PL82549B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Stauffer Chemical Company, Nowy Jork (Stany Zjednoczone Ameryki) Srodek owado- i roztoczobójczy Przedmiotem wynalazku jest srodek owado- i roztoczobójczy.Sposród wielu znanych srodków roztoczobójczyeh i owadobójczych srodki zawierajace jako substan¬ cje aktywna zwiazki cynoorganiczne osiagnely sto¬ sunkowo duze powodzenie. Szczególnie szerokie za¬ stosowanie jako substancje aktywne tych srodków znalazly zwiazki cynoorganiczne przedstawione w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ame- Ameryki nr nr: 3264177, 3591614 i 3591615. Znane zwiazki sa jednak w duzym stopniu nietrwale po¬ niewaz zawieraja wiazanie estrowe przy atomie cy¬ ny. Inne zwiazki, sitosowane jako substancje ak¬ tywne srodków owadobójczych przedstawiono w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr nr: 3261361 i 3321365. Te z kolei sa szkodli¬ we dla roslin, co bardzo ogranicza ich zastosowa. nie.Stwierdzono, ze niektóre ze zwiazków cynoorga- nicznych sa stosunkowo malo szkodliwe dla roslin i jednoczesnie dosc trwale. Budowe ich okresla ogólny wzór 1, w którym Rx i R2 oznaczaja jedna¬ kowe lub rózne rodniki alkilowe, nizsze rodniki alkoksylowe lub cykloalkoksylowe. Rodnik alki¬ lowy moze miec prosty lub rozgaleziony lancuch zawierajacy 1—6 atomów wegla.Zwiazki uzyteczne jako substancje aktywne srod¬ ka wedlug wynalazku wytwarza sie przez poddanie reakcji halogenków alkilocynowych z alkalicznymi 10 20 30 fosforanami w srodowisku obojetnego rozpuszczal¬ nika. Halogenki alkilocynowe moga to byc chlorki, bromki lub jodki. Powstale w wyniku reakcji zwiazki, w odpowiednich ilosciach moga byc zasto¬ sowane bezposrednio w srodowisku roslinnym w miejscach wystepowania roztoczy i owadów celem skutecznego ich zwalczania.Istote niniejszego wynalazku ilustruja ponizsze przyklady.Przyklad I. Sporzadza sie mieszanine, zawie¬ rajaca 10,1 g chlorku trójcykloheksylowego (0,025 mola) i 7,6 g dwuizopropylodwutiofosforanu potasu (0,03 mola) w 100 ml acetonu. Mieszanine reakcyj¬ na utrzymuje sie w stanie wrzenia w ciagu pólto¬ rej godziny i nastepnie przefiltrowuje. Przesacz odparowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem, a nastepnie przemywa woda (100 ml) i chlorkiem metylenu (100 ml). Produkt suszy sie siarczanem magnezu pod obnizonym cisnieniem, po czym otrzy¬ muje sie 6,5 g produktu o wzorze 2.P r z y k a d II. Postepuje sie podobnie jak opi¬ sano w przykladzie 1, przy czym zamiast dwuizo¬ propylodwutiofosforanu, potasu uzywa sie 8,4 g dwuizobutylodwutiofosforanu potasu otrzymujac zwiazek o wzorze 3.Przyklady III—VII. Pozostale preparaty wy¬ twarza sie w podobny sposób przy uzyciu odpo¬ wiednich substancji wyjsciowych. Wytworzone zwiazki przedstawione sa w tablicy 1. 82 54982 549 3 4 Tablica 1 PrzykladIII wzór 4 PrzykladIV wzór 5 PrzykladV wzór 6 PrzykladVI wzór 7 Przyklad VII wzór 8 Celem okreslenia owadobójczej aktywnosci srod¬ ka wedlug wynalazku posluzono sie nastepujacymi gatunkami owadów: Mucha domowa Ziemnik - pokrzyViak Mszyca buraczana Przedziorek Chmielowiec (HF) Musca domestica (Linn.) io (LB) ^-Lygus hesperus (Knight) (BA) — Aphis fabae (Scop.) (2-SM) — Tetranychus urticae (Koch) (SMC) — Estigmene acrea (Drury) (BAW) — Spodoptera exigua (Hubner) (TBW) — Heliothis yirescens (Fabricius) Podwielokrotnosci roztworów substancji aktywnej srodka wedlug wynalazku w odpowiednich roz¬ puszczalnikach rozciencza sie woda zawierajaca 0,002% srodka zwilzajacego Sponto 221R (polioksy- eter alkilowanych fenoli, zmieszany z organicznymi sulfonianami). Bada