Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych pirydo[3,2-d]pirymidyn o wzorze ogól¬ nym 1, w którym jeden z symboli R4 albo R2 sa jednakowe lub rózne i oznaczaja, ewentualnie pod¬ stawiona nizsza grupa alkilowa, grupe morfolino- wa, tiomorfolinowa, 1-oksydotiomorfolinowa, 1,1- -dwuoksydotiomorfolinowa, piperydynowa, ewentu¬ alnie podstawiona w polozeniu 4 grupa karbamy- lowa, lub nizsza grupa alkilowa grupe piperazy- mowa, dwualkanoloaminowa albo alkilenodwuami- nowa, a R3 oznacza atom wodoru albo grupe me¬ tylowa, oraz ich dopuszczalnych fizjologicznie soli addycyjnych z kwasami nieorganicznymi lub orga¬ nicznymi.Zwiazki o ogólnym wzorze 1 wykazuja cenne wlasciwosci farmakologiczne, szczególnie silne dzia¬ lanie hamujace skupianie sie i sklejianie trombocy- tów.Wedlug wynalazku nowe pirydo[3,2-d]pirymidy- ny wytwarza sie przez odacylowanie zwiazku o wzorze ogólnym 2, w którym R3 ma wyzej podane znaczenie, jeden z symboli R4 albo R5 oznacza grupe piperazynowa podstawiona grupa acylowa w polozeniu 4, a drugi z nich posiada znaczenie podane wyzej dla Rx wzglednie R2.Odszczepienie rodnika acylowego korzystnie prze¬ prowadza sie przez hydrolize wobec zasady, ta¬ kiej jak wodorotlenek potasu, albo kwasu, takie¬ go jak kwas solny, skutecznie w rozpuszczalniku, na przyklad w wodzie albo izopropanolu, w tem- is peraturze nie przekraczajacej temperatury wrze¬ nia uzytego rozpuszczalnika.Jesli otrzymuje sie zwiazek o wzorze ogólnym 1, w którym RL i/albo R2 oznaczaja wolne grupy piperazynowe, wówczas ewentualnie mozna je skarbamoilowac, przez reakcje z cyjanianem metalu alkalicznego w slabo kwasnym roztworze.Stosowane materialy wyjsciowe o ogólnym wzo¬ rze 2 otrzymuje sie wedlug znanych z literatury sposobów.Tak, na przyklad dzialajac na 2,4-dwuchloro- pirydo[3,2-d]pirymidyne (J. Am. Chem. Soc. 6 78, 973 (1956), J. Chem. Soc. 1956, 1045 i J. Chem. Soc, 1956, 4433), odpowiednia amina w niskiej tempera¬ turze, na przyklad 0—40°C, otrzymuje sie odpowied¬ ni zwiazek 2-chloro-4-aminowy (W. J. Irwin i D. G. Wibberley w Adwances in Heterocyclic Che- mistry 10, 149 (1969), który nastepnie przeksztalca sie w zwiazek o wzorze 2, dzialaniem odpowied¬ niej aminy w podwyzszonej temperaturze.Otrzymane zwiazki o ogólnym wzorze 1 mozna ewentualnie przeksztalcac w ich sole z dopuszczal¬ nymi fizjologicznie kwasami. Odpowiednimi do te¬ go, okazaly sie, na przyklad kwas solny, kwas bro- mowodorowy, kwas siarkowy, kwas fosforowy, kwas mlekowy, kwas cytrynowy, kwas winowy albo kwas maleinowy.Jak wspomniano wyzej nowe zwiazki o ogólnym wzorze 1 wykazuja cenne wlasciwosci farmakolo-3 84 566 4 giczne, zwlaszcza bardzo silne dzialanie hamujace skupianie sie i sklejanie trombocytów.Sposród nich rózne zwiazki, na przyklad 4-pipe- razyno-'2-/l-oksydo-tiomorfolino/-pirydo[3,2-d]piry- midyna, 4-piperazyno-2-tiomorfolino-pirydo[3,2-d]- pirymidyna i 2-piperazyno-4-/l-oksydotiomorfoli- no/-pirydo[3,2-d]pirymidyna, wykazuja równiez dzialanie obnizajace cisnienie tetnicze krwi.Dzialanie powstrzymujace skupianie sie trombo¬ cytów mozna wykazac za pomoca metody Born'a i Crossu (J. *hysiol. 