sulphite and acetic acid should be added gradually in a dilute state, ensuring that the initially slightly alkaline vat is almost neutral after the addition of ammonium sulphite. The bath is almost completely exhausted at the end of staining. so that all its contents can be deleted. As the latter flows away, the same amount of fresh cold water is fed to the tub, as a result of which the wool constantly flows in the water. After complete cooling, the water supply is interrupted, the water used for flushing is drained, and the wool is drained by centrifuges or placed in baskets for this purpose. Example II. Protective blue staining (Schupo) using the Lindner apparatus. The machine for mechanical staining with a capacity of 100 kg is mixed with y% glue, 2% yak ammonium, 2% hydrosulphite powder and 10% indigo May. The wool material is put into the apparatus after its contents have been heated to 50 ° C, and then, after sealing it, the cover stains the material in the usual way, applying suction and changing the direction of circulation of the liquid within 20 minutes. 3% of ammonium sulfite is slowly condensed, and after a further 20 minutes, 4-5% of acetic acid is gradually added. After 20 minutes the staining is finished. Water is added to oxidize the dye. Example III. Black dyeing of non-woven wool using the Obermaier apparatus. Wanna is based on 100 kg of wool,% ammonium sulphite, 2% glue, 3% hydrosulphite powder and 8-10% mixture consisting of indigo and brown dye, obtained under the German patent Nv 265 195 and commercially available. After heating the contents to 50 ° C, wool is put into the tub and the liquid is forced to circulate, changing its direction continuously for 5 hours, then 3% ammonium sulphite is added and dyeing is carried out for another 20 minutes and then after the addition of 6% acetic acid, the basin was drawn out for the next 20 minutes. After this time has elapsed, water is supplied to the tub in order to turn the material green in the manner described above, and then the wool is drained on a vortex. Example IV. Light brown dyeing of worsted wool on an Obermaier apparatus. The Obermaier apparatus is poured with 50 kg of material = 10 skeins and moistened with a mixture of 2% ammonia and xk% glue passed through for% an hour, then 2% hydrosulphite powder is added using pressure. then diluted with 5% of the dye according to German Patent No. 265,195 and 0.8% of indigo vat, passing them successively for% an hour, then, as usual, slowly dripping 2% of ammonium acetate. After 20 minutes, the tub is exhausted by adding 3-4% acetic acid or a 4-5% disulfite solution. In this case, cold water is passed through the tub to color the wool green for the next 20 minutes. EXAMPLE 5 Light blue dyeing 25 kg of worsted yarn, held on an Esser apparatus (hanging system). 25 kg of worsted yarn is stretched on dragons and placed in the Esser apparatus, then the material is moistened with lukewarm water to which 2% ammonia is added, at a temperature of 50 ° C. The composition of the dyeing liquid is prepared in the manner indicated in the case of dyeing worsted wool]. Applying pressure to the contents of the tub, x / 2% of glue, 2% of hydrosulphite powder and also 0.75% of vat indigo are added. for circulation, changing direction in x / 2 hours, then 2% ammonium acetate is added. Then, after adding 3% acetic acid, drain the 3 baths in the next 20 minutes. In order to obtain an even color, cold water should be slowly passed through the bath. PL PL