sie stezenia w zakresie od 0,1% w dól do stezen, przy których obserwuje sie 50% smiertelnosci. W badaniach na Lygus hesperus umieszcza sie 10 jednomiesiecznych poczwarek w okraglej kartonowej klatce zamknietej od dolu celofanem i przykrytej siatka plócienna. Badane zakresy stezen w przypadku Lygus hesperus roz¬ ciagaly sie od 0,05% w dól do takich, przy których obserwowano 50% smiertelnosci.Wodne zawiesiny preparatów rozpryskuje sie na owady poprzez siatke przy uzyciu rozpylacza recz¬ nego. Procent smiertelnosci odnotowuje sie w kaz¬ dym przypadku ipo 72 godzinach. Wartosc oznaczo¬ na jako LD50 wyraza procentowe stezenie substan¬ cji aktywnej w rozpylonym roztworze srodka owa¬ dobójczego. Wyniki prób podane sa w tablicy 2 w kolumnie LB.Badania na Musca domestica przeprowadza sie w sposób nastepujacy: sporzadza sie roztwór pod¬ stawowy, zawierajacy wagowo 0,1% zwiazku w od¬ powiednim rozpuszczalniku. Odpowiednie ilosci roz- 25 30 35 40 do wyschniecia. Ilosci roztworów dobiera sie tak, by na plytkach znajdowalo sie od 100 \ig substancji aktywnej do takiej ilosci, która powoduje 50% smiertelnosci. Przygotowane plytki umieszcza sie w okraglych klatkach kartonowych, zamknietych od dolu celofanem i przykrytych plócienna siatka.Do klatek wprowadza sie po 25 osobników rodzaju zenskiego i po 48 godzinach odnotowuje procent smiertelnosci. Wairtosc LD50 wyrazona jest w \ig zwiazku na 25 osobników zenskich. Wyniki tej pró¬ by podane sa w tablicy 2 w kolumnie HF.Substancje aktywna rozpuszcza sie w odpowied¬ nim rozpuszczalniku i rozciencza do stezenia 0,1% woda zawierajaca 0,015% srodka zwilzajacego Sponto 221R. Fragment liscia szczawiu gorzkiego (Rumex obtusifolius) zanurza sie w badanym roz¬ tworze na 10 sekund i pozostawia do wyschniecia.Wysuszony lisc umieszcza sie na plytce Petriego na wilgotnym krazku bibuly filtracyjnej o sredni¬ cy 9 cm. Na lisciu umieszcza sie piec osobników Estigmene acrea w trzecim stadium przeobrazenia.Procent smiertelnosci odnotowuje sie po 72 godzi¬ nach. Badania przeprowadza sie dla stezen od 0,1% do takich, które powoduja 50% smiertelnosci.Uzyskane wartosci LD50 podane sa w tablicy 2 w kolumnie SMC.Badania na wolku bawelnianym, szaranczy bura¬ czanej i slonecznicy tytoniowej sa podobne, z tym, ze zamiast szczawiu gorzkiego uzywa sie salaty glówkowej.Srodek wedlug wynalazku wykazuje tez dziala¬ nie na roztocze Tetranychus urticae. Jako pozywke stosuje sie fasole. Na roslinie umieszcza sie od 50 do 75 osobników w róznym wieku. Po 24 godzinach spryskuje sie je wodna zawiesina srodka az do momentu odlotu. Badania przeprowadza sie dla stezen w zakresie od 0,05% substancji aktywnej do takich, przy których daje sie zauwazyc 50% smiertelnosci. Wyniki tych prób podane sa w ta¬ blicy 2 w kolumnie 2 SM—PE oraz 2 SM—EGGS.Srodki wedlug wynalazku wykazuja równiez dzialanie na mszyce fasoli (Aphis fabae) jako tru¬ cizna kontaktowa. Metoda badania na Aphis fabae jest podobna do opisanej poprzednio, z tym ze ja¬ ko pozywke uzywa sie nasturcje (Tropaeloum sp.) okolo 5 do 8 cm wysokosci. Wartosci LD50 dla po¬ szczególnych zwiazków przedstawiono w tablicy 2 w kolumnie BA.Tablica 2 2 SM Przy¬ klad 1 I II III IV V VI VII Osobników zenskich HF ug/25 100 100 80 80 85 50 50 LB % 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 0,05 BA % 0,008 0,03 0,01 0,03 0,03 0,01 0,03 PE % 0,0008 0,0008 0,0005 0,0008 0,001 0,001 0,003 EGGS % 0,03 0,003 0,003 0,003 0,008 0,003 0,008 SMC % 0,03 0,03 0,1 0,1 0,05 0,01 0,008 BAW % 0,01 0,03 0,05 0,03 0,01 0,03 0,008 TBW % 0,1 0,08 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 