170, 397 (1964) lub K. Bred- din'a Schweiz. Med. Wschr. 95, 655—660 (1965)); dzialanie na sklejanie sie trombocytów mozna o- kre&ac za pomoca ta^ zwanego testu retencji, np. wedlug Morrisa i& Deutsch, E. Gerlach i K. Mo- seir: 1. Miedzynarodowe sympozjum o przemianie materii i o blonowej przepuszczalnosci erytrocytów i tpitiBÓPcytów, Wieden 1969; wydanie Georg Thime Verlag Stuttgart); a oddzialywanie przedluzajace czas krwawienia mozna stwierdzic metoda Duke'a (J. Amer. Med. Assoc. 15, 1185 (1910)). Badania przebiegu krazenia prowadzono na uspionych ko¬ tach lub na psach (Eckenhoiff, Amer. J. Physiol. 148, 582 (1947)). Dzialanie powstrzymujace skupia¬ nie sie trombocytów wedlug metody Morrisa i od¬ dzialywanie na przedluzenie czasu krwawienia ozna¬ czono przykladowo dla nastepujacych zwiazków: S A. Maleinian 2-piperazyno-4-tiomorfolino/-piry- do[3^2-d}iiryimidyny, B. Dwuchlorowodorek 2-piperazyno-4-/l-oksydo- -tfomorfottno/-pirydo[3,2-d]pirymidyny, C. Dwuchlorowodorek 2-piperazyino-4-/il^oksydo- -2-m«tylo-tiomorfolino/-pirydo(3,2-dJpirymidyny, D. Dwuchlorowodorek 2-piperazyno-4-morfolirio- -pirydo[3,2-d]pirymidyny, E. Dwuchlorowodorek 2-piperazyno-4-piperydyno- -pirydo[3,2-d]pirymidyny, F. Dwuchlorowodorek 2-piperazyno-4-/l,l-dwu- oksydo-tiomorfolino/-pirydo[3,2-d]pirymidyny, G. Dwuchlorowodorek 2-tiomorfolino-4-piperazy- no-pirydo[3,2-d]pirymidyny, H. Dwuchlorowodorek 2-/l-oksydo-tiomorfolino/- -4-piperazyno-pirydo[3,2-d]pirymidyny, fc Dwuchlorowodorek 2-piperazyno-4-/oksydo- -tiomorfolino/-i6-metylopirydo[3,2-d]pirymidyny i 40 45 J. Dwuchlorowodorek 2-tiomorfolino-4-piperazy- no-6-metylo-pirydo[3,2-d]pirymidyny. 1) W celu okreslenia dzialania substancji czyn¬ nych powstrzymujacego skupiani* sie trombocy¬ tów kazdorazowo odpipetowywuje sie do malej probówki 1 ml ludzkiej krwi oraz badana sub¬ stancje do koncowego stezenia równego 5.10-1 mola/litr. Probówki pozostawia sie w ciagu 10 mi¬ nut w inkubatorze w temperaturze 37°C. Do polo¬ wy probówki dodaje sie nastepnie po 1 g szkla¬ nych perelek (np. Glass-Beads for gas-chromato- graphy, firmy BDH, Poole, Wielka Brytania), po czym zamkniete probówki umieszcza sie na tar¬ czy obracajacej sie wokól poziomej osi i porusza je w ciagu 1 minuty, dzieki czemu dochodzi do dokladnego zetkniecia perelek szklanych z krwia.Nastepnie krew w tych samych probówkach pozo¬ stawia sie w ciagu 1 godziny w temperaturze poko¬ jowej, przy czym zachodzi zadawalajaca sedymen¬ tacja erytrocytów. Z warstwy osocza znajdujacej sie nad warstwa sedymentacyjna odbiera sie 0,01 ml osocza, rozciencza go roztworem celoskopowym w stosunku 1:8000 i liczy ilosc plytek w celoskopie (mikroskopie biologicznym). Okresla sie z 4—6 prób wartosc srednia procentowego obnizenia ilosci zlepków pod wplywem substancji czynnej (w po¬ równaniu z zawartoscia probówek bez szklanych perelek). 2) W celu okreslenia czasu krwawienia, substan¬ cje badane aplikuje sie bez narkozy myszom w dawce po 10 mg ma 1 kg wagi zwierzecia. Po u- plywie 1 godziny kazdemu zwierzeciu odcina sie okolo 0,5 mm konca ogona, a wyplywajaca krew w odstepach 30 sekundowych ostroznie zbiera sie na bibule filtracyjnej. Liczba tak otrzymanych kropel krwi stanowi miare czasu krwawienia dla porównania ze zwierzetami, którym mie aplikowa¬ no substancji badanej (5 zwierzat w kazdej próbie). 3) Ostra toksycznosc pewnych substancji okresla sie na myszach (czas obserwacji równy 14 dni) czesciowo orientacyjnie wzglednie jako L*D6o w od¬ setku zwierzat, które padly po róznych dawkach substancji czynnej podczas okresu obserwacji (po¬ równaj metode wedlug J. Pharmacol. exper. The- rap. 96 (1949)).Ponizsza tablica zawiera wyniki prób dla sub¬ stancji czynnych A—J Substancja czynna ¦ A B c D E F G H I J Obnizenie ilosci zlepien¬ ców w •/• 99 £9 96 96 39 88 77 98 69 34 Przedluzenie czasu krwawienia w a/o 171 — 55 95 138 98 98 98 — LD58 w mg/kg wagi zwierzecia (doustnie) 413 872 """ — ^250 (0—10 zwierzat padlo) 250 (0—'10 zwierzat padlo) 250 (0—40 zwierzat padlo) — — 15 84 566 6 Zwiazki o wzorze 1 i ich sole mozna znanymi sposobami przerabiac, równiez lacznie z innymi substancjami czynnymi w znane postacie prepa¬ ratów farmaceutycznych. Dawka jednostkowa wy¬ nosi dla doroslych 5—10 100 mg, korzystnie 10—50 mg, a dawka dzienna 100 mg — 200 mg.Nastepujace przyklady wyjasniaja blizej wyna¬ lazek, nie ograniczajac jego zakresu.(Przyklad I. 2-tiomorffolino-4-piperazyno-piry- doP3,2-dJpirymidyna 9 g drobno sproszkowanego wodorotlenku pota¬ sowego rozpuszcza sie w 120 ml izopropanolu w temperaturze wrzenia. Do roztworu dodaje sie 12,6 g 2-tiomorfolino-4-/N-karboetoksypiperazyno/-piry- do(3,2-d]pirymidyny i ogrzewa w ciagu 8 godzin pod chlodnica zwrotna. Nastepnie calosc zateza sie, pozostalosc zadaje woda i ekstrahuje chloro¬ formem. Ekstrakt chloroformowy przemywa sie, suszy i zateza. Pozostalosc rozpuszcza sie w gora¬ cym benzenie, odsacza nierozpuszczone, brazowo zabarwione czastki, a przesacz ponownie zateza.Po przekrystalizowaniu pozostalosci z niewielkiej ilosci metanolu otrzymuje sie 6,1 g (60% wydajnos¬ ci teoretycznej) produktu, o temperaturze topnie¬ nia 156^158°C. Dwuchlorowodorek tego produktu straczony z etanolu topnieje w temperaturze 283— —285°C (przekrystalizowany z n-propanolu).Przyklad II. 2^piperazyno-4-tiomorfolino-pi- rydo[3,2-dJpirymldyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-karbo- etoksy-piperazyno/-4-tiomorfolino-pirydo(3,2-d]pi- rymidyny wytwarza sie z'wydajnoscia równa 48% wydajnosci teoretycznej produkt, o