tworu zadaje sie 1 ml acetonowego roztworu oleju arachidowego i pozostawia na plytkach Petriego 65 Srodek wedlug wynalazku jest na ogól wlaczany do odpowiednich wygodnych w zastosowaniu sród-82 549 5 6 ków owado- lub roztoczobójczych. Moze byc wla¬ czany do mieszanek pestycydowych, uzywanych w postaci emulsji, zawiesin, roztworów, pylów, pu¬ drów. Na ogól srodki takie zawieraja oprócz sklad¬ ników aktywnych, równiez takie dodatki, jakie normalnie spotyka sie w mieszankach pestycydo¬ wych.W srodkach przeciw szkodnikom moga wystapic substancje aktywne wedlug wynalazku jako jedy¬ ne skladniki aktywne, lub tez moga one wystepo¬ wac razem z innymi zwiazkami o podobnym za¬ stosowaniu. Pestycydy zawierajace substancje aktywne wedlug wynalazku moga zawierac rów¬ niez inne skladniki jak rozpuszczalniki organiczne np. olej sezamowy, rozpuszczalniki ksylenowe, ole¬ je ciezkie itp.; wode, srodki emulgujace, powierz¬ chniowo czynne, talk, lupki ilastomikowe, zie/nie okrzemkowa, gips, gliny oraz np. dwuchlorodwu- fluorometan itp.W razie potrzeby substancja aktywna srodka moze byc równiez stosowana bezposrednio do po¬ zywek, nasion itp., na których zeruja szkodniki.W takich przypadkach w$kazane jest uzycie jej w stanie nielotnym. W odniesieniu do aktywnosci srodków przeciw szkodnikom, czesto nie jest ko¬ nieczne, aby aktywnosc ich byla tak wielka, jak tu przedstawiono.Cel wynalazku zostanie w pelni osiagniety, gdy substancja aktywna srodka ulegnie uaktywnieniu wplywami zewnetrznymi takimi jak swiatlo, czy procesy fizjologiczne, przebiegajace w wyniku zet¬ kniecia sie srodka z cialem szkodnika. Dokladny sposób stosowania srodka wedlug wynalazku w poszczególnych przypadkach jest oczywisty dla fachowca. Najogólniej, srodek owadobójczy moze byc wlaczony do cieklych pestycydów róznych ty¬ pów, np. emulsji, zawiesin, aerozoli. Stezenie sub¬ stancji aktywnej w obecnie stosowanych srodkach moze wahac sie w dosc szerokich granicach, jednak na ogól wynosi do 15% wagowych srodka. Srodki 5 szkodnikobójcze wedlug wynalazku stosuje sie glównie w postaci roztworów lub zawiesin, zawie¬ rajacych od 0,1 do 1,0% substancji aktywnej. PL PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek owado- i roztoczobójczy dzialajacy na drodze kontaktu smiertelnej dawki srodka z owa¬ dem lub roztoczem, znamienny tym, ze zawiera ja¬ ko substancje: aktywna zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym Rx i R2 oznaczaja takie same lub róz¬ ne rodniki alkilowe, alkoksylowe lub cykloalkoksy- lowe. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Ri i R2 oznaczaja grupe o wzorze —O—CH(—CH3)

2.

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Ri i R2 oznaczaja grupe o wzorze —O—CH2—CH (—CH8)2. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Rx i R2 oznaczaja grupe o wzorze—O—CH2—CH2 —CH8. 5. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Ri i R2 oznaczaja grupe—O—C2H5. 6. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Rx i R2 oznaczaja grupe o wzorze 9. 7. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze R2 oznacza grupe —C2H5, a R2 oznacza grupe —O—C2H5. 8. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze Rx oznacza grupe —C2H5, a R2 oznacza grupe —O—CH(—CH3)2. 15 20 25 30 \82 549 CH. -CHo-CH CH2-Cfi ,CHa-QH8 CH, JH CH2-CH2 -CH.-CH CH2-C"H2 \ ii D -sn-s-K 4 z o r { Wzór 2. (fe^) 3-sn-s-i!-(o-CH2-CH Wzór 3.82 549 Sn-S-P-CO-CHaCHg-CHjjj Wzór

4. S -Sn-S-P~(0-C2H5)2 Wzór

5. fc^)5-Sn-s-P-(^^; Wzór

6. ls-sn-s-Acc'H« 3 n, 0C2H5 Wzór 7 • ,3-Sn-S-P * 0-CH< Wzór 8 CHs Wzór 9 PL PL