temperaturze topnienia 142—144°C.Przyklad III. 2-pdperazyno-4-tiomonfolino^pi- rydo{3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-benzoilo- piperazyno/-4-tiomorfolino-pirydo(3,2- (o temperaturze topnienia 168—170°C) wytwarza sie z wydajnoscia równa 66% wydajnosci teore¬ tycznej produkt o temperaturze topnienia 140— —142°C.Przyklad IV. 2-piperazyno-4-tiomorfolino- -pirydot3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzieI przez 18 godzinne ogrzewanie w.40% wodnym roztworze wodorotlen¬ ku potasowego w temperaturze wrzenia 2-/N-p- -toluenosulfonylopiperazyno/-4-tiomorfolino-pirydo- [3,2-d]pirymidyny (o temperaturze topnienia 195— —196°C) wytwarza sie z wydajnoscia równa 20% wydajnosci teoretycznej produkt, o temperaturze topnienia 144—145,°C.Przyklad V. 2-piperazyno-4-/l-oksydo-tio- morfolino/-pirydo(3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-formylopi- perazyno-4-/l-oksydo-tiomorfoUno/-pirydot3,2-d]- pirymidyny i wodorotlenku potasu w izopropanolu, wytwarza sie produkt, o temperaturze topnienia 200—202°C.Przyklad VI. 2-piperazyno-4-/l-oksydo-tio- morfolino/-pirydo{3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-benzoilo- piperazyno/-4-/l-oksydo-tiomorfolino/-pirydo[3,2-d]- pirymidyny i wodorotlenku potasowego w izopro¬ panolu wytwarza sie produkt o temperaturze top¬ nienia 200—202°C.Przyklad VII. 2-piperazyno-4-/l-oksydotio- morfolino/-pirydo(3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-karbó- etoksy-piperazyno/-4-/l-oksydo-tiomorfolino/-piry- do(3,2-d}pirymidyny (o temperaturze topnienia 206^207i°C) wytwarza sie produkt, o temperaturze topnienia 197—200°C, z wydajnoscia równa 58% II wydajnosci teoretycznej.Przyklad VIII. 2-piperazyno-4-/l-ofesydo-2- -metylo-tiomorfolino/-pirydo(3,2-dJpirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-acetylo- piperazyno/-4-/l-oksydo-2-metylo-tfomorfolmo/- i* -pirydo[3,2-d]pirymidyny wytwarza sie produkt o temperaturze topnienia 165—167i°C (po przekrystali¬ zowaniu z mieszaniny benzen/cykloheksan).Przyklad IX. 2-piperazyno-4-morfolino-pi- rydo{3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-formy- lopiperazyno/-4-morfol,ino-pirydo(3,2-d]pirymidyny, wytwarza sie produkt o temperaturze topnienia 167—16a°C (po przekrystalizowaniu z benzenu).Temperatura topnienia hydratu dwuchlorowodorku wykrystalizowanego z etanolu: 281—283°C.Przyklad X. 2-piperazyno-4-piperydyno-pi* rydo(3,2-dlpirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I z 2-/N-ben- zoilopiperazyno/-4-piperydyno(3,2-d]pirymidyny, wytwarza sie produkt, o temperaturze topnienia 113—114°C (po przekrystalizowaniu z cykloheksa¬ nu).Przyklad XI. 2-/N-aminokarbonylopiperazy- no/-4-/l*oksydc-tiomorfolino/-pirydo['3l2-dJpirymi- dyna Roztwór 8 g (20 milimoli) chlorowodorku 2-pipe- razyno-4-/l-oksydo-tiomorfolino/-pirydo(3,2-dlpiry- midyriy w 40 ml wody zadaje sie 1,9 g (23 milimo- la) cyjanianu potasowego. Pó pozostawieniu w spo¬ koju przez 15 godzin w temperaturze otoczenia, { ogrzewa sie przez 30 minut w temperaturze 40°C.Nastepnie alkalizuje sie lugiem sodowym i odsacza produkt reakcji, otrzymuje sie 5,8 g produktu, o temperaturze 230—231°C.Dzialajac etanolowym roztworem kwasu solnego przeksztalca sie otrzymany zwiazek w chlorowo¬ dorek, który po przekrystalizowaniu z roztworu etanolowo-wodnego (9:1) daje 6 g (73% wydajnos- 50 ci teoretycznej) substancji, o temperaturze topnie¬ nia 190—192°C (z rozkladem).Przyklad XII. 2-tiomorfolino-4-piperazyno-6- -metylo-pirydo{3,2-d]pir?midyna. 6,0 g 2-tiomorfolino-4-/N-karboetoksypiperazyno/- 55 -6-metylo-pirydoI3,2-dJpirymidyny z 6 g wodoro¬ tlenku potasowego w 120 ml izopropanolu ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 20 godzin, po czym odpedza sie rozpuszczalnik, a pozostalosc ekstrahuje w ukladzie woda/chloroform. Pozostaly 60 po odparowaniu rozpuszczalnika olej rozpuszcza sie w etanolu i przez dodanie izopnopanolowego roz¬ tworu kwasu solnego wytraca sie dwuchlorowodo- rek, który przekrystalizowuje sie nastepnie z mie¬ szaniny etanolu i izopropanolu (1:1), uzyskujac ob produkt, o temperaturze topnienia 2&5-^297°C7 84 566 8 (z rozkladem), z wydajnoscia równa 27% wydajnos¬ ci teoretycznej.Przyklad XIII. 2-piperazyno-4-tiomorfolino- -6-metylo-pirydof3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie XII z 2-/N-kar- boetoksypiperazyno/-4-tiomorfolino-6-metylo-piry- do[3,2-d]pirymidyny i wodorotlenku potasowego w izopropanolu, wytwarza sie produkt z wydajnoscia równa 41% wydajnosci teoretycznej. Temperatura topnienia hydratu dwuchlorowodorku: 300—304°C.Przyklad XIV. 2-piperazyno-4-/l-oksydo- -tiomorfolino/-i6-metylo-pirydo[3,2-d]pirymidyna Z 2-/N-benzoilopiperazyno/-4-/l-oksydo-tiomor- folino/-6-metylo-pirydo[3,2-d]pirymidyny, przez 18 godzinne ogrzewanie z wodorotlenkiem potasu w izopropanolu w sposób analogiczny jak w przy¬ kladzie XII, wytwarza sie produkt, o temperaturze topnienia 190—192°C, z wydajnoscia równa 18% wydajnosci teoretycznej.Przyklad XV. 2-piperazyno-4-/l,l-dwuoksy- do-tiomorfolino/-pirydo(3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I, z /N-metano- sulfonylo-piperazyno-4-/1,1-dwuoksydo*-tiomorfoli- no/-pirydo[3,2-d]pirymidyny wytwarza sie produkt, o temperaturze topnienia 208—210°C (po przekry- stalizowaniu z etanolu). Dwuchlorowodorek wykry¬ stalizowany w srodowisku etanolowodnym (8:2) topnieje z rozkladem w temperaturze 328—830°C.Przyklad XVI. 2-/l-oksydo-tiomorfolino/-4- -piperazyno-pirydo[3,2-d]pirymidyna Analogicznie jak w przykladzie I, z 2-/l-oksydo- -tiomorfolino/-4-/N-acetylopiperazyno/-pirydo[3,2-d] pirymidyny, wytwarza sie produkt, o temperaturze topnienia 212^214°C (po przekrystalizowaniu z benzenu). Temperatura topnienia przekrystalizowa- nego z etanolu dwuchlorowodorku 295—296°C. PL